Thị trường concert Việt Nam bùng nổ trên nền pháp lý còn bỏ trống
Luật Phát triển công nghiệp văn hóa là dự thảo xây dựng khung pháp lý riêng cho những hoạt động như concert, fan meeting, merchandise và giao dịch IP giải trí, nhằm vừa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sáng tạo vừa bảo vệ người tiêu dùng trước các rủi ro vé concert giả, lừa đảo merchandise và những giao dịch tự phát thiếu minh bạch trong hệ sinh thái giải trí đang tăng tốc. Trong hai năm 2025–2026, các sản phẩm công nghiệp văn hóa, đặc biệt là nghệ thuật biểu diễn và giải trí, đã tăng trưởng mạnh, hình thành một thị trường tiêu dùng quy mô lớn chứ không còn là những hoạt động đơn lẻ. Sự kiện Y Concert ngày 20/12/2025 kéo dài hơn 10 tiếng, thu hút gần 90.000 khán giả – một con số cho thấy sức nóng của thị trường concert Việt Nam. Nhưng đi cùng bùng nổ là sự lạc hậu của cơ chế quản lý giao dịch: vé miễn phí của chương trình "Tổ quốc trong tim" tổ chức 23/8/2026 đã nhanh chóng xuất hiện trên các “chợ” mua bán lại, biến sự kiện cộng đồng thành cơ hội trục lợi. Nếu Nhà nước tiếp tục xem đây là vùng ngoài lề của chính sách, fan sẽ là người chịu thiệt đầu tiên.
Vé concert giả, lừa đảo merchandise: khi fan phải tự chống đỡ
Trong thực tế, phần lớn giao dịch vé concert và vật phẩm idol vẫn diễn ra qua hội nhóm, bài đăng tự phát trên mạng xã hội – tức là fan phải tự bảo vệ mình trong một thị trường chưa được luật công nghiệp văn hóa "nhận diện" đầy đủ. Khi vé concert được giao dịch chủ yếu qua các kênh này, người mua buộc phải tự xác minh người bán, kiểm tra mã vé và chấp nhận rủi ro nếu giao dịch gặp sự cố. Một tài khoản mạng xã hội hoặc đường link giả mạo là đủ để chiếm đoạt tiền của người hâm mộ. Không chỉ vé concert giả, lừa đảo merchandise cũng len lỏi theo sức nóng của IP giải trí: chương trình "Anh trai vượt ngàn chông gai" và "Anh trai say hi" liên tục cháy vé, merchandise thương hiệu hết hàng, khiến thị trường thứ cấp trở nên hỗn loạn và đầy cơ hội cho bên gian lận. Cảnh báo giả mạo nền tảng bán vé concert BigBang 2026 cho thấy fan idol đang là đối tượng yếu thế nhất trong guồng quay tăng trưởng của ngành – họ mua trải nghiệm văn hóa nhưng lại phải chơi trò may rủi với niềm tin và túi tiền của mình.
Sàn giao dịch công nghiệp văn hóa: từ lý thuyết luật đến lá chắn thực tế
Điểm mới đáng chú ý của dự thảo luật công nghiệp văn hóa là khái niệm sàn giao dịch CNVH – nền tảng số để giới thiệu, niêm yết, giao dịch sản phẩm, quyền tài sản và các đối tượng khác trong ngành văn hóa. Các sàn này bắt buộc phải công khai, minh bạch, bình đẳng, xác thực chủ thể, truy xuất nguồn gốc và bảo đảm an toàn thông tin. Nếu được triển khai đúng tinh thần, đây không chỉ là công cụ cho doanh nghiệp, mà là lớp bảo vệ trực tiếp cho fan idol. Người hâm mộ trên thực tế không mua một mã QR vô danh; họ mua quyền được tham gia một trải nghiệm văn hóa được xác thực và bảo đảm. Một sàn giao dịch chuyên biệt có thể xác thực người bán, xác nhận hàng thật – vé thật, kiểm soát thanh toán, cảnh báo giao dịch bất thường và cung cấp cơ chế khiếu nại, hoàn tiền. Đặc biệt nếu sàn cho phép chuyển nhượng, tặng hoặc bán lại vé qua quy trình xác thực, nhu cầu mua bán phát sinh sẽ được hợp pháp hóa thay vì bị đẩy vào "chợ đen" trên mạng xã hội – nơi nguy cơ vé giả và lừa đảo gần như không kiểm soát nổi.
