Khi MV nhạc trẻ dựa trên tri thức hàn lâm
MV Thiên đường với người thương là sản phẩm âm nhạc của ca sĩ Phương Mỹ Chi, ra mắt tối 12/8, kể chuyện tình yêu trong không gian văn hóa Khmer Nam Bộ và được xây dựng với sự tham gia cố vấn chuyên môn của các giảng viên Đại học Trà Vinh, nhằm bảo đảm tính chân thực về nghệ thuật, nghi lễ và đời sống cộng đồng Khmer trong từng khuôn hình. Đây không phải MV tình cảm thông thường, mà là một tuyên bố: âm nhạc đại chúng hoàn toàn có thể dựa trên nghiên cứu hàn lâm để chạm tới chiều sâu văn hóa. Quyết định hợp tác đại học cho thấy Phương Mỹ Chi không muốn văn hóa Khmer chỉ xuất hiện như phông nền đẹp mà cần được tôn trọng như một hệ giá trị sống động. Trong bối cảnh nhiều sản xuất MV chạy theo xu hướng nhanh, cách làm này là lựa chọn đi ngược dòng, nhưng chính sự ngược dòng lại tạo nên sức hút triệu view.
Từ ý tưởng của Phương Mỹ Chi đến bàn làm việc của giảng viên
Ngay từ giai đoạn phát triển dự án, ê-kíp sản xuất MV Thiên đường với người thương đã chủ động tìm tới đội ngũ chuyên gia văn hóa Khmer Nam Bộ thuộc Trường Ngôn ngữ – Văn hóa – Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn, Đại học Trà Vinh. Điều đáng nói là sự hợp tác đại học không dừng ở vài buổi cung cấp tư liệu. Các giảng viên ThS. Thạch Thị Út Linh, ThS. Kim Chanh Thon và ThS. Sơn Kim Hà tham gia xuyên suốt, từ xây dựng ý tưởng hình ảnh, âm nhạc, đến tư vấn màu sắc, hoa văn, họa tiết, trang phục, loại hình múa, nhạc cụ, âm thanh và những đặc trưng trong đời sống Khmer Nam Bộ. Theo cách nhìn này, sản xuất MV trở thành một quá trình nghiên cứu – sáng tạo chung, nơi nghệ sĩ mang câu chuyện và cảm xúc, còn nhà trường mang hệ tri thức về văn hóa để câu chuyện ấy không lạc nhịp với thực tế cộng đồng.
Điệu múa, nghi lễ và hành trình kiếm tìm sự chân thực
Một trong những điểm mạnh của MV là những điệu múa Khmer được Phương Mỹ Chi thể hiện trên màn hình. ThS. Thạch Thị Út Linh trực tiếp hướng dẫn cô từng động tác tay, dáng người và cách chuyển động uyển chuyển từ những buổi tập đầu tiên đến lúc ghi hình, để múa không chỉ “cho đẹp” mà gắn với ngôn ngữ biểu đạt của người Khmer Nam Bộ. Bên cạnh đó, Achar Sơn Tịch và ThS. Sơn Kim Hà cố vấn nghi lễ, theo sát quá trình xây dựng không gian ngày cưới, các nghi thức truyền thống và yếu tố đời sống tinh thần, tín ngưỡng; phân cảnh buộc chỉ đỏ trong lễ cưới được Achar Sơn Tịch trực tiếp thực hiện. Theo ThS. Thạch Thị Út Linh, ê-kíp không chỉ đọc tài liệu mà còn khảo sát địa phương, trải nghiệm thực tế và trao đổi chuyên sâu, nhờ đó mỗi chi tiết trong MV đều có lý do văn hóa để tồn tại, thay vì là lớp trang trí bề mặt.
Không gian Khmer Nam Bộ: bối cảnh hay nhân vật chính?
Trong hơn bốn phút, Thiên đường với người thương mở ra phum sóc, cánh đồng thốt nốt, chùa Khmer, điệu múa Rom Vong, Robam, nhạc cụ ngũ âm, nghi lễ cưới… khiến khán giả bắt gặp một miền văn hóa trọn vẹn chứ không phải vài hình ảnh rời rạc. Văn hóa Khmer Nam Bộ không chỉ là bối cảnh đứng sau nhân vật, mà đi cùng hành trình trưởng thành của nhân vật Chi: từ cô bé tập múa đến người biểu diễn và truyền dạy múa cho trẻ em. Trang phục, hoa văn, kiểu tóc, phụ kiện được nghiên cứu để khắc họa hình ảnh người phụ nữ Khmer vừa truyền thống vừa phù hợp ngôn ngữ hình ảnh hiện đại; chúng chỉ thực sự có ý nghĩa khi hòa vào lễ hội, sinh hoạt cộng đồng và câu chuyện tình yêu. Cách kể này biến không gian văn hóa thành một nhân vật sống, bao quanh và định hình con người, chứ không phải tấm phông đẹp phía sau.
Từ MV triệu view đến mô hình kết nối nhà trường – nghệ thuật – cộng đồng
Sau gần 24 giờ phát hành, MV Thiên đường với người thương đã vượt 1 triệu lượt xem và hơn 6.000 bình luận, chứng minh sức hút của một sản phẩm được chuẩn bị kỹ lưỡng. Người xem thấy vẻ đẹp trước tiên, nhưng phía sau là quá trình khảo sát địa phương, tham vấn chuyên gia và làm việc chi tiết với giảng viên để từng khung hình đạt độ tin cậy. Sự đồng hành của các chuyên gia văn hóa và nghi lễ Khmer Nam Bộ từ Đại học Trà Vinh góp phần đưa chất liệu truyền thống vào sản phẩm âm nhạc có chọn lọc, giúp khán giả có thêm góc nhìn về đời sống văn hóa, tín ngưỡng và giá trị của cộng đồng Khmer Nam Bộ. Như các giảng viên nhận xét, sự tham gia của họ không chỉ làm MV đẹp và thuyết phục hơn mà còn mở ra hướng kết nối nhà trường – nghệ thuật – cộng đồng, nơi tri thức văn hóa bước ra khỏi giảng đường để đến gần hơn với công chúng trẻ.
