Từ một đêm diễn đông kín đến tín hiệu thị trường
Thị trường biểu diễn là hệ sinh thái kết nối nghệ sĩ, nhà tổ chức, hạ tầng, bản quyền và khán giả để tạo ra những chương trình văn hóa có thể diễn ra thường xuyên và tạo giá trị lâu dài. Hai đêm concert BIGBANG tại Sân vận động Quốc gia Mỹ Đình ngày 24 và 25/10 cho thấy Việt Nam đang tiến gần hơn tới điều đó: khoảng 90.000 lượt khán giả đã tham dự, khẳng định sức hút của concert quốc tế và nhu cầu đối với trải nghiệm giải trí chất lượng cao.
Tín hiệu này có ý nghĩa vượt ra ngoài cộng đồng người hâm mộ. Việt Nam dần được nhìn nhận như điểm đến có khả năng tạo doanh thu cho các tour diễn, thay vì chỉ là nơi có lượng người yêu K-pop đông đảo. Khán giả xếp hàng từ rạng sáng để mua vật phẩm ủng hộ thần tượng; sức mua và sự nhiệt tình ấy là lợi thế rõ ràng. Nhưng không nên nhầm một sự kiện thành công với một ngành đã trưởng thành: vài đêm diễn đông kín chưa thể bảo đảm các chương trình tương tự sẽ trở lại đều đặn.
Giá trị không dừng ở sân khấu
Một concert được tổ chức tốt có thể trở thành điểm khởi đầu cho cả hành trình đô thị. Khách từ các tỉnh và nước ngoài cần phương tiện đi lại, nơi lưu trú, ăn uống, mua sắm; họ cũng có thể dành thêm thời gian khám phá di sản, phố đi bộ, bảo tàng, ẩm thực và không gian sáng tạo. Với khán giả, điều đó biến chuyến đi xem nhạc thành trải nghiệm nhiều ngày. Với thành phố, đó là cơ hội phân phối lợi ích tới nhiều dịch vụ và lao động địa phương, thay vì để phần lớn sức nóng kết thúc khi đèn sân khấu tắt.
Chuỗi giá trị còn có thể mở rộng sang sản phẩm lưu niệm có bản quyền, dịch vụ số, thiết kế sân khấu, thời trang, truyền thông và nội dung hậu kỳ. Đây là cách công nghiệp văn hóa tạo thêm việc làm và giá trị từ năng lực sáng tạo trong nước. Tuy nhiên, các ước tính về tổng thu du lịch trong thời gian diễn ra sự kiện cần được đọc thận trọng: đó không phải doanh thu riêng của concert, cũng không đồng nghĩa toàn bộ khoản thu tăng thêm do chương trình tạo ra. Đo lường minh bạch sẽ giúp chính quyền và doanh nghiệp chọn đúng mô hình, thay vì dựa vào những con số gây ấn tượng.
Điều kiện để sức hút trở thành năng lực lâu dài
Nút thắt không nằm ở việc Việt Nam có đủ người muốn mua vé hay không, mà ở khả năng tổ chức các chương trình an toàn, chuyên nghiệp và lặp lại. Cần địa điểm biểu diễn phù hợp, doanh nghiệp đủ năng lực cạnh tranh, quy trình phối hợp rõ ràng, cơ chế bản quyền minh bạch và hệ thống đo lường tác động kinh tế. Mục tiêu của chiến lược phát triển ngành nghệ thuật biểu diễn là tăng trưởng bình quân 7% mỗi năm, đạt doanh thu khoảng 10.834 tỷ đồng vào năm 2030. Để biến mục tiêu thành hiện thực, kế hoạch dài hạn phải chú trọng cả hạ tầng lẫn đội ngũ sản xuất, thay vì chỉ chạy theo lịch diễn của sao quốc tế.
Chính sách cũng đang trở thành một phần của bài toán: Nghị quyết 80-NQ/TW đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và hướng tới 9% vào năm 2045. Trong khi dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được trình Quốc hội xem xét, việc xây dựng hành lang pháp lý phù hợp cần đi cùng phối hợp giữa các ngành và địa phương. Các đô thị lớn nên phát triển thương hiệu lễ hội, liên hoan và chuỗi biểu diễn có lịch thường xuyên, để đơn vị tổ chức, hàng không, khách sạn, vận tải và dịch vụ cùng chuẩn bị từ sớm.
Không thể chỉ nhập khẩu sức hút
Concert quốc tế cần được xem là cơ hội học hỏi về sản xuất, vận hành và phục vụ khán giả, chứ không phải đích đến của thị trường. Song song, Việt Nam phải xây dựng nghệ sĩ, nhà sản xuất và thương hiệu concert trong nước đủ sức thu hút khán giả nội địa, kiều bào và công chúng quốc tế. Nếu thiếu sản phẩm nội địa có bản sắc và chất lượng, thị trường sẽ phụ thuộc vào lịch trình của những ngôi sao nước ngoài; dòng khách và doanh thu vì thế khó trở thành năng lực của chính mình.
Bài học từ concert BIGBANG không phải là chỉ cần mời thêm những tên tuổi lớn. Đó là phải nối một sự kiện nổi bật với hạ tầng tốt, dịch vụ du lịch, bản quyền, nhân lực sáng tạo và chương trình biểu diễn có thể quay lại thường xuyên. Khi nghệ sĩ Việt có chỗ đứng, doanh nghiệp đủ sức sản xuất và khán giả tìm thấy nhiều lựa chọn quanh năm, sức hút concert quốc tế mới trở thành nền tảng cho thị trường biểu diễn bền vững. Nếu không, thành công sẽ vẫn là một khoảnh khắc đáng nhớ, nhưng khó tạo nên ngành công nghiệp văn hóa có sức sống lâu dài.