Một câu nói đáng trích từ báo cáo về DatVietVAC là: "Doanh thu trực tiếp (D2C) trong mảng Content Hub đã tăng từ gần 0 năm 2020 lên khoảng 31% năm 2025". Con số này cho thấy giao dịch trực tiếp với khán giả đang trở thành trụ cột mới của ngành – và khi ví điện tử của fan trở thành nguồn doanh thu chiến lược, việc bảo vệ họ phải được đặt ngang hàng với mục tiêu tăng trưởng. Nhà nước đã khuyến khích phát triển hệ thống sàn giao dịch CNVH để thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao minh bạch; phần khó hơn là đưa các nguyên tắc ấy vào từng giao dịch vé, từng đơn hàng merchandise cụ thể.
Hệ sinh thái IP giải trí: không thể lớn mạnh trên nền "vùng xám"
Khoảng 5 năm trở lại đây, kinh doanh từ IP giải trí tại Việt Nam chuyển từ mô hình phụ thuộc quảng cáo sang kiếm nhiều hơn từ vé concert, trải nghiệm trực tiếp, merchandise và khai thác IP. Thương hiệu chương trình như "Anh trai vượt ngàn chông gai", "Anh trai say hi" hay các nghệ sĩ như Mỹ Tâm với nước hoa, phụ kiện, album, Blu-ray, quần áo… đang chứng minh sức sống kinh tế mạnh mẽ của IP. Nhưng chính vì IP được kéo dài vòng đời và giá trị qua vô số sản phẩm, rủi ro lừa đảo merchandise, hàng nhái, hàng giả càng cao nếu thiếu luật chơi rõ ràng. Nhà văn Thảo Trang phát triển boardgame, merchandise từ thế giới của "Tết ở làng Địa Ngục" và "Kẻ ăn hồn" để gắn bó hơn với khán giả, nhưng thừa nhận thị trường IP Việt vẫn chưa vận hành hiệu quả, chuyên nghiệp. Một hệ sinh thái IP giải trí không thể phát triển bền vững nếu phần giao dịch với fan – từ vé concert đến vật phẩm – bị bỏ mặc trong "vùng xám" pháp lý. Luật công nghiệp văn hóa cần xác định rõ chuẩn mực cho sàn giao dịch quyền sở hữu trí tuệ, cơ chế truy xuất nguồn gốc merchandise, và trách nhiệm của doanh nghiệp khi IP của họ bị dùng để lừa đảo fan idol.
Kết luận: Muốn bảo vệ fan idol, phải coi họ là trung tâm của luật chơi mới
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa không phải câu trả lời duy nhất, nhưng là cơ hội hiếm để chúng ta đặt lại thứ tự ưu tiên: fan idol không chỉ là người tiêu dùng, họ là đối tác tài chính của ngành giải trí thông qua vé concert, fan meeting, merchandise và membership. Khi công nghiệp văn hóa bước vào giai đoạn thị trường hóa mạnh hơn, bảo vệ người tiêu dùng phải trở thành một phần của chính sách phát triển thị trường, thay vì được nhắc đến như phần phụ trang nghiêm. Muốn ngăn vé concert giả và lừa đảo merchandise, luật cần đi thẳng vào thực tế giao dịch: bắt buộc nền tảng bán vé và sàn CNVH xác thực chủ thể, minh bạch phí, cho phép chuyển nhượng hợp pháp, và có quy trình xử lý khiếu nại rõ ràng. Doanh nghiệp giải trí muốn khai thác "mỏ vàng" IP lâu dài phải chấp nhận chi phí tuân thủ, coi niềm tin của fan là tài sản. Còn fan, hơn ai hết, cần chủ động yêu cầu minh bạch, tránh giao dịch tự phát và ủng hộ những nền tảng tuân theo chuẩn mực luật công nghiệp văn hóa. Nếu tất cả bên liên quan cùng coi bảo vệ fan idol là mục tiêu trung tâm, thị trường concert Việt Nam có thể vừa cháy vé, vừa an toàn, để mỗi lần "đu idol" là một trải nghiệm văn hóa đúng nghĩa – không còn là trò đặt cược trước các chiêu trò lừa đảo.
