Thảo dược không kiểm định: “thuốc lành” hay cái bẫy sức khỏe?
Sản phẩm thảo dược không kiểm định là những loại dược liệu không rõ nguồn gốc, không được cơ quan y tế thẩm định về thành phần, chất lượng và độ an toàn, nhưng lại được quảng cáo rầm rộ với công dụng chữa bệnh, chăm sóc cơ thể hoặc làm đẹp da như thuốc chính thống, khiến người dùng lầm tưởng và sử dụng lâu dài mà không ý thức được nguy cơ ngộ độc, tổn thương tạng và thậm chí tử vong. dược liệu không rõ nguồn gốc, thuốc cổ truyền pha tân dược, sản phẩm thảo dược giả đang được bán tràn lan, từ các chợ nhỏ đến mạng xã hội, với những lời hứa “gia truyền”, “đặc trị”, “chữa khỏi” mà không có bằng chứng khoa học or giấy phép lưu hành rõ ràng. Đây không còn là chuyện buôn bán lặt vặt mà là một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng cần được nhìn nhận như một vấn đề an ninh y tế.
Khi niềm tin mù quáng đổi bằng suy gan và phù não
Câu chuyện nam thanh niên 28 tuổi, khỏe mạnh, rơi vào hôn mê vì suy gan cấp và phù não sau hai tuần uống thuốc nam mua trên mạng là minh chứng đau đớn cho nguy hiểm thuốc cổ truyền trôi nổi. Anh xuất hiện vàng da, mệt nhiều rồi nhanh chóng hôn mê; xét nghiệm cho thấy suy gan cấp nặng kèm phù não lan tỏa, các chỉ số độc tố trong máu tăng vọt, gan gần như tê liệt chức năng thanh lọc. Đây không phải ca bệnh hiếm lẻ mà là hậu quả lặp lại của thói quen “tự làm bác sĩ”, tin vào bài thuốc truyền miệng trên không gian mạng. Nhiều người vẫn tin rằng “thuốc nam lành tính”, nhưng thực tế, gan phải gánh toàn bộ độc chất, dẫn đến suy gan từ thuốc nếu dược liệu không được kiểm định an toàn. Cái giá của niềm tin mù quáng đôi khi là cả mạng sống.
Thị trường dược liệu bẩn: chiêu trò, thổi phồng và pha trộn nguy hiểm
Đằng sau các lời quảng cáo “gia truyền”, “cây thuốc quý trên núi” là một thị trường dược liệu không rõ nguồn gốc hoạt động bằng đủ chiêu trò đánh lừa người tiêu dùng. Nhiều nhóm sản xuất sử dụng hình ảnh người nổi tiếng, cắt ghép và phóng đại công dụng để bán hàng, biến một sản phẩm mua rẻ trở thành hàng “thần dược” đắt đỏ, bán ra hàng nghìn đơn chỉ trong vài tháng. Nghiêm trọng hơn, có đường dây pha thuốc tân dược như Paracetamol, Prednisolone, Chlorpheniramin vào thuốc đông y, nhằm tạo tác dụng giảm đau nhanh để giữ khách, nhưng thực chất đẩy người dùng vào nguy cơ tổn thương gan, thận, dạ dày và suy tạng về lâu dài. “Đây là một vấn đề đáng báo động đối với thị trường dược liệu, thuốc cổ truyền”. Khi lợi nhuận được đặt lên trên sức khỏe, mọi thủ đoạn đều có thể xảy ra.
Làm sao nhận diện sản phẩm thảo dược giả và không kiểm định?
Người tiêu dùng không thể tiếp tục tin vào câu “thuốc nam thì vô hại”. Trước tiên, hãy coi mọi sản phẩm thảo dược quảng cáo trên mạng là đối tượng cần nghi ngờ, không phải mặc định an toàn. Cơ quan chức năng đã khuyến cáo người dân phải thận trọng khi mua sản phẩm trên mạng xã hội; cần chủ động kiểm tra nguồn gốc, thông tin pháp lý, thành phần và công dụng sản phẩm, không tin tuyệt đối vào hình ảnh người nổi tiếng hay nội dung phóng đại. Một sản phẩm hợp pháp phải chứng minh được: nguồn gốc dược liệu rõ ràng; tên và địa chỉ cơ sở chịu trách nhiệm; giấy phép lưu hành hoặc công bố; công dụng giới thiệu phù hợp với phân loại (thuốc, dược liệu, hay chỉ là sản phẩm hỗ trợ sức khỏe). Bất kỳ sản phẩm nào không chứng minh được những điểm này đều nên bị xem là sản phẩm thảo dược giả hoặc không kiểm định và cần tránh xa.
Bảo vệ gan, não và làn da: trách nhiệm không thể giao phó
Trong bối cảnh dược liệu bẩn lan rộng, nhà nước đang tăng cường kiểm tra chuỗi cung ứng, từ sản xuất, chế biến đến bán lẻ, đồng thời yêu cầu các địa phương siết chặt quản lý kinh doanh dược liệu và hoạt động khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền. Tuy vậy, không cơ quan nào có thể bảo vệ bạn nếu chính bạn vẫn dễ dàng trao sức khỏe của mình cho những lời quảng cáo “chữa khỏi”, “đặc trị”, “gia truyền nhiều đời” mà không căn cứ. Khi chọn bất kỳ sản phẩm chăm sóc sức khỏe hay chăm sóc da từ thảo dược, hãy kiểm tra kỹ chứng chỉ, nguồn gốc, cơ sở chịu trách nhiệm và giấy phép lưu hành; nếu không thấy thông tin minh bạch, hãy dừng lại. “Một thị trường chỉ có thể được làm sạch bền vững khi người mua biết từ chối những sản phẩm không thể chứng minh nguồn gốc”. Sức khỏe gan, não và làn da không phải nơi để thử vận may.
