An toàn phải được quyết định theo từng địa bàn
Nghỉ học khi mưa lũ là biện pháp bảo vệ học sinh, giáo viên và nhân viên giáo dục trước nguy cơ ngập sâu, nước chảy xiết, lũ quét, sạt lở hoặc đường đến trường bị chia cắt; quyết định cần dựa trên tình hình thực tế tại từng khu vực. Ngày 9/11, Bộ GD&ĐT gửi công điện tới tám tỉnh, thành gồm Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai và Đắk Lắk, yêu cầu chủ động ứng phó với mưa lớn, lũ lụt, lũ quét và sạt lở. Dự báo mưa từ ngày 8 đến đêm 11/11 cho thấy lượng mưa tại Huế, Đà Nẵng và phía đông Quảng Ngãi phổ biến 250–450 mm, có nơi vượt 700 mm. Trong bối cảnh ấy, chờ một thông báo chung mới cho học sinh nghỉ có thể khiến gia đình và nhà trường phản ứng chậm. Bộ đề nghị địa phương căn cứ diễn biến cụ thể để quyết định, đồng thời thông tin kịp thời cho phụ huynh.
Huế cho thấy rủi ro không chỉ nằm ở khuôn viên trường. Chiều 10/11, 67 trường học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại vùng thấp trũng, ngập lụt đã cho học sinh nghỉ; riêng phường Hương Trà thông báo cho 5.243 học sinh nghỉ trong ngày để bảo đảm an toàn. Ở phường Hóa Châu, 4.221 học sinh phải tạm nghỉ, dù kiểm tra cho thấy các trường không bị ngập: nước lũ phủ một số tuyến đường dẫn đến trường, gây trở ngại cho học sinh, phụ huynh và giáo viên. Vì thế, đánh giá an toàn cần tính cả hành trình đến lớp, không chỉ nhìn vào mực nước trong sân trường.

Chuẩn bị trước khi nước lên, thông tin trước khi cho nghỉ
Ứng phó mưa lũ hiệu quả bắt đầu trước lúc trường phải đóng cửa. Nhà trường cần rà soát khuôn viên, phòng học, khu lưu trú, cây xanh và hệ thống điện; gia cố công trình tạm, chuyển hồ sơ, thiết bị dạy học, sách thư viện, bàn ghế đến nơi an toàn. Bộ GD&ĐT cũng yêu cầu các đơn vị xem lại phương án ứng phó với mưa lớn, ngập lụt, lũ quét và sạt lở, duy trì trực 24/7, liên hệ thường xuyên với chính quyền, cơ quan khí tượng thủy văn và lực lượng phòng chống thiên tai. Những việc này giảm nguy cơ hư hỏng tài sản, nhưng quan trọng hơn là giúp cán bộ trường không phải tự xoay xở khi tình hình đổi nhanh.
Hiệu trưởng cần có thẩm quyền đánh giá từng điểm trường, nhất là khi một cơ sở có nhiều khu lớp ở những địa bàn khác nhau. Khi quyết định cho học sinh nghỉ học, trường phải báo ngay cho phụ huynh, học sinh và cơ quan có thẩm quyền; đồng thời dựng rào chắn, đặt cảnh báo ở khu vực nguy hiểm và nhắc học sinh tránh xa vùng ngập, sông suối, nơi nước chảy xiết. Không tổ chức hoạt động tập trung, trải nghiệm tại nơi có nguy cơ ngập sâu, lũ quét hay sạt lở cũng là nguyên tắc không nên linh động bỏ qua. Một thông báo rõ thời điểm nghỉ, kênh cập nhật và điều kiện dự kiến đi học lại sẽ giúp gia đình chủ động hơn.

Đi học lại sau lũ cần dựa vào đường đi và tình trạng trường
Cho học sinh trở lại lớp không nên chỉ căn cứ vào việc mưa đã ngớt. Nhà trường và địa phương cần kiểm tra đường đến trường, điểm ngập, cầu cống, điện, phòng học và thiết bị; nếu tuyến đi lại còn nguy hiểm, việc duy trì nghỉ học hoặc điều chỉnh hình thức dạy học vẫn hợp lý hơn một ngày học được tổ chức bằng mọi giá. Sở GD&ĐT TP. Huế yêu cầu các trường linh hoạt tổ chức dạy và học theo diễn biến lũ, đồng thời để hiệu trưởng đánh giá tình hình thực tế tại từng cơ sở trước khi quyết định. Với trường có nhiều điểm trường, cách làm này tránh áp một lịch chung cho những nơi có mức độ rủi ro khác nhau.
Tại Huế, sau những ngày nghỉ vì mưa lũ và giao thông chia cắt, toàn bộ học sinh trên địa bàn đã trở lại trường an toàn vào chiều 13/11. Kết quả ấy cho thấy đi học lại sau lũ có thể diễn ra khi thời tiết và việc đi lại cơ bản ổn định, nhưng mỗi địa bàn vẫn cần xác nhận điều kiện thực tế thay vì suy đoán từ nơi khác. Sau thiên tai, các đơn vị cần cập nhật tình hình ứng phó, thống kê thiệt hại nếu có và báo cáo để cơ quan quản lý hướng dẫn khắc phục. Lịch học có thể điều chỉnh; an toàn của người học thì không nên đem ra đánh đổi.

Kết luận: nghỉ đúng lúc, trở lại đúng điều kiện
Mưa lũ có thể khiến trường học ngập lụt, nhưng nguy hiểm còn đến từ đường sá bị nước bao phủ và giao thông bị chia cắt. Vì vậy, địa phương cần quyết định nghỉ học theo diễn biến tại chỗ; nhà trường phải bảo vệ người và tài sản, thông tin thường xuyên, rồi chỉ tổ chức học lại khi điều kiện đi lại và cơ sở vật chất đã được kiểm tra. Kinh nghiệm ở Huế nhấn mạnh một nguyên tắc thiết thực: lịch học cần linh hoạt theo từng khu vực, còn chuẩn bị và thông báo phải đi trước rủi ro.






