WebAI đưa mô hình AI về ngay trong trình duyệt
WebAI là chuẩn web được đề xuất, cho phép website và tiện ích trình duyệt sử dụng mô hình trí tuệ nhân tạo chạy ngay trên thiết bị của người dùng, thay vì dựa vào máy chủ đám mây. Ngày 27/10, Opera công bố chuẩn này và bắt đầu thử nghiệm khả năng truy cập mô hình AI cục bộ trong Opera One. Đây là hướng đi đáng chú ý: AI chạy trên trình duyệt có thể biến một công cụ vốn thường gắn với dịch vụ trực tuyến thành tính năng hoạt động ngay trên máy tính cá nhân. WebAI được đề xuất như chuẩn mở và có sự hậu thuẫn của Google cùng Microsoft, còn cách triển khai của Opera không bị khóa vào một mô hình duy nhất. Điều đó quan trọng nếu người dùng muốn có lựa chọn thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp AI.
Bản xem trước của Opera One cho phép dùng các mô hình từ Google và Apple, trong đó có Gemma của Google và mô hình nền tảng chạy trên thiết bị Apple đối với máy Mac. Opera cho biết tính năng này có thể tạo văn bản, phân loại nội dung và tìm mối liên hệ giữa các thông tin. Việc chủ động bật tính năng và kiểm soát website nào được truy cập mô hình cục bộ là lựa chọn thiết kế hợp lý: AI tiện dụng hơn khi người dùng vẫn có quyền quyết định dữ liệu nào được xử lý và trong ngữ cảnh nào.
Quyền riêng tư là lợi ích thiết thực nhất
Với AI cục bộ không đám mây, thông tin mà mô hình xử lý được giữ trên thiết bị, thay vì gửi đến dịch vụ AI bên ngoài. Opera nêu ví dụ một tiện ích có thể sắp xếp các thẻ đang mở, phát hiện tiêu đề câu khách hoặc tìm tin tuyển dụng phù hợp bằng mô hình trên máy tính, không cần tài khoản, phí sử dụng hay gửi dữ liệu đến dịch vụ AI. Người dùng cũng không cần đăng ký thuê bao AI trên đám mây để tiếp cận những tác vụ này. Đây là thay đổi có ý nghĩa với bảo mật dữ liệu AI: dữ liệu ít phải rời khỏi thiết bị thì cũng giảm một điểm phơi lộ trong quá trình xử lý. Tuy nhiên, giá trị của cách làm này nằm ở việc xử lý tại chỗ, chứ không phải lời hứa rằng mọi rủi ro dữ liệu đều tự biến mất.
Lợi ích còn mở rộng đến nhà phát triển. Họ có thể xây dựng tính năng AI dựa trên các mô hình có trọng số mở mà không phải vận hành hạ tầng AI riêng hay trả phí cho từng yêu cầu gửi đi. Các mô hình loại này thường có thể tải xuống và sử dụng miễn phí, đồng thời cho phép nhà phát triển tùy chỉnh cách hoạt động. Vì vậy, Opera One AI không chỉ là một tính năng tiện ích mới; nó gợi ra cách đưa AI vào các công cụ nhỏ, sát với nhu cầu thường ngày, mà không biến mỗi thao tác thành một lần gọi dịch vụ trực tuyến.
Bước thử nghiệm cho hệ sinh thái web
Thách thức tiếp theo là đưa ý tưởng này vượt khỏi bản xem trước của một trình duyệt. Opera cho biết Opera GX và Opera Neon sẽ tiếp nối Opera One, đưa khả năng truy cập mô hình AI cục bộ đến các sản phẩm khác của hãng. Việc hỗ trợ mô hình nền tảng của Apple trên Mac cho thấy hướng tiếp cận có thể tận dụng năng lực xử lý sẵn có của thiết bị, còn thiết kế không phụ thuộc một mô hình cụ thể mở đường cho nhiều lựa chọn hơn. Dù vậy, một chuẩn được đề xuất chỉ tạo ra giá trị rộng khi nhiều trình duyệt, website và tiện ích cùng áp dụng; hiện tại, đây vẫn là bước thử nghiệm chứ chưa phải trải nghiệm đồng nhất trên toàn bộ web.
Opera đã phát hành các tiện ích mẫu để người dùng và nhà phát triển khám phá khả năng của WebAI. Đây là phần quan trọng không kém việc tích hợp mô hình: chuẩn web chỉ hữu ích khi có công cụ thực tế để thử nghiệm và xây dựng tiếp. Nếu mô hình cục bộ đủ đáp ứng các tác vụ phổ biến, người dùng có thể được hưởng AI riêng tư hơn, ít lệ thuộc vào dịch vụ thuê bao hơn, còn nhà phát triển có thêm cách tạo tính năng mà không cần gửi từng yêu cầu lên đám mây. Kết luận hiện tại khá rõ: Opera chưa chứng minh WebAI sẽ thay thế AI đám mây, nhưng đã đưa ra một lựa chọn đáng theo dõi—AI ở ngay trong trình duyệt, với dữ liệu nằm trên thiết bị.
