Marathon du lịch: từ cuộc đua đến sản phẩm kỳ nghỉ trọn gói
Marathon du lịch là mô hình kết hợp giải chạy sự kiện với gói nghỉ dưỡng nhiều ngày, trong đó trải nghiệm chạy bộ chỉ là trung tâm của một hành trình bao gồm lưu trú, ẩm thực, chăm sóc sức khỏe và khám phá văn hóa địa phương, nhằm kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách tại điểm đến.
Điểm mấu chốt ở đây là cuộc đua không còn là đích đến duy nhất, mà trở thành cái cớ để người chạy biến chuyến đi thành một kỳ nghỉ có kế hoạch. Hàn Quốc đang đi trước khi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Tổng cục Du lịch nước này triển khai chương trình NEXT RUN Travel Festa trong tháng 10 và đầu tháng 11, xây dựng các giải chạy thành chuỗi trải nghiệm kéo dài nhiều ngày. Giải R1 2026 Jeonju diễn ra ngày 17-18.10 là sự kiện đầu tiên, nơi vé chạy được bán kèm lưu trú giảm giá, hoạt động phục hồi thể chất và tour khám phá địa phương dành riêng cho runner.
Đây là bước chuyển quan trọng: từ chỗ chỉ tổ chức một cuộc đua, các nhà quản lý đang thiết kế một sản phẩm du lịch thể thao hoàn chỉnh, trong đó mỗi runner được coi là một khách du lịch với nhu cầu phòng nghỉ, ăn uống, di chuyển, chăm sóc sức khỏe và trải nghiệm văn hóa.
Hàn Quốc: bài học về chuỗi trải nghiệm chạy bộ cho châu Á
Nếu muốn hiểu marathon du lịch có thể đi xa đến đâu, hãy nhìn vào cách Hàn Quốc đang biến trải nghiệm chạy bộ thành sản phẩm du lịch theo địa phương. Tại Jeonju, runner không chỉ chạy rồi về phòng nghỉ; họ được khởi động cùng huấn luyện viên đội tuyển quốc gia, tham dự chương trình nạp năng lượng với một đầu bếp cũng là runner, rồi tham gia tour phục hồi ngay trong trung tâm thành phố.
Chuỗi này tiếp tục với Bomun Night Run with Wally tại Gyeongju ngày 31.10-1.11, nơi người tham gia được kết nối với các điểm tham quan thông qua tour đóng dấu, hoạt động trải nghiệm cùng nhân vật Wally và chương trình phục hồi tại suối nước nóng sau cuộc đua. Cuộc đua là trung tâm, nhưng sản phẩm du lịch được đặt ở cả hai phía của ngày thi đấu – trước là khám phá, sau là thư giãn.
Không phải ngẫu nhiên mà mô hình này nở rộ. Khoảng 10 triệu người Hàn Quốc được ước tính thường xuyên chạy bộ, trong khi số giải marathon tăng từ 19 giải năm 2020 lên 254 giải năm 2024 với hơn một triệu lượt người tham gia. Khi hành vi du lịch thay đổi – người chạy chuẩn bị cho giải nhiều tuần, bỏ công luyện tập, đăng ký và di chuyển – họ có thêm lý do để biến cuộc đua thành chuyến đi.
Việt Nam: từ giải chạy sự kiện đến du lịch thể thao có chiến lược
Việt Nam không thiếu giải chạy sự kiện tại các địa phương có tài nguyên du lịch đặc sắc; vấn đề là chúng ta có dám coi mỗi giải như một sản phẩm du lịch thể thao hoàn chỉnh hay vẫn chỉ là một cuộc đua rồi… giải tán. Hệ thống VnExpress Marathon đang cho thấy một câu trả lời khác, khi tổ chức các giải tại Hà Nội, Huế, Hạ Long, Nha Trang, Đà Nẵng, TP.HCM, Cần Thơ và Vũng Tàu với mục tiêu kích cầu du lịch, quảng bá ẩm thực, dịch vụ, văn hóa và lịch sử địa phương.
Một số giải đã tiến gần tới mô hình race-cation – tức kết hợp cuộc đua với kỳ nghỉ. VnExpress Marathon Cần Thơ 2026 được đưa về tháng 5, thời điểm thuận lợi để runner vừa thi đấu vừa khám phá miền Tây, với cung đường đi qua bến Ninh Kiều, ven sông và chợ nổi Cái Răng. Sau cuộc đua, du khách có thể tiếp tục tham quan Cồn Sơn, nhà cổ Bình Thủy, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm đời sống sông nước.
