Một gương mặt trẻ đang định nghĩa lại chạy cự ly dài Việt Nam
Nguyễn Viết Ái là một vận động viên chạy trẻ sinh năm 2007, xuất thân từ môi trường thể thao quân đội, người đang nổi lên như biểu tượng mới của chạy cự ly dài Việt Nam với chuỗi thành tích ấn tượng chỉ sau vài năm tập luyện chuyên nghiệp, thổi làn gió hy vọng vào bộ môn từng một thời lép vế trước khu vực.
Điền kinh Việt Nam ở các nội dung chạy cự ly trung bình và dài từng gắn với những cái tên như Đỗ Quốc Luật, Bùi Thế Anh. Khi họ dần bước qua đỉnh cao, khoảng trống kế cận từng khiến người hâm mộ lo lắng. Sự xuất hiện và bứt phá mạnh mẽ của Nguyễn Viết Ái đến đúng lúc đó, như câu trả lời thuyết phục rằng thế hệ mới đã sẵn sàng. Quan trọng hơn, Ái không chỉ giành huy chương; anh mang lại cảm giác một hệ thống đang vận hành tốt, ươm được tài năng thật sự chứ không phải tia chớp lóe lên rồi tắt.
Hành trình của Ái cho thấy điền kinh Việt Nam vẫn còn nhiều mỏ vàng chưa khai phá, nếu có môi trường đúng và niềm tin đủ lớn đặt vào vận động viên trẻ. Thay vì hoài niệm về thế hệ đàn anh, người hâm mộ chạy bộ bây giờ có thể nói về tương lai với một cái tên cụ thể, có thành tích cụ thể và quỹ phát triển rộng mở.
Từ sân trường đến đội tuyển Biên phòng: Hành trình muộn mà… đúng
Điểm thú vị ở Nguyễn Viết Ái là anh đến với đường chạy chuyên nghiệp khá muộn. Mãi tới năm lớp 9 (2021), Ái và người anh em sinh đôi Nguyễn Viết Ân mới lần đầu xỏ giày tham gia các giải chạy học đường cấp trường, cấp huyện. Việc khởi đầu muộn không trở thành bất lợi mà lại phác họa rõ hơn yếu tố thiên bẩm: với nền thể lực nổi trội và sự kiên trì, Ái nhanh chóng chiếm các thứ hạng cao, rồi bước lên những giải phong trào lớn hơn.
Bước ngoặt then chốt đến vào năm 2022, khi chàng trai đến từ vùng quê Quảng Bình (nay thuộc Quảng Trị) vượt qua tuyển chọn để gia nhập đoàn thể thao Bộ đội Biên phòng. Kỷ luật quân ngũ và giáo án bài bản đã biến năng khiếu thiên bẩm thành năng lực thi đấu thực tế. Câu chuyện này nói lên điều quan trọng: chúng ta không thiếu tài năng, mà thường thiếu cỗ máy đào tạo đủ nghiêm ngặt để mài giũa chúng.
Trong bối cảnh nhiều vận động viên trẻ phải tự loay hoay, Nguyễn Viết Ái là ví dụ hiếm hoi cho thấy khi hệ thống tuyển chọn bắt tay với phong trào chạy bộ học đường, điền kinh Việt Nam có thể tìm ra những chân chạy đường dài đủ chất lượng để vươn lên tầm cao hơn.
Chuỗi thành tích đột phá: Từ 10km đến Marathon 42,195km
Chỉ sau bốn năm ăn tập chuyên nghiệp, Nguyễn Viết Ái đã tạo ra bộ sưu tập thành tích mà nhiều đàn anh cũng phải nể. Năm 2025 là cú bứt phá quan trọng: anh giành HCV 10km nam trẻ tại Giải vô địch quốc gia Marathon và cự ly dài Báo Tiền Phong với 30 phút 48 giây. Cùng năm, Ái gây bất ngờ khi đoạt HCB 10.000m tại Giải vô địch Điền kinh quốc gia, cạnh tranh sòng phẳng với các vận động viên đội tuyển quốc gia. Đây không còn là câu chuyện “triển vọng” mà là thành tích cụ thể trên đấu trường đỉnh cao.
Đáng chú ý hơn, cuối năm 2025, Ái lần đầu thử sức với cự ly khắc nghiệt Marathon 42,195km tại Hà Nội và về đích trong 2 giờ 47 phút 42 giây ở tuổi 18. Đó là lời khẳng định anh không chỉ là chuyên gia cự ly trẻ 5.000m hay 10.000m, mà còn có tiềm năng tiến xa ở các cuộc đua đường dài. Có thể trích dẫn rằng: "Năm 2025, Nguyễn Viết Ái vừa vô địch 10km nam trẻ toàn quốc vừa hoàn thành Marathon đầu tay 42,195km trong 2 giờ 47 phút 42 giây."
