Mẫu vật hiếm tạo nên thương vụ khác thường
Nanotyrannus Jodi là bộ xương hóa thạch của một loài khủng long ăn thịt nhỏ hơn họ hàng T. rex, được biết đến nhờ mức độ bảo tồn đáng chú ý và vị trí đặc biệt trong cuộc tranh luận về loài này. Tại phiên đấu giá hóa thạch ở New York ngày 27/10, bộ xương được bán với giá 1.300 tỉ đồng, theo mức quy đổi được công bố trong bản tin về phiên đấu giá. Con số này đưa Jodi vào nhóm hóa thạch khủng long có giá bán cao nhất từng được ghi nhận, nhưng điều đáng chú ý không chỉ nằm ở mức giá. Mẫu vật là một trong ba bộ xương Nanotyrannus tương đối hoàn chỉnh mà giới khoa học biết đến. Độ hiếm ấy giúp lý giải vì sao cuộc trả giá vượt xa kỳ vọng ban đầu; đồng thời, nó khiến thương vụ trở thành phép thử cho cách thị trường định giá những phát hiện khoa học khan hiếm.

Khan hiếm, kích thước và câu hỏi khoa học
Jodi cao khoảng 2,9 m, dài gần 6 m, chỉ nhỉnh hơn một nửa chiều dài bộ xương T. rex tên Gus. Mẫu vật gồm 191 mảnh xương, với phần hộp sọ gần như hoàn chỉnh; những phần còn thiếu được bổ sung bằng bộ phận in 3D và điêu khắc theo thiết kế riêng. Tuy nhiên, điểm khiến Jodi có sức hút vượt khỏi kích thước là danh tính sinh học vẫn từng gây tranh luận. Trong thời gian dài, một số nhà nghiên cứu xem Nanotyrannus là T. rex chưa trưởng thành; gần đây, giới nghiên cứu có xu hướng công nhận đây là loài riêng biệt. Sự thay đổi trong cách phân loại khiến mỗi mẫu vật tương đối nguyên vẹn có thêm giá trị đối với việc nghiên cứu. Jodi được phát hiện tại Montana năm 2019 bởi chủ trang trại Jodi Pierson, rồi được nhà cổ sinh vật học thương mại Clayton Phipps khai quật.

Kỷ lục đáng chú ý, nhưng quyền tiếp cận mới là hệ quả lâu dài
Các bản tin xếp Jodi là hóa thạch khủng long đắt thứ hai trong lịch sử, sát bộ xương T. rex Gus, vốn lập kỷ lục trước đó. Thương vụ cho thấy giá hóa thạch không chỉ phản ánh độ hoàn chỉnh: độ hiếm và sức hút của một loài còn đang được xác định cũng góp phần làm tăng cạnh tranh. Sáu người mua đã trả giá trong 12 phút, còn danh tính người trúng đấu giá chưa được công bố. Chủ sở hữu có toàn quyền sở hữu và có thể tạo bản sao để bán cho bảo tàng hoặc nhà sưu tập. Đó là cơ hội phổ biến hình ảnh mẫu vật, nhưng không bảo đảm giới nghiên cứu được tiếp cận bộ xương gốc. Giới khoa học đã chỉ trích việc hóa thạch quý bị đưa vào bộ sưu tập tư nhân, nơi chúng có thể nằm ngoài tầm tiếp cận và không còn cơ hội được nghiên cứu. Vì thế, kỷ lục của Jodi vừa là chiến thắng của thị trường, vừa là lời nhắc rằng giá trị khoa học cần được bảo vệ khỏi sự độc quyền.