Điểm đáng nói là các nhà tổ chức đã bắt đầu tính marathon du lịch bằng thời gian lưu trú, chứ không chỉ bằng số người về đích. Một gói race-cation hoàn chỉnh có thể bao gồm vé chạy, phòng nghỉ, phương tiện di chuyển, bữa ăn phù hợp, tour trải nghiệm trước hoặc sau cuộc đua, dịch vụ phục hồi và ưu đãi tại các điểm tham quan. Nếu được tổ chức đồng bộ, runner trở thành phân khúc khách có hành vi tiêu dùng cao, với nhu cầu lưu trú, ăn uống theo chế độ luyện tập, di chuyển, phục hồi và những trải nghiệm nhẹ nhàng trước hoặc sau cuộc thi.
Vũng Tàu và Cần Giờ: khi đường chạy trở thành chiến lược kinh tế
Trong bức tranh du lịch thể thao, các thành phố biển có lợi thế tự nhiên để biến giải chạy sự kiện thành công cụ phát triển dài hạn. Vũng Tàu là ví dụ rõ ràng: VnExpress Marathon được đánh giá khai thác tốt lợi thế địa lý của thành phố, là sự kiện có tiềm năng kinh tế lớn và nằm trong chiến lược dài hạn của địa phương, theo Giám đốc Sở Du lịch. Đây không chỉ là một cuộc đua, mà là cách Vũng Tàu định vị mình như một điểm đến gắn với trải nghiệm chạy bộ ven biển.
Ở một hướng khác, VnExpress Marathon Green Paradise Cần Giờ 2026 đưa 5.000 runner chạy trên cung đường “xuyên rừng chạm biển” trong ánh bình minh, biến một khu sinh thái ven biển thành sân khấu cho du lịch thể thao. Khi giải được bố trí vào kỳ nghỉ lễ 30.4-1.5, người tham gia có thêm thời gian khám phá điểm đến sau cuộc đua, kéo dài kỳ nghỉ và tăng chi tiêu.
Du lịch thể thao còn có một lợi thế khác: các giải chạy có thể được bố trí vào những khoảng thời gian mà điểm đến cần thêm khách. Nếu mỗi giải được kết nối với một câu chuyện riêng của điểm đến – từ rừng ngập mặn Cần Giờ đến đường biển Vũng Tàu – lịch chạy có thể trở thành một chương trình du lịch hấp dẫn, giúp phân bổ dòng khách theo mùa và giảm áp lực cho những dịp cao điểm truyền thống.
Từ trào lưu đến chiến lược: Việt Nam cần làm gì tiếp theo?
Nếu coi marathon du lịch chỉ là trào lưu, Việt Nam sẽ bỏ lỡ một dòng khách đang hình thành rất rõ. Người tham gia các giải chạy thường chuẩn bị trước nhiều tuần hoặc nhiều tháng; khi đã đầu tư thời gian luyện tập, chi phí đăng ký và di chuyển, họ có thêm lý do để biến cuộc đua thành chuyến đi. Câu hỏi không còn là “có nên làm du lịch thể thao hay không”, mà là “làm thế nào để kết nối các nguồn lực ấy thành những chuyến đi giá trị, có thời gian lưu trú dài hơn và giá trị chi tiêu cao hơn”.
Việt Nam có thể nghiên cứu cấu trúc tương tự Hàn Quốc, với các chương trình du lịch chạy bộ nội địa được hỗ trợ giảm giá nếu lưu trú ít nhất một đêm. Đồng thời, cần tính tới cách bố trí lịch chạy theo mùa, đưa giải vào những giai đoạn điểm đến cần thêm khách. Một hệ sinh thái marathon du lịch hợp lý sẽ không chỉ phục vụ runner, mà còn giúp ngành lưu trú, ẩm thực, vận chuyển, dịch vụ chăm sóc sức khỏe và văn hóa cùng hưởng lợi.
Cuối cùng, du lịch thể thao chỉ thực sự có ý nghĩa khi được đo bằng thời gian lưu trú và trải nghiệm của du khách, chứ không phải số huy chương phát ra. Khi các địa phương – từ Vũng Tàu, Cần Thơ đến Cần Giờ – coi giải chạy sự kiện là phần của chiến lược phát triển điểm đến, mỗi đường chạy sẽ không chỉ kết thúc ở vạch đích, mà mở ra một hành trình mới cho kinh tế và văn hóa địa phương.
