Vỏ gốm trở lại trên Apple Watch Series 12: thông điệp vật liệu và di sản thiết kế

Apple Watch Series 12 gốm: sự trở lại của một biểu tượng vật liệu

Apple Watch Series 12 gốm là phiên bản smartwatch dùng vỏ gốm quay lại sau nhiều năm vắng bóng, kết hợp chất liệu ceramic watch với thiết kế hiện đại, cảm biến sức khỏe cải tiến và chiến lược vật liệu mới bên cạnh nhôm và titanium tái chế nhằm tạo nên một lựa chọn vừa cao cấp vừa gắn với định hướng bền vững của Apple.

Tại sự kiện “Surprise and Shine” diễn ra ngày 9/9 tại California, Apple giới thiệu Apple Watch Series 12 với ba chất liệu vỏ và tám màu sắc trên hai kích thước 41 mm và 46 mm. Việc vỏ gốm smartwatch xuất hiện trong danh sách này không phải chi tiết trang trí, mà là câu trả lời cho câu hỏi: Apple muốn Series 12 được nhớ đến vì điều gì? Sau lần xuất hiện trên Watch Series 5 với vỏ gốm trắng zirconia, chất liệu này đã trở thành món đồ được giới sưu tập săn lùng trên thị trường máy cũ. Khi Apple đưa gốm trở lại, hãng đang tự khơi lại một di sản thiết kế hiếm hoi và biến nó thành điểm khác biệt rõ ràng so với những smartwatch nhôm phổ thông. Theo tôi, đây là tín hiệu cho thấy Apple đã nhận ra giá trị cảm xúc của một vật liệu từng bị xem là "quá niche" để đại trà.

Di sản vỏ gốm: từ Series 5 đến Series 12

Nhìn lại Watch Series 5 giúp hiểu vì sao Apple dám đưa vỏ gốm trở lại trên Series 12. Năm 2019, Watch Series 5 có bản vỏ gốm trắng zirconia, bên cạnh nhôm, thép không gỉ và titanium, với trọng lượng 39,7 gram cho bản 40 mm và 46,7 gram cho bản 44 mm. Sau khi ngừng bán, bản gốm nhanh chóng trở thành phiên bản hiếm được giới sưu tập săn đón trên thị trường đồ cũ. "Watch Series 5 bản gốm trở thành một trong những phiên bản được săn đón nhất trên thị trường đồ cũ". Đó là câu chuyện mà mọi hãng đều muốn viết lại: một sản phẩm không chỉ bán được trong năm ra mắt, mà còn có giá trị lâu dài với cộng đồng đam mê.

Series 12 gốm xuất hiện với hai màu xanh đêm và trắng ngọc trai, được đánh giá mang lại cảm giác "rất tuyệt" khi đeo trên tay, trong đó xanh đêm bắt mắt còn trắng ngọc trai được nhận xét là "sang trọng". Khi một thương hiệu thường gắn liền với nhôm như Apple quay lại chất liệu ceramic watch, đó là cách họ nhấn mạnh rằng đồng hồ thông minh không chỉ là thiết bị đeo, mà là món trang sức công nghệ. Người dùng sẵn sàng chi nhiều tiền hơn cho vỏ gốm không phải vì tính năng, mà vì câu chuyện: họ đeo trên tay một phần của lịch sử phát triển Apple Watch, phiên bản từng bị gián đoạn và nay được hồi sinh.

Titanium tái chế Apple: trục vật liệu mới song song với vỏ gốm

Series 12 không chỉ nói về gốm; nó còn là bước đi chiến lược với titanium tái chế Apple. Apple Watch mới dùng vỏ titan được in 3D từ vật liệu 100% titanium tái chế, tiếp nối các thế hệ Watch Ultra 3 và Series 11 vốn đã dùng bột titanium cấp hàng không tái chế. Cả Apple Watch Series 12 được tạo thành từ 40% vật liệu tái chế, trong đó có phần vỏ titanium 3D in hoàn toàn từ titanium tái chế. "Apple Watch Series 12 is made with 40% recycled material overall, which includes the 100% recycled titanium in the 3D printed titanium case". Khi kết hợp vỏ gốm cao cấp với vỏ titan in 3D thân thiện môi trường, Apple đang xây dựng cặp lựa chọn mang tính đối trọng: một bên là di sản sang trọng, một bên là tương lai bền vững.

