Kết quả bầu cử có thể gỡ nút thắt tâm lý
VN-Index là chỉ số đại diện cho diễn biến giá cổ phiếu niêm yết trên sàn HoSE, nên phản ứng của chỉ số không chỉ phản ánh sức khỏe doanh nghiệp mà còn thể hiện kỳ vọng và mức độ dè dặt của nhà đầu tư. Trong nhận định của VinaCapital, chiến thắng áp đảo của Đảng Dân chủ ở cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ là tín hiệu tích cực cho kinh tế Việt Nam, nhưng có thể tác động rõ hơn tới chứng khoán Việt Nam.
Độ lệch giữa nền tảng kinh tế và diễn biến thị trường là điểm đáng chú ý: GDP tăng 9% trong chín tháng đầu năm, còn lợi nhuận doanh nghiệp cả năm được dự báo tăng 25%, nhưng VN-Index gần như đi ngang từ đầu năm. Theo Michael Kokalari, thị trường bị ghìm bởi lo ngại Mỹ áp thuế cao lên hàng Việt Nam và, quan trọng hơn, lãi suất trong nước neo cao. Vì vậy, kết quả bầu cử Mỹ được xem như một chất xúc tác có thể tháo bớt lực cản, chứ không phải bằng chứng rằng giá cổ phiếu chắc chắn sẽ tăng.
Hai kênh tác động: thuế quan và lãi suất
VinaCapital không xem thuế quan là mối đe dọa nghiêm trọng đối với toàn bộ nền kinh tế Việt Nam, nhưng thặng dư thương mại lớn với Mỹ vẫn khiến nhà đầu tư lo ngại Washington có thể áp thêm biện pháp gây gián đoạn thương mại. Nếu kết quả bầu cử làm dịu nỗi lo ấy, thị trường có thể bớt một áp lực tâm lý dù rủi ro chưa biến mất.
Kênh đáng kể hơn là lãi suất. VinaCapital cho rằng khả năng xung đột Mỹ - Iran đi đến hồi kết có thể giúp giá dầu giảm, qua đó hạ áp lực lạm phát và mở thêm dư địa để lãi suất ổn định hoặc đi xuống. Lạm phát trong nước hiện nhỉnh hơn 5%, trong đó khoảng 3 điểm phần trăm được quy cho các đợt tăng giá liên quan đến chiến sự, gồm xăng và dầu diesel. Giá dầu giảm sau bầu cử là tín hiệu kỳ vọng, không phải bảo đảm rằng lạm phát và lãi suất sẽ lập tức hạ.
Điều kiện trong nước cũng quan trọng: tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi trong hai năm qua, khiến ngân hàng phải nâng lãi suất để hút vốn. VinaCapital nhận thấy mất cân đối này đang cải thiện, thể hiện qua tỷ lệ cho vay trên tiền gửi (LDR) giảm dần. Chỉ khi áp lực năng lượng dịu xuống và nguồn vốn ngân hàng bớt căng, kỳ vọng lãi suất thấp hơn mới có cơ sở.
Định giá hấp dẫn, nhưng triển vọng vẫn có điều kiện
Luận điểm hỗ trợ thị trường không chỉ nằm ở chính trị. Khi lợi nhuận doanh nghiệp tăng mà chỉ số gần như đứng yên, định giá cổ phiếu trở nên hấp dẫn hơn. VinaCapital dự báo lợi nhuận doanh nghiệp tăng 12% trong năm 2027 và cho biết hệ số PEG của VN-Index hiện dưới 1 lần, hàm ý định giá thấp so với triển vọng tăng trưởng lợi nhuận. Đây là dư địa cho thị trường, nhưng không thay thế được yêu cầu lợi nhuận dự báo phải thành hiện thực.
VinaCapital cho rằng sự kết hợp giữa giá dầu hạ, LDR giảm và nỗi lo thuế quan dịu đi có thể tạo động lực cho VN-Index trong những tháng tới. Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu cũng cần được nhìn tỉnh táo: hàng Việt Nam xuất sang Mỹ tăng 26% trong năm nay, phần lớn nhờ nhóm công nghệ cao, nhưng VinaCapital vẫn dự báo tăng trưởng xuất khẩu sang thị trường này chậm lại rõ rệt trong năm 2027. Rủi ro gần hạn còn có cuộc điều tra của Mỹ theo Điều khoản 301 về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam, dự kiến có kết luận vào cuối tháng này.
Kết luận hợp lý không phải là chiến thắng của Đảng Dân chủ tự nó bảo đảm một đợt tăng của chứng khoán Việt Nam. Giá trị của kết quả bầu cử nằm ở khả năng giảm bất định thương mại và củng cố kỳ vọng lãi suất dễ thở hơn. Nếu các điều kiện ấy không thành hình, định giá thấp và triển vọng lợi nhuận vẫn có thể chưa đủ để kéo VN-Index khỏi trạng thái trì trệ.
