Idol K-pop kinh doanh: từ hào quang đến bài toán sinh kế
Idol K-pop kinh doanh là xu hướng các ca sĩ thần tượng chủ động xây dựng những nguồn thu mới như mở quán ăn, đầu tư, thương mại điện tử hoặc sản xuất nội dung, nhằm tạo doanh thu phụ và bảo đảm tài chính lâu dài thay vì chỉ phụ thuộc vào hoạt động âm nhạc ngắn hạn, bấp bênh. Xu hướng này không chỉ là trào lưu “idol mở quán ăn” cho vui, mà phản ánh lựa chọn chiến lược trước sự bất ổn mang tính cấu trúc của nghề nghệ sĩ, nơi thu nhập gắn với mùa vụ và sức nóng truyền thông hơn là hợp đồng lương ổn định. Ở lớp vỏ bên ngoài, đó là câu chuyện idol startup business; ở tầng sâu, đó là câu chuyện sinh tồn khi ánh hào quang có thể tắt rất nhanh.
Seo Hye-lin: từ EXID đến “chủ tiệm idol” Taco
Trường hợp Seo Hye-lin cho thấy rõ nhất idol K-pop kinh doanh không còn là lựa chọn phụ, mà là chiến lược sống còn. Cựu thành viên EXID đang điều hành một cửa hàng Taco tại Anguk, Seoul, và nhanh chóng được gọi là “chủ tiệm idol”. Cô tiết lộ tiệm đạt doanh thu trung bình mỗi tháng khoảng 140 triệu won, lợi nhuận sau chi phí tầm 40 triệu won, khiến dư luận xem đây là tấm gương khởi nghiệp thành công. Câu nói có thể trích dẫn là: "Tiệm Taco của tôi đạt doanh thu trung bình khoảng 140 triệu won mỗi tháng, lợi nhuận khoảng 40 triệu won". Nhưng đằng sau những con số ấy là sức ép rất thực: nhân viên có thể nghỉ, còn chủ mà nghỉ thì quán đóng cửa. Tham vọng kiếm tiền ngoài âm nhạc ở đây không phải là cuộc chơi sang chảnh, mà là gánh nặng trách nhiệm với chính cuộc sống của mình.
Điều đáng chú ý là, Hye-lin không rời bỏ nghệ thuật để đổi sang F&B. Cô tự nhận là “N-jobber”, vừa mở tiệm Taco, vừa diễn nhạc kịch, làm DJ và sáng tác nhạc, tức song song nhiều nghề cùng lúc. Tiệm Taco không phải “nghề tay trái” sau giải nghệ, mà là một trụ cột sinh kế mới đặt cạnh sự nghiệp ca sĩ của cô. Lý do thôi thúc cô dấn thân không chỉ là tận dụng danh tiếng, mà xuất phát từ trải nghiệm thu nhập bấp bênh: thời còn ở EXID, doanh thu nhạc số chia 9:1 giữa nhóm và công ty, phần cô nhận chỉ 10%. Thêm vào đó, COVID-19 trở thành chất xúc tác khiến nỗi lo về sinh kế trở nên cụ thể, khi lịch biểu diễn trống và nghệ sĩ bất ngờ phải đối mặt với câu hỏi: nếu không còn sân khấu, mình sống bằng gì?
Soyeon (G)I-DLE và “lý thuyết bản quyền 1 tỷ won”: ảo tưởng hay kế hoạch dài hạn?
Nếu Hye-lin đại diện cho hình mẫu idol mở quán ăn, thì Soyeon (G)I-DLE lại cho thấy một con đường khác để kiếm tiền ngoài âm nhạc biểu diễn: biến mình thành nhà sản xuất. Trong chương trình trò chuyện “Chương trình Xu hướng của Huh Kyung-hwan”, Soyeon xuất hiện với tư cách trưởng nhóm, rapper chính và nhà sản xuất, đồng thời đối diện thẳng với những đồn đoán về "lý thuyết 1 tỷ won tiền bản quyền" xoay quanh cô. Soyeon, người tự mình tạo ra nhiều bài hit cho (G)I-DLE và cung cấp ca khúc cho các nghệ sĩ khác, đã trả lời một cách thẳng thắn về những câu chuyện bản quyền này. Dù chi tiết con số không được nêu cụ thể, việc chủ động bàn luận cho thấy cô muốn tháo bỏ ảo tưởng rằng sáng tác hit đồng nghĩa với giàu có tức thì.