Chiến lược này gắn chặt với mục tiêu Apple 2030 về trung hòa carbon trong chuỗi cung ứng và vòng đời sản phẩm. Việc dùng sản xuất cộng thêm (additive manufacturing) và titanium tái chế cho vỏ Series 12 được tuyên bố là góp phần vào mục tiêu đó. Toàn bộ điện năng dùng để sản xuất Apple Watch Series 12 đến từ nguồn năng lượng tái tạo, và Apple còn đầu tư thêm năng lượng tái tạo trên toàn cầu để tương ứng với lượng điện khách hàng dùng để sạc Apple Watch. Từ góc nhìn người dùng, điều này có thể là lý do thuyết phục để chọn titanium tái chế thay vì nhôm truyền thống: khi chiếc đồng hồ gắn với sức khỏe cá nhân, nhiều người cũng muốn nó gắn với sức khỏe của hành tinh.

Vỏ gốm, nhôm, titanium: vật liệu nào phù hợp với người dùng Series 12?

Điểm đáng chú ý là Apple tạo ra hệ vật liệu ba trụ cho Series 12: nhôm phổ thông, titan cấp 5 và gốm cao cấp. Bản nhôm có các màu xám không gian, đen, vàng nhạt và đồng đậm; bản titan có vàng tự nhiên và vàng rạng rỡ; còn vỏ gốm smartwatch có xanh đêm và trắng ngọc trai. Với người dùng, lựa chọn này không chỉ là màu sắc mà là tuyên bố cá nhân. Nhôm vẫn là lựa chọn hợp lý cho đa số vì chi phí thấp, nhưng nó ít tạo cảm giác "đặc biệt". Titan in 3D từ 100% titanium tái chế phù hợp người quan tâm đến môi trường và hiệu quả sản xuất hiện đại. Vỏ gốm hướng đến nhóm coi Apple Watch là món đồ sưu tầm, sẵn sàng trả nhiều tiền hơn để sở hữu phiên bản ít gặp và gắn với lịch sử.

Song song câu chuyện vật liệu, Series 12 và Ultra 4 được nâng cấp rõ về sức khỏe với hệ thống cảm biến nhịp tim quang học và điện mới, có thể theo dõi liên tục trong nền, lấy dữ liệu mỗi 5 giây. Thiết kế cảm biến "32 cánh" với các nan hoa tỏa ra từ điện cực được Apple cho là giúp đo chính xác hơn các đối thủ sau khi thử nghiệm với hơn 1.000 người. Ứng dụng Health được thiết kế lại với các tab Tuổi sức khỏe, Tuổi thọ và tính năng Sẵn sàng (Readiness) chấm điểm người dùng dựa trên hoạt động gần đây, chỉ số sinh học và giấc ngủ để gợi ý bài tập. Tôi cho rằng chính sự kết hợp giữa vật liệu mang cá tính và hệ tính năng sức khỏe sâu mới là thứ đẩy Apple Watch Series 12 lên vị trí "thiết bị đeo lâu dài", chứ không chỉ là món gadget nhất thời.

Kết luận: Series 12 gốm và titanium tái chế định hình tương lai smartwatch

Khi vỏ gốm quay lại sau 7 năm vắng bóng trên Apple Watch, Apple không đơn thuần chiều lòng cộng đồng sưu tập. Hãng dùng chất liệu ceramic watch như chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, để nhắc rằng đồng hồ thông minh vẫn có thể mang giá trị thẩm mỹ và sưu tầm như đồng hồ truyền thống. Đồng thời, titanium tái chế Apple với vỏ in 3D 100% từ titanium tái chế và tỉ lệ 40% vật liệu tái chế trong tổng thể Series 12 cho thấy hãng đã gắn vật liệu với mục tiêu Apple 2030 trung hòa carbon một cách có hệ thống.

Loạt thiết bị mới đã được cho đặt trước tại Việt Nam, dự kiến đến tay người dùng ngày 18/9, với mức giá khởi điểm khác nhau giữa vỏ nhôm, titan và gốm. Từ đây đến 2030, nhiều khả năng Apple sẽ tiếp tục dùng sản xuất cộng thêm và vật liệu tái chế cho các thiết bị khác – iPhone Duo đã có chi tiết bản lề in 3D từ titanium tái chế là ví dụ. Đối với người dùng, câu hỏi không còn là "smartwatch cần thiết không", mà là "tôi muốn thiết bị đeo trên tay kể câu chuyện gì về mình". Nếu câu trả lời là di sản thiết kế và trách nhiệm môi trường, Apple Watch Series 12 gốm và bản titan tái chế chính là hai lựa chọn rõ ràng nhất hiện tại.