Ẩm thực mùa thu Hà Nội: mùa của những thức quà ngắn ngày
Ẩm thực mùa thu Hà Nội là tập hợp những món ăn đường phố và thức quà theo mùa, có món xuất hiện quanh năm nhưng ngon nhất khi trời vào thu, có món chỉ hiện diện trong vài tuần, khiến thực khách phải chờ đợi và xếp hàng để thưởng thức hương vị ngắn ngày mà khó quên. Mỗi độ thu về, Hà Nội không chỉ cuốn hút bởi phố phường lãng mạn mà còn nhờ chiều sâu ẩm thực với những món chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn hoặc phải chờ đúng dịp thu mới đạt độ ngon trọn vẹn nhất. Chính những hạt cốm xanh, quả sấu chín vàng, miếng chả rươi nóng hổi hay bát bánh trôi tàu nghi ngút khói đã tạo nên bản sắc ẩm thực mùa thu Hà Nội, khiến du khách “nhớ thương” và người dân Thủ đô coi đó là phần ký ức không thể thiếu.
Cốm xanh và sấu chín Hà Nội: bộ đôi đặc sản gọi mùa thu về
Nếu phải chọn một hương vị để định nghĩa ẩm thực mùa thu Hà Nội, câu trả lời không gì khác ngoài cốm xanh đặc sản và sấu chín Hà Nội. Trong văn hóa ẩm thực người Hà Nội, cốm đứng đầu danh sách những món mang tính biểu tượng mỗi khi mùa thu sang; những hạt cốm xanh non, dẻo mềm, ngọt thanh và thơm dịu của lúa nếp non đã trở thành biểu tượng mùa thu Thủ đô từ lâu. Cốm ngon nhất khi gói trong lá sen, thưởng thức chậm rãi cùng tách trà, hoặc biến tấu thành chả cốm, xôi cốm, chè cốm, bánh cốm giúp bức tranh ẩm thực mùa thu thêm phong phú. Trái ngược sự thanh tao của cốm, sấu chín mùa thu là món ăn vặt gắn với ký ức nhiều thế hệ người Hà Nội, vị chua thanh, ngọt nhẹ, dầm cùng đường, muối, ớt tạo nên túi sấu chín dầm đầy kích thích vị giác.
Chả rươi truyền thống: món quà hiếm của những ngày se lạnh
Khi tiết trời bắt đầu se lạnh, chả rươi truyền thống xuất hiện như lời nhắc rằng thu Hà Nội đã sang chặng giữa mùa. Khác với hương vị thanh đạm của cốm, chả rươi đại diện cho nét ẩm thực đậm đà và hiếm hoi. Dân gian có câu “Tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm” để chỉ thời điểm rươi nổi trên các bãi bồi ven sông; mùa rươi tươi diễn ra rất ngắn, khoảng cuối tháng 9, đầu tháng 10 âm lịch, nên các món từ rươi được coi là món quà đặc biệt của tự nhiên và là món ăn theo mùa đáng thử khi Hà Nội vào thu. Hà Nội không phải vùng rươi nhưng lại chế biến chả rươi đạt tới độ tinh tế: rươi tươi được trộn cùng thịt lợn xay, trứng, hành hoa, thì là và vỏ quýt thái nhỏ, chiên vàng ăn kèm bún, rau sống, nước chấm chua ngọt. Hương thơm vỏ quýt kết hợp vị béo mềm của rươi tạo nên món chả vừa đưa cơm, vừa ấm lòng những đêm thu lạnh.
Bánh trôi tàu, cà phê trứng và nét bình dị của quán vỉa hè
Cuối mùa thu, khi nhiệt độ về đêm hạ thấp, người Hà Nội lại kéo nhau đến những quán bánh trôi tàu vỉa hè – điểm dừng chân thân thuộc giữa cái lạnh se sắt. Vào giai đoạn muộn của mùa thu, các quán bánh trôi tàu trở nên đông khách, bởi bát bánh nóng với hai viên bột nếp dẻo quánh, nhân đậu xanh nhuyễn hoặc nhân dừa mè đen, chan nước đường mật đun cùng gừng tươi giã dập, rắc lạc rang và dừa nạo, giúp xua tan cái lạnh đêm thu hiệu quả. Bên cạnh đó, ly cà phê trứng béo ngậy trong tiết trời dịu mát thu không quá nóng, không còn oi bức cũng là thức uống du khách nhất định nên thử khi Hà Nội vào thu. Ẩm thực mùa thu Hà Nội không nhất thiết cầu kỳ; đôi khi chỉ là bát bánh trôi tàu, ly cà phê trứng bên góc phố, nhìn nhịp sống chậm rãi của những con đường phủ lá vàng.
Mỗi món ăn, một mảnh ký ức trong bức tranh ẩm thực mùa thu Hà Nội
Điều đáng nói nhất về ẩm thực mùa thu Hà Nội là tính ngắn ngày và sự gắn bó với ký ức cá nhân. Do mùa rươi diễn ra rất ngắn, những miếng chả rươi nóng hổi được người dân coi như món quà đặc biệt của tự nhiên. Cốm là đặc sản chắc chắn du khách nên thử khi đến Hà Nội vào mùa thu, đứng đầu danh sách món ăn mang tính biểu tượng, trong khi sấu chín dầm muối ớt là món quà vặt chua ngọt cay khiến bao thế hệ nhớ về thời học trò rong ruổi phố phường. Từ cốm xanh, sấu chín cho đến chả rươi, mỗi món ăn đều góp phần tạo nên nét riêng của ẩm thực Thủ đô. Cuối cùng, những thức quà bình dị ấy cho thấy ẩm thực mùa thu Hà Nội không cần cầu kỳ hay sang trọng, mà hấp dẫn chính từ sự mùa vụ, sự chờ đợi và cảm giác ấm áp khi nắm bát chè nóng giữa phố cổ gió heo may.
