Huyền thoại “vừa sạc vừa dùng làm chai pin” và sự thật khó chịu hơn: nhiệt
Vừa sạc vừa dùng điện thoại là tình huống thiết bị đồng thời nhận điện từ bộ sạc để nạp pin và cấp năng lượng cho các linh kiện đang hoạt động, khiến tốc độ sạc giảm nhưng bản thân hành động này không trực tiếp làm suy giảm dung lượng hay tuổi thọ của pin lithium-ion về lâu dài nếu nhiệt độ luôn được giữ ở mức an toàn. Điều gây khó chịu là phần lớn người dùng vẫn tin rằng thói quen này làm pin nhanh “chai”, tương đương với việc cắm sạc qua đêm. Các chuyên gia lại đánh giá đây là một hiểu lầm phổ biến có thể bỏ qua nếu bạn chịu khó để ý đến thứ pin ghét nhất: nhiệt. Nói thẳng, tuổi thọ pin smartphone giảm chủ yếu vì bạn để máy nóng quá lâu, không phải vì bạn vừa sạc vừa dùng.
Vừa sạc vừa dùng thực sự diễn ra như thế nào và khi nào mới đáng lo?
Ở hầu hết smartphone hiện nay, khi bạn cắm sạc nhưng vẫn dùng máy, hệ thống quản lý nguồn sẽ tự động chia điện: một phần vào pin, phần còn lại cấp cho màn hình, CPU và các linh kiện khác đang hoạt động. Thực tế, việc sử dụng điện thoại trong khi sạc có thể làm chậm tốc độ sạc, vì bộ sạc phải chia sẻ công suất giữa việc sạc pin và cung cấp năng lượng cho các ứng dụng đang hoạt động. Điều này chỉ ảnh hưởng đến thời gian sạc, không phải tuổi thọ pin. Thứ cần để ý hơn là nhiệt độ pin điện thoại: khi vừa nạp vừa phải kéo CPU, GPU hoạt động cao để chơi game nặng hoặc chỉnh sửa video, nhiệt độ bên trong tăng lên đáng kể và nếu kéo dài, đó mới là nguyên nhân khiến pin lithium-ion lão hóa nhanh. Nếu máy ấm nhẹ khi lướt web, nhắn tin, hãy bình tĩnh; nếu nóng hầm hập khi cắm sạc và chơi game, hãy coi đó là tín hiệu dừng lại.
Nhiệt mới là kẻ thù số một của tuổi thọ pin smartphone
Nhìn chung, để bảo vệ tuổi thọ pin điện thoại, điều quan trọng không phải là kiêng tuyệt đối thói quen vừa sạc vừa dùng, mà là tránh để thiết bị hoạt động trong tình trạng nhiệt độ cao kéo dài. Nhiệt là yếu tố có thể làm giảm tuổi thọ của pin lithium-ion, dù tình huống này hiếm xảy ra nếu bạn chỉ thực hiện các tác vụ thông thường. Khi chơi game đồ họa cao, chỉnh sửa video hoặc chạy ứng dụng tiêu tốn nhiều tài nguyên trong lúc sạc, thiết bị vừa phải nạp pin, vừa giữ CPU ở mức hoạt động cao, dẫn tới nhiệt lượng tích tụ lớn và có nguy cơ làm pin nhanh chai. Quan niệm sạc điện thoại an toàn nghĩa là không bao giờ dùng máy trong lúc cắm sạc là sai hướng; sạc điện thoại an toàn là biết dừng các tác vụ nặng khi máy nóng và hiểu rõ giới hạn nhiệt độ mà pin chịu được.
Bypass Charging: tính năng ít người bật nhưng rất có lợi cho pin khi chơi game
Khi bạn vừa sạc vừa dùng, thiết bị sẽ phân bổ năng lượng, dành một phần để sạc pin và phần còn lại để duy trì hoạt động. Vấn đề là pin phải vừa sạc vừa xả, sinh thêm nhiệt. Nhiều smartphone hiện đại đã bắt đầu giải bài toán này bằng tính năng Bypass Charging (sạc nhánh), cho phép nguồn điện từ bộ sạc cấp trực tiếp cho các linh kiện của điện thoại thay vì đi qua pin, nhờ đó pin gần như không tham gia vào quá trình cung cấp năng lượng khi thiết bị đang hoạt động. Ưu điểm lớn nhất là giảm nhiệt sinh ra, hạn chế lão hóa pin và giúp CPU giữ hiệu năng ổn định hơn trong các tác vụ nặng như chơi game kéo dài hoặc chỉnh sửa video. Đổi lại, trong thời gian Bypass Charging được bật, pin sẽ không tăng thêm phần trăm; bạn phải chấp nhận hi sinh vài phần trăm pin để đổi lại sức khỏe pin lâu dài.
Sạc qua đêm, thói quen hàng triệu người và cái nhìn thực tế hơn
Quan niệm sạc điện thoại qua đêm luôn gây hại cho pin đã trở thành một "huyền thoại công nghệ" xuất hiện cùng với nỗi sợ vừa sạc vừa dùng. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định đó là quan niệm người dùng có thể bỏ qua; vấn đề không nằm ở việc thiết bị gắn với dây sạc trong vài giờ, mà ở việc bạn để máy nằm dưới gối, trong không gian bí khí, nhiệt không thoát được. Với các cơ chế quản lý nguồn hiện đại, điện thoại sẽ giảm dòng sạc khi đầy pin, không liên tục nạp ở mức cao suốt đêm. Điều người dùng cần tránh là để thiết bị hoạt động trong tình trạng nhiệt độ cao kéo dài, đặc biệt khi chạy các tác vụ nặng trong lúc sạc, bởi đây mới là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến tuổi thọ của pin lithium-ion. Nói cách khác, sạc qua đêm không xấu, xấu là để máy vừa nóng vừa bị che kín rồi quên bẵng đến mỗi sáng.
