Từ BTS đến Sơn Tùng M-TP: Làn sóng stream châu Á áp đảo toàn cầu

Kỷ lục stream Spotify và bước ngoặt âm nhạc châu Á

Làn sóng nghệ sĩ châu Á phá vỡ kỷ lục stream toàn cầu là hiện tượng cho thấy âm nhạc mang ngôn ngữ và bản sắc khu vực không còn ở vị thế bên lề, mà đang trở thành trung tâm định hình thói quen nghe nhạc, thứ hạng bảng xếp hạng và chiến lược kinh doanh của ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu. Điều này phản ánh sự dịch chuyển quyền lực từ các thị trường phương Tây sang một trục mới, nơi K-pop, V-pop và nhiều dòng nhạc châu Á khác được người nghe quốc tế lựa chọn như chuẩn mực đại chúng mới. BTS đang đứng ở tuyến đầu của sự dịch chuyển đó với album comeback ARIRANG, phát hành ngày 20 tháng 3 và nhanh chóng trở thành một tượng đài stream trên Spotify. Chỉ sau 137 ngày, ARIRANG vượt mốc 4 tỷ lượt stream tích lũy, thiết lập kỷ lục mới cho một nghệ sĩ châu Á và khiến cụm từ "kỷ lục stream Spotify" phải được định nghĩa lại theo chuẩn K-pop chứ không còn là chuẩn US-UK. Quan trọng hơn, đây là album phòng thu đầu tiên sau khi tất cả các thành viên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, biến mỗi lượt stream thành sự khẳng định rằng khán giả thế giới đã kiên nhẫn chờ đợi và tiếp tục trao niềm tin cho nhóm.

BTS ARIRANG album: từ fandom đến trung tâm thị trường đại chúng

Thành công của BTS với ARIRANG cho thấy thời kỳ K-pop chỉ sống nhờ vào fandom cuồng nhiệt đã qua; giờ đây, nhóm đang vận hành ở quy mô "mainstream" toàn cầu. Album này không chỉ đạt 4 tỷ lượt stream trong 137 ngày mà còn phá vỡ mốc 147 ngày trước đó do một album của Taylor Swift nắm giữ, biến BTS thành nhóm nhạc châu Á nhanh nhất chạm cột mốc khổng lồ này trên Spotify. ARIRANG đồng thời bán gần 4 triệu bản ngay trong ngày đầu phát hành và đứng đầu bảng xếp hạng album tại Anh, Đức và Australia, củng cố thêm luận điểm rằng đây không còn là một hiện tượng mang tính cộng đồng người hâm mộ mà là sản phẩm của thị trường đại chúng toàn cầu. Điểm đáng bàn là kỷ lục này đến trong bối cảnh nhóm không triển khai các chiến dịch quảng bá quá rầm rộ, nhưng các ca khúc như "SWIM", "NORMAL" hay "Body to Body" vẫn tăng trưởng đều đặn về lượt nghe. Theo các tài khoản theo dõi bảng xếp hạng, ARIRANG nhiều khả năng sẽ góp mặt trong danh sách tổng kết cuối năm của Billboard 200 trong thập niên 2020, nhấn mạnh vai trò của BTS như một trục trung tâm trong ngành công nghiệp âm nhạc thế giới chứ không chỉ là đại diện của Hàn Quốc hay khu vực châu Á.

Âm nhạc châu Á toàn cầu: từ báo cáo dữ liệu đến sân khấu Oscar và World Cup

Nếu ARIRANG là minh chứng bằng con số, thì bức tranh rộng hơn cho thấy âm nhạc châu Á đã tiến rất xa khỏi hình ảnh "thị trường ngách". Theo báo cáo "Châu Á - Động lực mới của âm nhạc toàn cầu" do Luminate công bố, châu Á đang dần trở thành khu vực định hình xu hướng nghe nhạc của thế giới, và âm nhạc châu Á đang chứng minh sức ảnh hưởng ngày càng mạnh mẽ đối với ngành công nghiệp âm nhạc toàn cầu. Nói cách khác, nơi từng được xem là bến đỗ của các bản hit nội địa giờ đã trở thành bộ máy tạo ra xu hướng cho cả thế giới, cả về dữ liệu streaming lẫn ngôn ngữ thẩm mỹ. Thành công của K-pop trên sân khấu Oscar với ca khúc "Golden" trong bộ phim "KPop Demon Hunters" giành giải Ca khúc gốc xuất sắc nhất đã gửi đi một thông điệp rất rõ: âm nhạc châu Á không còn bị giới hạn ở ranh giới bảng xếp hạng nhạc số, mà đã bước vào những thiết chế văn hóa uy tín nhất. Tại World Cup, việc BTS cùng Madonna và Shakira biểu diễn trong chương trình nghỉ giữa hiệp trận chung kết, và Lisa trở thành nghệ sĩ Thái Lan đầu tiên cũng là nữ nghệ sĩ K-pop đầu tiên xuất hiện ở lễ khai mạc, cho thấy các tổ chức quốc tế đang coi âm nhạc châu Á như lựa chọn hàng đầu cho những khoảnh khắc mang tính biểu tượng toàn cầu.

