Ethane là chìa khóa cho kế hoạch tái khởi động
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn là cơ sở hóa dầu tích hợp đầu tiên tại Việt Nam, nằm ở xã Long Sơn, TP.HCM, khu vực trước đây thuộc tỉnh Bà Rịa–Vũng Tàu. SCG dự kiến đưa tổ hợp này hoạt động trở lại vào giữa năm 2027, thay vì sớm hơn như kế hoạch ban đầu. Quyết định đáng chú ý không chỉ nằm ở lịch vận hành mới mà còn ở việc tập đoàn dùng thời gian tạm dừng để thay đổi nguồn nguyên liệu. SCG Việt Nam đang đẩy nhanh chuyển đổi từ naphtha sang ethane nhập khẩu từ Mỹ. Đây là một bước đi có tính toán: thay vì khởi động lại sớm với mô hình cũ, doanh nghiệp chấp nhận chờ thêm để đưa nhà máy hóa dầu vào hoạt động với cấu trúc đầu vào khác. Lựa chọn này cho thấy an ninh nguồn cung đã trở thành một phần của bài toán cạnh tranh, không còn là vấn đề hậu cần phía sau.
Theo CEO Thammasak Sethaudom, việc đẩy nhanh chuyển đổi giúp kế hoạch sử dụng ethane hoàn tất sớm hơn sáu tháng so với dự kiến, qua đó mở đường cho ngày khởi động lại vào giữa năm 2027. Nói cách khác, khoảng thời gian nhà máy ngừng vận hành được dùng để hoàn thiện một thay đổi vốn đã nằm trong kế hoạch của SCG.

Hormuz phơi bày rủi ro phụ thuộc nguyên liệu
Việc tạm dừng tổ hợp Long Sơn có liên quan trực tiếp đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, khiến SCG gặp khó trong tìm nguồn nguyên liệu, đặc biệt là naphtha dùng sản xuất nhựa. Hồi tháng 4, tập đoàn thông báo dừng hoạt động tại tổ hợp ở Vũng Tàu. Đây không chỉ là cú sốc vận hành riêng lẻ: trước xung đột Mỹ–Iran, khoảng một nửa nguyên liệu đầu vào của SCG, gồm naphtha và propane, đến từ Trung Đông. Khi tuyến vận tải trọng yếu bị gián đoạn, sự phụ thuộc ấy lập tức biến thành rủi ro sản xuất. SCG đặt mục tiêu hạ tỷ trọng nguyên liệu hóa chất từ khu vực này xuống dưới 25%. Mục tiêu đó hợp lý, nhưng cũng cho thấy bài học rõ ràng: một nhà máy quy mô lớn vẫn dễ tổn thương nếu nguồn cung tập trung vào một khu vực và một tuyến hàng hải.
Áp lực không dừng ở nội bộ doanh nghiệp. CEO Thammasak cho biết các chính phủ đã đề nghị SCG không cắt nguồn cung nhựa, bởi việc thiếu nhựa có thể ảnh hưởng đến hoạt động của nhiều ngành công nghiệp. Vì vậy, thời gian ngừng máy tại Long Sơn cũng phản ánh mức độ lan rộng của một gián đoạn nguyên liệu: tác động có thể truyền từ hóa dầu sang các doanh nghiệp sử dụng nhựa và cuối cùng đến chuỗi hàng hóa phục vụ người tiêu dùng.
Đổi nguyên liệu là lựa chọn kinh tế, nhưng chưa phải bảo đảm tuyệt đối
SCG cho biết ethane có chi phí thấp hơn khoảng 40% so với các nguyên liệu thay thế, đồng thời có thể giảm rủi ro an ninh nguồn cung và lượng phát thải. Trước khủng hoảng, tập đoàn đã xây dựng bồn chứa ethane tại Long Sơn, nên chuyển đổi hiện nay không phải phản ứng hoàn toàn tức thời mà là đẩy nhanh một hướng đi đã được chuẩn bị. Về chiến lược, đây là lựa chọn có sức thuyết phục: nguyên liệu rẻ hơn có thể cải thiện sức cạnh tranh trong bối cảnh sản phẩm nhựa và hàng hóa từ Trung Quốc gia tăng tại Đông Nam Á. Nhưng đổi nguồn không đồng nghĩa loại bỏ mọi rủi ro. Ethane nhập khẩu vẫn đòi hỏi chuỗi cung ứng và hạ tầng chuyên biệt; hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khả năng duy trì nguồn hàng ổn định khi nhà máy đi vào vận hành.
Với các ngành sử dụng nhựa, điều quan trọng nhất không phải tuyên bố chuyển đổi mà là việc Long Sơn có thể sản xuất đều đặn sau khi mở cửa lại. Kế hoạch giữa năm 2027 tạo ra một mốc rõ ràng, nhưng chưa tự nó chứng minh nguồn cung sẽ ổn định ngay lập tức. SCG cần biến lợi thế chi phí và đa dạng hóa đầu vào thành năng lực vận hành đáng tin cậy.
Kết luận: thời gian dừng máy phải tạo ra sức chống chịu
Việc SCG lùi thời điểm tái khởi động để tăng tốc chuyển đổi sang ethane là quyết định hợp lý nếu giúp Long Sơn bớt lệ thuộc vào Trung Đông và cải thiện kinh tế vận hành. Tuy nhiên, thành công không nên chỉ được đo bằng việc hoàn tất chuyển đổi sớm hơn sáu tháng hay đạt được mức tiết kiệm nguyên liệu dự kiến. Thước đo quan trọng hơn là nhà máy có thể vận hành ổn định, duy trì nguồn cung nhựa và tránh lặp lại tình trạng bị động trước biến động địa chính trị hay không. Với tổ hợp hóa dầu Long Sơn, khủng hoảng Hormuz đã biến thời gian ngừng hoạt động thành cơ hội điều chỉnh chiến lược. Giờ đây, SCG phải chứng minh rằng thay đổi nguyên liệu không chỉ làm giảm chi phí mà còn tạo ra một chuỗi cung ứng vững vàng hơn khi cơ sở dự kiến hoạt động lại vào giữa năm 2027.






