Ảnh đẹp chỉ là một nửa câu chuyện
Ảnh nữ thần AI là hình chân dung được công cụ trí tuệ nhân tạo biến đổi theo phong cách thần thoại hoặc cổ trang, thường sau khi người dùng tải ảnh thật của mình lên ứng dụng. Trào lưu này hấp dẫn vì chỉ cần chọn phong cách hoặc nhập câu lệnh là có ngay hình ảnh bắt mắt để chia sẻ trên mạng xã hội. Nhưng sự tiện lợi không xóa đi câu hỏi quan trọng: bức ảnh gốc và dữ liệu phát sinh sẽ được xử lý ra sao? Người tham gia thường chú ý thành phẩm hơn là nơi ảnh được gửi đến, thời gian lưu trữ hay khả năng chia sẻ dữ liệu với bên thứ ba. Đó là một sự đánh đổi không nên chấp nhận trong vô thức: trước khi tải ảnh chân dung lên ứng dụng chỉnh ảnh AI, hãy xem việc cung cấp dữ liệu có thực sự cần thiết và ứng dụng có đáng tin hay không.
Hình ảnh cá nhân thuộc dữ liệu cá nhân; nếu ảnh được xử lý để trích xuất đặc điểm khuôn mặt phục vụ nhận dạng, dữ liệu thu được có thể thuộc nhóm dữ liệu sinh trắc học nhạy cảm. Điều đó không có nghĩa mọi ảnh chân dung đều tự động là dữ liệu sinh trắc học, nhưng đủ để người dùng thận trọng với ảnh cận mặt, rõ nét.
Ảnh có thể đi xa hơn mục đích tạo hình
Một ứng dụng có thể cần gửi ảnh lên máy chủ để xử lý; khi đó, dữ liệu có thể được thu thập, lưu trữ và khai thác theo cách người dùng không lường trước. Ngoài ảnh tải lên, chính sách quyền riêng tư của một số ứng dụng còn nêu những loại dữ liệu có thể thu thập như mã định danh thiết bị, email, vị trí hoặc giọng nói. Vì vậy, nút “Đồng ý” không nên được xem như thủ tục có thể bấm cho xong. Cần biết ứng dụng xử lý loại dữ liệu nào, vì mục đích gì, ai kiểm soát dữ liệu, lưu trong bao lâu và có chia sẻ với bên khác hay không. Đồng ý dùng ảnh để tạo một bức chân dung nghệ thuật không mặc nhiên đồng nghĩa với việc cho phép mọi hình thức khai thác khác.
Nguy cơ lộ dữ liệu cá nhân nằm ở chỗ người dùng khó thu hồi đặc điểm khuôn mặt như đổi một mật khẩu. Nếu dữ liệu bị thu thập hoặc khai thác trái phép, ảnh và thông tin khuôn mặt có thể bị dùng để giả mạo danh tính, tạo ảnh giả mạo AI hoặc video deepfake, rồi phục vụ lừa đảo trên mạng. Kẻ gian thậm chí có thể dùng nội dung giả để nhắm vào chính người có ảnh bị lộ hoặc người thân của họ. Đây là nguy cơ cần phòng ngừa, không phải bằng chứng rằng mọi ứng dụng hay mọi người tham gia trào lưu đều đã bị tấn công.
Kiểm tra ứng dụng trước khi tải ảnh
Cách giảm rủi ro hiệu quả nhất là quyết định trước khi gửi ảnh, thay vì tìm cách xử lý hậu quả. Ưu tiên ứng dụng có nguồn gốc rõ ràng, tải từ kho phần mềm chính thống và kiểm tra nhà phát triển, đánh giá cùng chính sách quyền riêng tư. Đừng để giao diện bắt mắt hoặc kết quả lan truyền thay cho việc xác minh.
- Đọc điều khoản dữ liệu trước khi đồng ý: xác định ảnh và thông tin nào được thu thập, mục đích sử dụng, thời hạn lưu trữ và khả năng chia sẻ với bên thứ ba.
- Kiểm tra quyền ứng dụng yêu cầu; chỉ cấp quyền cần thiết và giới hạn quyền truy cập khi có thể.
- Hạn chế tải ảnh chính diện, sắc nét lên nền tảng không rõ nguồn gốc; không cung cấp thêm dữ liệu cá nhân không cần thiết.
- Nếu chính sách mơ hồ, quyền yêu cầu không liên quan đến chức năng hoặc không tìm được thông tin đáng tin về nhà phát triển, hãy chọn công cụ khác hoặc bỏ qua trào lưu.
Một phút đọc chính sách và rà quyền truy cập có thể giúp tránh một quyết định khó đảo ngược. Ảnh AI có thể vui mắt, nhưng quyền kiểm soát khuôn mặt và dữ liệu của mình đáng giá hơn một lượt chia sẻ.
