Sân khấu không chỉ là ánh đèn, đó là tiếng nói bản sắc
Sự trỗi dậy của những ca sĩ trẻ dân tộc bước ra từ vùng cao và đô thị, dùng thanh nhạc Việt Nam, trình diễn sân khấu vùng cao lẫn thành phố để giữ gìn bản sắc âm nhạc, cho thấy sân khấu hôm nay không chỉ là nơi giải trí mà còn là không gian khẳng định tiếng nói văn hóa và niềm tự hào về cội nguồn.
Nếu trước đây, chuyện gìn giữ văn hóa thường gắn với các nghệ nhân cao tuổi, thì hiện nay, những gương mặt như Lò Thị Hồng Tươi hay Trần Tùng Linh (Mimi) chứng minh một điều: lớp trẻ không hề quay lưng với truyền thống, họ đang chọn một con đường khác để bước tới – con đường của đào tạo chuyên nghiệp, sân khấu hiện đại và mạng xã hội. Điểm mấu chốt không phải ở chỗ hát gì, trình diễn ở đâu, mà là họ mang theo được bao nhiêu căn cốt văn hóa của dân tộc mình khi đứng dưới ánh đèn.
Lò Thị Hồng Tươi: từ A Mú Sung đến giảng đường thanh nhạc
Sinh ra ở A Mú Sung, một xã vùng cao biên giới còn nhiều gian khó, Lò Thị Hồng Tươi – cô gái người Giáy sinh năm 2007 – đã chọn cách rời bản làng để học thanh nhạc tại một trường cao đẳng âm nhạc ở Lào Cai. Việc một thiếu nữ vùng cao trở thành sinh viên thanh nhạc Việt Nam không phải chuyện lạ hiếm, nhưng điều đáng nói là Tươi không xem đây chỉ là con đường nghề nghiệp, mà là cách để đưa tiếng nói dân tộc mình lên sân khấu.
Với vai trò sinh viên Thanh nhạc và người dẫn chương trình song ngữ Việt – Giáy, Tươi đang từng bước khẳng định bản thân trên sân khấu của trường và các sự kiện cộng đồng. Khi dẫn chương trình ở trường hay trong các đám cưới, hoạt động tại bản, cô cố tình dùng cả tiếng Việt và tiếng Giáy, biến tiếng mẹ đẻ thành nhịp cầu nối giữa sân khấu vùng cao và đời sống thường ngày. Đó không chỉ là lựa chọn kỹ thuật, mà là lựa chọn thái độ: hoặc chấp nhận mờ nhạt đi, hoặc đứng ra khẳng định bản sắc dân tộc ngay trong những khoảnh khắc dễ bị đồng hóa nhất.
Quan điểm của Hồng Tươi về bảo tồn rất dứt khoát: văn hóa phải được đưa vào đời sống hiện đại một cách tự nhiên, có thể cách điệu nhưng không đánh mất những giá trị cốt lõi như tiếng nói, trang phục và ý nghĩa phong tục. Chính cách nghĩ đó khiến cô trở nên khác biệt so với nhiều bạn trẻ dân tộc thiểu số khác: không né tránh mạng xã hội mà dùng nó để đăng các video hát dân ca, kể chuyện bản làng, dẫn chương trình bằng tiếng Giáy. Thành công mà Tươi hướng tới cũng rất giản dị – tự nuôi sống bản thân bằng công việc yêu thích, chăm lo gia đình và góp phần lan tỏa văn hóa Giáy bay xa – nhưng đó lại là định nghĩa trưởng thành chín chắn với một ca sĩ trẻ dân tộc ở tuổi 19.
Mimi Trần Tùng Linh: từ lớp thanh nhạc thiếu nhi tới hành trình sân khấu chuyên nghiệp
Ở một bối cảnh hoàn toàn khác, tại TP.HCM, Trần Tùng Linh – Mimi – sinh ngày 24/1/2018, hiện 8 tuổi, học lớp 3/1 Trường Tiểu học Bình Trưng Đông, lại bước lên sân khấu từ lối đi của thanh nhạc và vũ đạo. Cô bé bắt đầu theo học thanh nhạc và vũ đạo tại Đội tuyển Nghệ thuật Nhà Thiếu nhi TP.HCM từ năm 2023, rồi bất ngờ bén duyên với catwalk khi bố mẹ cho học để điều chỉnh tư thế và dáng đi. Nhưng từ vài buổi học, Mimi nhận ra đam mê mới với sàn diễn thời trang – một dạng sân khấu khác nhưng vẫn đòi hỏi cảm nhạc, nhịp điệu và khả năng trình diễn.
