Tắt AI có thể đồng nghĩa tắt cả Search
Google Search dành cho học sinh là công cụ tìm kiếm trên tài khoản K-12 của trường, nhưng theo thiết lập mới, quyền truy cập có thể phụ thuộc vào việc ban giám hiệu cho phép các tính năng AI của Google hoạt động hay không. Đây không phải lựa chọn kỹ thuật nhỏ: trường muốn hạn chế AI có nguy cơ phải từ bỏ một công cụ tra cứu quen thuộc.
Trong loạt thông báo về giáo dục đăng hôm thứ Ba, Google cho biết Gemini, Gemini Notebook, Gemini trong Classroom và Google Search sẽ mặc định tắt với tài khoản học sinh cho đến khi quản trị viên chủ động bật; từng dịch vụ có thể được kích hoạt riêng. Tuy nhiên, nếu trường tắt AI, học sinh cũng sẽ không vào được Search và sẽ thấy thông báo của trường rằng dịch vụ không khả dụng. Google nói Search và AI đã gắn kết sâu, lập luận giải thích cách triển khai nhưng không xóa bỏ hệ quả: quyền chọn tắt AI đi kèm mất quyền dùng Search.
Quyền kiểm soát có điều kiện
Chính sách AI Google được trình bày như một cách trao thêm quyền kiểm soát cho nhà trường. Nhưng quyền đó có giới hạn đáng kể: trường có thể bật hoặc tắt từng sản phẩm, song không thể giữ Search theo cách hoàn toàn không có AI. Đến đầu năm 2027, Google dự kiến đưa ra hai hướng: Search có AI Overviews và các tính năng AI khác, hoặc trải nghiệm Guided Learning thay thế chúng. Không hướng nào bảo đảm một công cụ tìm kiếm Google thuần túy, không AI.
Sự thay đổi xuất hiện sau phản ứng của giáo viên trước việc Google bật mặc định một số tính năng AI trong Classroom vào tháng 8, rồi phải rút lại. Mối lo rộng hơn cũng dễ hiểu: trường muốn bảo vệ việc học của trẻ khỏi câu trả lời tạo sẵn, nhưng không nên bị buộc chấp nhận AI để duy trì hoạt động tìm kiếm cơ bản. New York City từng áp dụng lệnh tạm hoãn một năm với việc dùng AI tạo sinh trong trường công cho học sinh đến hết lớp tám, cho thấy lựa chọn hạn chế AI không phải giả định xa vời.
Guided Learning: hỗ trợ học tập hay cánh cửa duy nhất?
Google Guided Learning được thiết kế để hướng dẫn học sinh giải quyết vấn đề thay vì đưa ngay đáp án: công cụ chia nhỏ bài tập, giải thích từng bước và có thể dùng câu đố tương tác. Google Classroom có tính năng này trên toàn cầu, còn bản thử nghiệm trong Search dự kiến bắt đầu tại một số trường ở Mỹ trong tháng 11. Công ty mô tả đây là công cụ học tập cá nhân dựa trên tài liệu lớp học, đồng thời cho giáo viên biết học sinh đang tiếp thu bài ra sao.
Cách tiếp cận ấy có thể hữu ích nếu AI khuyến khích suy nghĩ thay vì làm hộ bài. Nhưng sự hữu ích không thể thay thế quyền lựa chọn: một trường có thể muốn thử Guided Learning, còn trường khác muốn trì hoãn AI và vẫn giữ công cụ tra cứu. Trong phiên bản dành cho trường học, giáo viên cũng có thể xem bản ghi tương tác chatbot trên tài khoản học sinh. Điều đó đặt ra thêm câu hỏi về giám sát và quyền riêng tư, bên cạnh tranh luận về chất lượng học tập.
Một lựa chọn thực chất cần có phương án thứ ba
Hệ quả thực tế là các trường từ chối AI có thể phải chuyển sang công cụ tìm kiếm khác, thậm chí cân nhắc lại thiết bị và nền tảng học tập đang dùng. Điều đó tạo thêm gánh nặng cho quản trị viên, giáo viên và học sinh, những người vốn cần một lựa chọn ổn định để tìm tài liệu. Khi một dịch vụ phổ biến bị ràng buộc với một sản phẩm khác, quyết định kỹ thuật của nhà cung cấp có thể định hình chính sách lớp học.
Google có lý khi muốn kiểm soát cách AI xuất hiện trong sản phẩm dành cho trẻ em, và mặc định tắt cho đến khi nhà trường bật là phản ứng đáng ghi nhận trước phản đối trước đó. Nhưng nếu tắt AI cũng đồng nghĩa mất Search, quyền kiểm soát ấy chỉ còn một nửa. Một chính sách công bằng hơn cần cho trường khả năng dùng tìm kiếm thông thường mà không phải bật các tính năng AI tạo sinh. Nếu Google không đưa ra lựa chọn đó, nhà trường sẽ phải cân nhắc không chỉ lợi ích của Guided Learning mà cả mức độ phụ thuộc vào hệ sinh thái của hãng.