Điểm quan trọng là, Soyeon không chỉ sống bằng cát-xê idol. Khi cô liên tục tham gia sản xuất, viết lời, phối hợp với nghệ sĩ khác, nguồn bản quyền trở thành một dạng doanh thu phụ của idol nhưng mang tính tích lũy, có thể kéo dài sau khi hoạt động nhóm kết thúc. Đây là một dạng idol startup business trong chính ngành âm nhạc: xây dựng “thương hiệu nhà sản xuất” của bản thân. Bằng việc nhắc tới “góc nhìn nhà sản xuất”, cô xác lập mình không chỉ là người đứng trên sân khấu mà còn là người làm chủ một phần chuỗi giá trị âm nhạc. Khác với hình ảnh idol phụ thuộc công ty, Soyeon gửi đi thông điệp rất rõ: muốn tồn tại lâu dài, idol phải nắm trong tay tài sản trí tuệ, không chỉ là gương mặt hay vũ đạo.
N-jobber, F&B, thương mại điện tử: chiến lược tiền tuyến của idol K-pop
Câu chuyện của Hye-lin và Soyeon nối vào một xu hướng lớn hơn: idol K-pop kinh doanh theo mô hình “N-jobber” – không giới hạn mình trong một nghề duy nhất. Khi nghề idol có chu kỳ đỉnh cao ngắn, việc chuyển đổi danh tiếng và kinh nghiệm thành tài sản kinh tế mới trong lúc vẫn còn sức hút được xem như lựa chọn tất yếu. N-jobber không chỉ là một khẩu hiệu thời thượng; nó là cách nhiều idol phân loại rủi ro thu nhập. Hôm nay họ đứng trên sân khấu, ngày mai họ có thể quản lý chuỗi F&B, sở hữu thương hiệu thương mại điện tử, đầu tư hoặc dạy lớp đào tạo nghệ sĩ. Trong những giai đoạn khó tiếp tục hoạt động chỉ bằng việc xuất hiện trên truyền hình, họ đa dạng hóa nguồn thu bằng việc kết hợp kinh doanh, YouTube, biểu diễn, giáo dục và dịch vụ ăn uống.
Lý do tiềm ẩn cho làn sóng idol startup business nằm ở cấu trúc thu nhập đầy rủi ro. Hye-lin từng kể lại rằng dù EXID có nhiều bản hit, thu nhập thời đỉnh cao vẫn không ổn định như nhân viên văn phòng, khi doanh thu nhạc số phải chia với công ty theo tỷ lệ 9:1. Điều này cho thấy khái niệm “idol giàu có” phần nào là ảo ảnh. Đại dịch COVID-19 khiến những nỗi lo này bộc lộ rõ hơn, vì lịch trình biểu diễn và truyền hình giảm mạnh, buộc nghệ sĩ phải suy nghĩ nghiêm túc về hướng đi tương lai và bài toán sinh kế. Vì vậy, xu hướng idol mở quán ăn hay nhảy vào thương mại điện tử không phải là phong trào ngẫu hứng, mà là chiến lược tài chính đặt trên tiền đề rất tỉnh táo: ánh đèn sân khấu là tạm thời, tài sản bên ngoài mới là tấm lưới an toàn.
Khi nhóm tan, tiền ở đâu? Bài học tài chính cho thế hệ thần tượng mới
Điểm chung xuyên suốt trong các câu chuyện này là nỗi ám ảnh về tương lai sau khi hoạt động nhóm suy giảm. Nền tảng của quyết định kinh doanh của nhiều idol nằm ở sự bất ổn mang tính cấu trúc của nghề nghệ sĩ: không phải lúc nào muốn làm việc cũng có thể làm, thu nhập phụ thuộc dự án và xu hướng. Đặc biệt với ngành nơi sức trẻ và hình ảnh bị tiêu hao nhanh, xây dựng chiến lược tài chính dài hạn không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống sót. Xu hướng idol K-pop kinh doanh, kiếm tiền ngoài âm nhạc qua F&B, thương mại điện tử hay đầu tư cho thấy một sự tỉnh táo: họ không đợi đến khi bị “hết hạn” mới nghĩ về kế sinh nhai.
Trường hợp Hye-lin cho thấy rõ, tiệm Taco của cô không phải “lối thoát” khi hết nổi, mà là một trụ cột sinh kế mới bổ sung vào sự nghiệp nghệ sĩ, được xây dựng ngay khi vẫn còn hoạt động trên sân khấu. Nó cho thấy chiến lược sinh tồn thực tế của nghệ sĩ phải tự chịu trách nhiệm cho cuộc sống ngay cả khi bước xuống khỏi ánh đèn. Còn với Soyeon, việc trở thành nhà sản xuất, bàn công khai về “lý thuyết 1 tỷ won tiền bản quyền” và doanh thu âm nhạc phản ánh một thế hệ idol muốn nắm quyền với tài sản trí tuệ của mình. Kết luận ở đây không hề lãng mạn: idol K-pop kinh doanh là biểu hiện của một ngành giải trí đã bớt ảo tưởng, nơi thần tượng buộc phải trở thành doanh nhân của chính đời mình.