Streaming, AI và mô hình kinh doanh mới xoay quanh fan châu Á

Nhìn dưới góc độ kinh doanh, kỷ lục stream Spotify của BTS không tồn tại đơn lẻ; nó phản ánh một hệ sinh thái âm nhạc số đang chuyển trục sang châu Á. Khi doanh thu từ các dịch vụ nghe nhạc trực tuyến chiếm gần 70% tổng doanh thu ngành ghi âm toàn cầu và châu Á là khu vực tăng trưởng nhanh thứ hai, có thể nói mỗi lượt stream của một nghệ sĩ châu Á là một phiếu bầu cho vị thế mới của khu vực này. Luminate gọi xu hướng này là "toàn cầu hóa trên nền tảng bản địa", nơi nghệ sĩ dùng ngôn ngữ mẹ đẻ và bản sắc văn hóa nhưng vẫn tiếp cận khán giả quốc tế nhờ thuật toán gợi ý nội dung. Bên cạnh streaming, thị trường biểu diễn trực tiếp và "nền kinh tế người hâm mộ" đang được tái thiết kế xoay quanh khán giả châu Á. Từ những mô hình thành viên cao cấp, nội dung độc quyền đến hàng hóa số, các doanh nghiệp nhạc số tại Trung Quốc và khu vực lân cận đang dẫn dắt cách ngành công nghiệp khai thác giá trị từ cộng đồng người hâm mộ. Cùng lúc, trí tuệ nhân tạo được các hãng thu âm xem như công cụ hỗ trợ sáng tạo lẫn cấp phép nội dung, mở ra khả năng cá nhân hóa trải nghiệm nghe nhạc cho từng nhóm fan, trong đó cộng đồng yêu nhạc châu Á là tệp người dùng năng động nhất.

Khi làn sóng stream châu Á định nghĩa lại tương lai âm nhạc toàn cầu

Kỷ lục 4 tỷ lượt stream của BTS với ARIRANG chỉ sau 137 ngày không phải là điểm kết; đó là tín hiệu cho một giai đoạn tái phân phối quyền lực văn hóa, nơi "âm nhạc châu Á toàn cầu" là cụm từ mang tính mô tả thực tế chứ không còn là khát vọng. Trong bối cảnh các chuyến lưu diễn thế giới của BTS đang diễn ra và được dự báo sẽ còn kéo dài đà tăng trưởng streaming, khả năng ARIRANG góp mặt trong các bảng tổng kết lớn như Billboard 200 cho thấy thị trường không hề xem sự trỗi dậy này là nhất thời, mà công nhận nó như một trục phát triển bền vững. Châu Á được kỳ vọng sẽ tiếp tục là một trong những trung tâm quan trọng định hình tương lai của âm nhạc thế giới trong những năm tới. Điều đó đặt ra một yêu cầu mới cho nghệ sĩ, hãng thu âm và nền tảng: hoặc họ học cách đối thoại với khán giả châu Á như nhóm người nghe dẫn dắt xu hướng, hoặc họ chấp nhận bị bỏ lại trong một thời đại mà ngôn ngữ của hit mới rất có thể là tiếng Hàn, tiếng Việt, tiếng Thái hay bất kỳ ngôn ngữ nào khác đến từ khu vực này. Làn sóng từ BTS, từ các nghệ sĩ K-pop, V-pop và những nền âm nhạc châu Á khác vì thế không chỉ phá vỡ kỷ lục, mà đang viết lại luật chơi của ngành âm nhạc toàn cầu.