Gói thiết bị là bước tiến thực chất của dự án
Thủy điện tích năng là hình thức lưu trữ năng lượng bằng cách dùng điện bơm nước lên hồ chứa ở thời điểm nhu cầu thấp, rồi cho nước chảy qua tua-bin để phát điện khi nhu cầu tăng. Cơ chế này biến phần điện dư theo thời gian thành nguồn có thể huy động vào giờ cao điểm.
Ngày 26-10-2026 tại Hà Nội, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) ký hợp đồng với liên danh Voith Hydro Shanghai và Powerchina Zhongnan cung cấp thiết bị cơ điện cho dự án Bác Ái ở Khánh Hòa. Giá trị hợp đồng là 4.462,603 tỉ đồng; gói thầu kéo dài 51 tháng và bao gồm vật tư, thiết bị chính của dự án. Đây không phải một thủ tục bên lề: thiết bị cơ điện là phần cốt yếu để công trình có thể bơm nước, phát điện và thực hiện các chức năng vận hành đã thiết kế. Vì vậy, ký được hợp đồng là tín hiệu tiến độ đáng kể, nhưng giá trị thực tế của dấu mốc này sẽ được quyết định bởi khả năng giao hàng, lắp đặt và phối hợp đúng nhịp với xây dựng.
Công suất lớn, vai trò không chỉ là phát điện
Thủy điện Bác Ái là dự án tích năng đầu tiên của Việt Nam, được đầu tư với bốn tổ máy, tổng công suất 1.200 MW; tổng mức đầu tư được phê duyệt là 21.101.468 triệu đồng. Quy mô này khiến công trình có ý nghĩa vượt ra ngoài sản lượng điện đơn thuần: nhà máy được thiết kế để góp phần đáp ứng nhu cầu giờ cao điểm và làm phẳng chênh lệch phụ tải.
Khi nhu cầu điện thấp, nhà máy dùng điện để bơm tích nước; khi nhu cầu tăng, nước được đưa qua tua-bin để phát điện. Cách vận hành ấy giúp hệ thống có thêm khả năng điều phối nguồn theo thời điểm, thay vì chỉ bổ sung điện liên tục bất kể phụ tải. Công trình còn được thiết kế để điều tần và bù công suất phản kháng, những chức năng hỗ trợ ổn định vận hành lưới điện. Với người dùng, lợi ích kỳ vọng là hệ thống có thêm nguồn đáp ứng các đợt nhu cầu cao; đây là đóng góp cho khả năng cung ứng, không phải cam kết rằng mọi rủi ro thiếu điện sẽ được loại bỏ.
Tiến độ thiết bị sẽ quyết định nhịp về đích
Dự án đã triển khai thi công xây dựng từ năm 2025, còn gói thiết bị cơ điện có thời gian thực hiện 51 tháng. Hai tiến độ này phải ăn khớp: nếu thiết bị chính không được cung cấp và sẵn sàng lắp đặt đúng lúc, các hạng mục xây dựng khó chuyển thành tổ máy có thể chạy thử và phát điện. Bởi vậy, hợp đồng quan trọng không chỉ vì quy mô, mà vì nó đặt một đầu việc then chốt vào lịch triển khai cụ thể.
Theo kế hoạch, tổ máy số 1 dự kiến phát điện tháng 12-2029; các tổ máy tiếp theo lần lượt vào tháng 4, tháng 8 và tháng 12-2030. EVN đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ dự án vào tháng 5-2031. Mốc cuối năm 2029 vì thế là điểm kiểm chứng đầu tiên cho năng lực phối hợp giữa xây dựng và cung cấp thiết bị. Hợp đồng đã đưa dự án Bác Ái tiến thêm một bước, nhưng chưa thể xem là bảo đảm hoàn thành đúng hạn: tiến độ thực tế, chất lượng lắp đặt và khả năng vận hành an toàn mới quyết định nhà máy có sớm phát huy vai trò điều phối nguồn điện hay không.
