Khi lý luận trở thành năng lực có thể thực hành
Hội thi Olympic Mác - Lênin là hoạt động học thuật giúp người học kiểm tra kiến thức lý luận, rèn kỹ năng trình bày và kết nối hiểu biết chính trị - xã hội với những vấn đề thực tiễn. Giá trị của các sân chơi này không nằm ở việc ghi nhớ khái niệm đơn thuần, mà ở cơ hội để sinh viên và học viên diễn đạt, phân tích, phản biện và vận dụng điều đã học. Hai sự kiện tại Trường Sĩ quan Công binh và TP.HCM cho thấy nội dung giáo dục lý luận có thể được tổ chức thành những phần thi đa dạng, đòi hỏi cả kiến thức cá nhân lẫn phối hợp tập thể. Với người học, đó là cách chủ động củng cố tư tưởng Hồ Chí Minh, mở rộng kiến thức chính trị và rèn bản lĩnh trước những vấn đề xã hội.
Ở Trường Sĩ quan Công binh, kiến thức đi cùng phản biện
Tại Trường Sĩ quan Công binh, ba đội xuất sắc được chọn qua các vòng sơ loại ở đơn vị tham gia tranh tài. Các phần thi gồm trắc nghiệm trên máy tính, tự giới thiệu, trả lời câu hỏi tự luận bắt buộc, tranh luận theo chủ đề và giải ô chữ. Cách thiết kế này tạo cơ hội thể hiện nhiều năng lực, thay vì chỉ kiểm tra mức độ ghi nhớ: thí sinh phải trình bày rõ ràng, phối hợp đồng đội và lập luận trước vấn đề được đặt ra. Nội dung còn gắn việc đánh giá năng lực với yêu cầu nhận diện, phân tích và phản bác thông tin sai trái, qua đó đưa kiến thức lý luận vào quá trình học tập, rèn luyện. Kết quả được công bố cho thấy 100% thí sinh đạt điểm xuất sắc ở phần đánh giá năng lực, trong đó hai người đạt điểm tuyệt đối; toàn bộ bài tự luận đạt loại khá hoặc giỏi, 53% đạt loại giỏi.
Hội thi tại TP.HCM mở rộng nội dung và đối tượng tham gia
Hội thi Olympic các môn khoa học Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh tại TP.HCM diễn ra từ ngày 25-10 đến ngày 6-12, do các tổ chức thành phố phối hợp thực hiện. Sáu nhóm kiến thức trọng tâm kết nối lý luận chính trị với lịch sử, văn hóa, pháp luật và thực tiễn phát triển. Thí sinh tìm hiểu tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh, các tác phẩm và Di chúc của Người, đồng thời xem xét việc phát huy giá trị các Không gian văn hóa Hồ Chí Minh. Nội dung còn bao quát lịch sử cách mạng, phong trào công nhân, chủ trương và nghị quyết, tình hình thời sự, định hướng phát triển thành phố, cùng năng lực phân tích và giải quyết vấn đề. Vòng loại bảng đội tuyển có 66 đội; bảng cá nhân thi trực tuyến từ 15 giờ ngày 25-10 đến hết ngày 1-11, giúp đông đảo đoàn viên, thanh niên và sinh viên tham gia.
Điểm đáng chú ý là hội thi sinh viên không bó hẹp trong một hình thức: bảng đội tuyển mở ra không gian thi đấu và phối hợp, còn bảng cá nhân trực tuyến giúp người học tự kiểm tra kiến thức, thể hiện khả năng nhận thức và vận dụng lý luận. Cách tổ chức này khiến kiến thức chính trị gắn với lịch sử, pháp luật và đời sống thành phố, thay vì tách rời thực tiễn. Với sinh viên, đây là dịp để học có mục tiêu, tự nhận ra phần kiến thức cần củng cố và tập đưa lập luận vào những vấn đề cụ thể.
Sân chơi học thuật có ý nghĩa khi khơi gợi cách nghĩ
Hai hội thi cho thấy giáo dục lý luận hiệu quả hơn khi người học được chủ động thể hiện điều mình biết, thay vì chỉ tiếp nhận nội dung một chiều. Trắc nghiệm, tự luận, tranh luận và thi trực tuyến tạo nhiều lối tham gia; các phần thi cũng khuyến khích kỹ năng diễn đạt, tư duy phản biện và làm việc nhóm. Quan trọng hơn, việc kết nối lý luận với lịch sử, pháp luật, thời sự và thực tiễn tạo điều kiện để sinh viên hiểu kiến thức chính trị như công cụ phân tích đời sống. Những hoạt động này vừa củng cố nền tảng tư tưởng, vừa giúp người học rèn khả năng nhận diện và đánh giá thông tin. Khi sân chơi học thuật được thiết kế gắn với năng lực thực hành, kiến thức không còn dừng ở bài thi mà có cơ hội trở thành hiểu biết có thể vận dụng.
Từ môi trường quân đội đến giảng đường và tổ chức thanh niên tại TP.HCM, các hội thi đều mở ra cơ hội để người học củng cố lý luận và thể hiện hiểu biết chính trị - xã hội. Sức hấp dẫn của chúng nằm ở sự kết hợp giữa nội dung nền tảng và cách thi đòi hỏi người tham gia suy nghĩ, trình bày, phối hợp. Đó là hướng tổ chức đáng duy trì nếu mục tiêu là đưa việc học tư tưởng Hồ Chí Minh và các môn lý luận đến gần hơn với thực tiễn của sinh viên.