Mùa hè 2026 trở thành bước ngoặt: Mimi liên tục tham gia casting, trình diễn ở nhiều chương trình dành cho người mẫu nhí và nghệ thuật, rồi trở thành Đại sứ Bước Chân Thiên Thần mùa 2. Tại chương trình diễn ra ngày 27/9/2026, cô bé 8 tuổi được trao danh hiệu này – một dấu mốc đáng nhớ trong tuổi thơ. Câu chuyện quan trọng không nằm ở chiếc vương miện, mà ở thái độ nghiêm túc của một đứa trẻ với sân khấu: hiểu rằng vài phút tỏa sáng là kết quả của nhiều giờ tập luyện, bền bỉ rèn dáng đi, biểu cảm và phong thái trình diễn.
Mimi đồng thời chứng minh một điều thường bị xem nhẹ: đào tạo thanh nhạc Việt Nam và vũ đạo từ sớm không chỉ để trở thành ca sĩ, mà là nền tảng giúp trẻ tự tin làm chủ mọi loại sân khấu. Từ nhịp điệu trong âm nhạc, khả năng kiểm soát cơ thể trong vũ đạo đến phong thái catwalk, mỗi bộ môn bồi thêm một lớp kỹ năng, giúp cô bé 8 tuổi biết cách phối hợp với ê-kíp, lắng nghe đạo diễn và chủ động trước ống kính. Dù tương lai Mimi tiếp tục với thời trang, nghệ thuật sân khấu hay chuyển sang lĩnh vực khác, hành trình hiện tại đã gieo vào em một điều quý giá: cảm thức về nỗ lực và trách nhiệm mỗi khi bước ra trước khán giả.
Trường cao đẳng âm nhạc: chiếc cầu cho tài năng vùng cao
Câu chuyện của Lò Thị Hồng Tươi cho thấy vai trò không thể thay thế của các trường cao đẳng âm nhạc trong hệ sinh thái thanh nhạc Việt Nam. Từ một bản làng vùng cao, Tươi chỉ có thể trở thành sinh viên Thanh nhạc, tham gia đều đặn các hoạt động văn hóa văn nghệ, đứng trên sân khấu với tư cách ca sĩ trẻ dân tộc khi có một ngôi trường ở Lào Cai làm điểm tựa. Những sân khấu của trường – dẫu nhỏ hơn các chương trình lớn ở đô thị – lại đóng vai trò như “phòng tập” để sinh viên làm quen với kỷ luật nghề, âm thanh – ánh sáng, kịch bản và cả áp lực biểu diễn.
Quan trọng hơn, trường cao đẳng âm nhạc là nơi những bạn trẻ dân tộc như Tươi và người bạn Mông – Tráng Thị Tanh – nhận ra rằng tiếng mẹ đẻ chính là thế mạnh nghề nghiệp chứ không phải rào cản. Tanh, với 3 năm kinh nghiệm dẫn chương trình, hướng dẫn Tươi từng câu, từng cách nhả chữ trên sân khấu, giúp bạn mình vượt qua sự tự ti khi ra phố học tập. Mối quan hệ “bạn – thầy” này là minh chứng sống động rằng, khi nhà trường tạo được môi trường thực hành nghề và kết nối sinh viên, thì từng tài năng nhỏ từ vùng cao đều có cơ hội trở thành người dẫn chương trình song ngữ, ca sĩ trẻ dân tộc hoặc những gương mặt lan tỏa bản sắc âm nhạc của cộng đồng mình.
Khi người trẻ giữ lửa bản sắc bằng hành động, không bằng khẩu hiệu
Cả Hồng Tươi lẫn Mimi đều cho thấy một sự thật: bản sắc dân tộc không được giữ bằng khẩu hiệu “bảo tồn” trừu tượng, mà bằng những bước chân rất cụ thể trên sân khấu. Ở Lào Cai, một sinh viên Giáy chọn dẫn song ngữ Việt – Giáy, kiên quyết giữ tiếng mẹ đẻ, trang phục, phong tục ngay trong những chương trình trẻ trung, dùng mạng xã hội để đưa tiếng hát quê hương đến với giới trẻ. Ở TP.HCM, một cô bé 8 tuổi xây nền qua thanh nhạc và vũ đạo, rồi dùng nó để tự tin tỏa sáng trong thế giới catwalk hiện đại, hiểu rằng ánh đèn luôn đi cùng kỷ luật và nỗ lực.
Nhìn từ hai hành trình ấy, câu hỏi đặt ra không phải là “làm sao giữ bản sắc âm nhạc trước làn sóng toàn cầu”, mà là: chúng ta có dám trao thêm cơ hội đào tạo và sân khấu cho người trẻ từ vùng cao hay không. Khi các trường cao đẳng âm nhạc tiếp tục mở cửa cho con em dân tộc, khi những chương trình nghệ thuật và thời trang dám đặt người trẻ lên trước và hỏi họ muốn kể câu chuyện gì, thì sẽ còn nhiều Hồng Tươi, nhiều Mimi khác bước lên sân khấu. Và đến lúc đó, tiếng nói dân tộc sẽ không nhạt dần trong đời sống hiện đại, mà được hát lên – bằng tiếng mẹ đẻ, bằng cơ thể, bằng ánh mắt – ở đúng nơi nó thuộc về: giữa những tràng pháo tay của khán giả.
