Lợi thế biển chưa đủ để giữ chân hãng tàu
Du lịch tàu biển là hình thức đưa hành khách đến một điểm đến bằng tàu khách, kết hợp làm thủ tục cập cảng với các hoạt động tham quan, mua sắm và trải nghiệm trên bờ trong thời gian tàu dừng. Với Khánh Hòa, đây là cơ hội lớn, nhưng lợi thế vịnh biển và cảnh quan chỉ tạo điểm khởi đầu, không bảo đảm các hãng tàu sẽ quay lại thường xuyên.
Ngày 30.10, UBND tỉnh Khánh Hòa phối hợp với Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam tổ chức hội thảo quốc tế về phát triển du lịch tàu biển, nhằm đánh giá thực trạng và bàn giải pháp tăng sức cạnh tranh của điểm đến trong bối cảnh thị trường khu vực, thế giới thay đổi. Tỉnh muốn xây dựng Nha Trang - Khánh Hòa thành trung tâm du lịch quốc gia và quốc tế, nên việc chuyển hội thảo thành kế hoạch hành động cụ thể sẽ quan trọng hơn những lời khẳng định về tiềm năng.
Đà tăng khách cho thấy thời điểm hành động đã đến: năm 2025, Khánh Hòa đón 28 chuyến tàu với gần 35.000 lượt khách; trong 8 tháng đầu năm 2026, con số tăng lên 38 chuyến với hơn 60.000 lượt khách lên bờ. Tuy vậy, tăng lượt tàu chưa đồng nghĩa với tạo ra giá trị tương xứng nếu khách chỉ ghé nhanh rồi rời đi.
Kết nối hãng tàu phải bắt đầu từ nhu cầu thực
Các đại biểu đề xuất Khánh Hòa tăng kết nối trực tiếp với hãng tàu quốc tế, đại lý hàng hải và doanh nghiệp lữ hành, đồng thời lấy nhu cầu thị trường làm căn cứ định hướng đầu tư và xúc tiến. Đây là hướng đi đúng: thay vì quảng bá chung chung, địa phương cần hiểu rõ tiêu chí chọn cảng, lịch cập bến, thời gian lưu lại, chất lượng dịch vụ và chương trình tham quan mà hành khách muốn mua.
Một tuyến tàu hấp dẫn cũng hiếm khi chỉ phụ thuộc vào một cảng. Liên kết với các địa phương và cảng khác để hình thành hành trình liên vùng, liên cảng ở châu Á - Thái Bình Dương có thể giúp Khánh Hòa trở thành điểm dừng có vị trí rõ ràng trong lịch trình, thay vì một lựa chọn đơn lẻ. Muốn vậy, cơ quan quản lý, đơn vị khai thác cảng và doanh nghiệp lữ hành phải phối hợp từ khâu thiết kế sản phẩm đến tổ chức đón khách.
Các đề xuất cần đi kèm đánh giá thực tế về năng lực tiếp nhận tàu, chi phí khai thác và mức độ an toàn hàng hải. Cách tiếp cận dựa trên yêu cầu cụ thể của hãng tàu sẽ giúp Khánh Hòa ưu tiên đúng việc cần làm, thay vì đầu tư dàn trải rồi mới tìm khách.
Hạ tầng và trải nghiệm quyết định giá trị mỗi chuyến ghé
Điểm nghẽn lớn là hạ tầng du lịch chưa đồng bộ với nhu cầu đón tàu và phục vụ khách. Hội thảo nêu các hướng tháo gỡ gồm đầu tư, nâng cấp cảng chuyên dụng có thể tiếp nhận tàu trọng tải lớn, nhà ga hành khách, bến du thuyền và giao thông kết nối cảng với đô thị, điểm tham quan. Cải cách thủ tục cũng cần song hành để hành khách lên bờ nhanh, an toàn và không mất quá nhiều thời gian trong chuyến ghé ngắn.
Vấn đề không chỉ là sức chứa của cảng. Phần lớn hoạt động hiện tập trung vào khách tham quan trong ngày, với khoảng 6–8 giờ lên bờ; trong khi hạ tầng, dịch vụ chưa đồng bộ, sản phẩm chuyên biệt còn ít và khả năng tạo giá trị gia tăng còn hạn chế. Nếu không cải thiện cả chuỗi từ thủ tục, vận chuyển đến chất lượng điểm tham quan, thêm chuyến tàu có thể chỉ làm tăng lượng khách mà chưa giúp địa phương hưởng lợi tương xứng.
Khánh Hòa cần biến thời gian trên bờ thành trải nghiệm có sức hút: sản phẩm du lịch cao cấp, văn hóa và ẩm thực, kinh tế ban đêm, mua sắm miễn thuế cùng chương trình lưu trú trước hoặc sau hải trình được đề cập để kéo dài thời gian ở lại và tăng chi tiêu. Thành công nên được đo không chỉ bằng số chuyến tàu, mà còn bằng việc khách có thêm lựa chọn và sẵn lòng dành thời gian cho điểm đến.
Lộ trình cần biến đề xuất thành năng lực cạnh tranh
Trong giai đoạn 2026–2030, tỉnh dự kiến ưu tiên củng cố năng lực phục vụ khách tàu biển và nghiên cứu điều kiện phát triển các hành trình khởi hành, kết thúc tại Khánh Hòa. Đây là bước đi thực tế: trước khi theo đuổi vai trò đầu mối lớn trong khu vực, địa phương cần chứng minh mình có thể đón khách thuận tiện, tổ chức tour tin cậy và phối hợp hiệu quả với các đơn vị khai thác.
Sau năm 2030, Khánh Hòa có thể mở rộng chức năng khai thác, hướng tới vị thế trung tâm du lịch tàu biển cạnh tranh ở châu Á - Thái Bình Dương. Tham vọng ấy chỉ có cơ sở nếu các dự án cảng gắn với nhu cầu của hãng tàu, tiêu chuẩn môi trường và khả năng kết nối giao thông, thay vì chạy theo quy mô công trình.
Khánh Hòa đón khách ngày càng nhiều, nhưng lợi ích lâu dài không tự đến theo mỗi chuyến cập cảng. Ưu tiên đúng phải là tháo gỡ nút thắt hạ tầng, làm thủ tục thuận tiện và xây dựng trải nghiệm đủ hấp dẫn để khách lưu lại, chi tiêu nhiều hơn. Khi những việc ấy được thực hiện đồng bộ, lợi thế biển mới có thể chuyển thành sức cạnh tranh bền vững.