Sang năm 2026, phong độ của anh không hề chững lại. Tháng 3 tại Khánh Hòa, Ái bảo vệ thành công HCV 10km nam trẻ với thời gian 31 phút 41 giây. Tại Giải vô địch Điền kinh U20, U23 quốc gia ở Bạc Liêu, anh lập cú đúp HCV 5.000m (15 phút 33 giây 25) và 10.000m (32 phút 53 giây 63), thể hiện nhịp chạy ổn định cùng khả năng phân phối sức lực trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Những con số này không chỉ đẹp trên giấy mà cho thấy tư duy chiến thuật đang chín dần – yếu tố sống còn với các chân chạy cự ly dài Việt Nam.
Môi trường Biên phòng và bài học cho đào tạo trẻ điền kinh Việt Nam
Thành công của Nguyễn Viết Ái không thể tách rời môi trường đoàn thể thao Bộ đội Biên phòng – nơi từng là bệ phóng của những tượng đài đường chạy cự ly dài Việt Nam như Đỗ Quốc Luật, Bùi Thế Anh. Được sống và tập cùng các đàn anh, Ái tích lũy nhanh kinh nghiệm về bản lĩnh thi đấu và kỹ thuật chạy đường dài. Đây là mô hình mà điền kinh Việt Nam nên nhân rộng: các đội mạnh không chỉ săn thành tích, mà phải trở thành “trường học” cho thế hệ kế cận.
Ban huấn luyện đánh giá Ái có tố chất đặc biệt, tinh thần cầu tiến và khả năng tập trung cao trong luyện tập, ở tuổi 19 biên độ phát triển chuyên môn vẫn còn rất rộng. Điều đó quan trọng hơn cả huy chương hiện tại, bởi nó cho thấy chúng ta đang sở hữu một dự án dài hơi, không phải hiện tượng nhất thời. Khi một chân chạy trẻ duy trì được khối lượng tập luyện nặng trong kỷ luật quân đội, đó là tín hiệu tốt cho sức bền tâm lý – thứ thường thiếu ở vận động viên trẻ.
Từ câu chuyện của Ái, có thể thấy rõ: nếu các đơn vị mạnh của điền kinh Việt Nam xem đào tạo trẻ là nhiệm vụ chiến lược chứ không phải việc phụ, chúng ta sẽ liên tục có lớp vận động viên chạy trẻ chất lượng, đủ sức bước ra ngoài phạm vi giải trong nước và thử sức ở đấu trường khu vực.
Từ niềm hy vọng cá nhân đến tương lai chạy bộ đường dài của Việt Nam
Nguyễn Viết Ái hiện được xem là niềm hy vọng kế cận sáng giá của điền kinh cự ly dài Việt Nam. Với nền tảng thể lực tốt, tâm lý thi đấu vững và ngọn lửa đam mê rõ ràng, anh được kỳ vọng sẽ kế tục đàn anh trên những đường chạy đỉnh cao. Quan trọng hơn, Ái đã trở thành câu chuyện truyền cảm hứng cho cộng đồng chạy bộ: từ một cậu học sinh cấp 2 đến vận động viên tranh chấp huy chương quốc gia trong khoảng bốn năm – đó là kịch bản rất cụ thể để các bạn trẻ soi vào.
Ước mơ lớn nhất của Ái là khoác áo đội tuyển điền kinh quốc gia, bước ra các đấu trường lớn như SEA Games để mang vinh quang về cho Tổ quốc. Nếu được đầu tư tiếp tục và được cọ xát quốc tế đúng lúc, anh có thể trở thành gương mặt mở đường cho thế hệ chân chạy mới. Ở chiều ngược lại, hệ thống cũng phải thay đổi cách nhìn: vận động viên trẻ như Ái không cần bị “giữ an toàn” quá lâu ở sân chơi trong nước; họ cần được đặt vào thử thách lớn hơn khi còn đủ sung mãn.
Kết lại, Nguyễn Viết Ái không chỉ là một cái tên trên bảng thành tích. Anh là minh chứng rằng chạy cự ly dài Việt Nam vẫn có thể bùng lên, nếu chúng ta dám tin vào lớp trẻ, tạo cho họ môi trường bài bản và sẵn sàng trao cơ hội vươn ra ngoài đường piste quốc nội.
