Từ “người hát dân ca” đến người kiến tạo pop mang hồn Việt
“Dân Chơi Dân Ca” là album âm nhạc Việt do Phương Mỹ Chi và DTAP thực hiện sau gần ba năm kể từ “Vũ Trụ Cò Bay”, trong đó nữ ca sĩ sinh năm 2003 chủ động đưa chất liệu dân ca Việt Nam vào khung pop hiện đại để tạo nên một phong cách lai ghép mới, vừa gần gũi với thế hệ trẻ vừa giữ được căn tính văn hóa bản địa. Đây không phải dự án hoài niệm mà là tuyên ngôn thẩm mỹ: dân ca không bị đóng khung trong áo dài, mái đình, mà có thể bước vào playlist hằng ngày của khán giả trẻ. Ngày 25/8, Phương Mỹ Chi xuất hiện cùng DTAP, Hòa Minzy, Huỳnh Lập tại sự kiện công bố album “Dân Chơi Dân Ca”, khẳng định rõ tham vọng rời khỏi chiếc nhãn “chị Bảy hát dân ca” để trở thành singer-songwriter có tư duy nghệ thuật riêng. Quyết định này đáng được nhìn nhận như một bước chuyển thế hệ trong cách nghệ sĩ trẻ đối thoại với di sản văn hóa, thay vì chỉ hát lại những giai điệu cũ.
MV “Thiên Đường Với Người Thương”: chiếc cầu nối giữa pop và dân ca Khmer
Điểm xuất phát cho cuộc chơi dân ca lần này chính là Phương Mỹ Chi MV mới “Thiên Đường Với Người Thương”. Ban đầu, ca khúc được xây dựng như một bản pop thuần túy, nhưng vì Phương Mỹ Chi, DTAP và ê-kíp quá yêu thích, họ quyết định phát triển thêm giai điệu mang âm hưởng văn hóa Khmer Nam Bộ để đưa vào Phương Mỹ Chi album “Dân Chơi Dân Ca”. Sau khi phát hành, khán giả chỉ ra câu hát “Về bên em múa đàn hát ca” có nét tương đồng với một bài lý Khmer, dù ê-kíp không hề chủ động vay mượn từ một ca khúc cụ thể mà chỉ thấm từ việc nghe nhiều tư liệu dân ca. Phần thú vị là chính người nghe bắt đầu phân tích từng chi tiết, từ hoa sứ đến đường nét giai điệu, cho thấy pop hoàn toàn có thể trở thành cánh cửa để họ chủ động tìm hiểu sâu hơn về dân ca Việt Nam pop, chứ không chỉ nghe cho vui tai.
Một “con thuyền văn hóa” chở 8 loại hình truyền thống đi về phía khán giả trẻ
Tham vọng lớn nhất của Dân chơi dân ca là biến album thành “con thuyền văn hóa” mở rộng chất liệu từ Bắc vào Nam, kết nối câu chuyện vùng đất, thiên nhiên, con người và tình cảm trong một Việt Nam đa sắc. Dự án khai thác 8 loại hình văn hóa truyền thống, từ hát Xoan, hát Xẩm đến cải lương – tuồng cổ và dân ca Khmer Nam Bộ, với sự tham gia của Hội đồng Cố vấn Văn hóa & Chuyên môn gồm các nhà nghiên cứu, nghệ nhân ở nhiều lĩnh vực. Ở đây, dân ca không xuất hiện như “phụ kiện” trang trí trên nền beat hiện đại; nó là trục nội dung chính chi phối giai điệu, ca từ và cách xử lý giọng của Phương Mỹ Chi. Theo cô, mục tiêu là “các bạn nghe xong các bài hát của mình, các bạn sẽ tìm hiểu về cái loại hình văn hóa đó”,^một cách đặt lại vai trò chủ động cho khán giả trẻ trong hành trình khám phá di sản.
Tò mò văn hóa: hiệu ứng thực tế và bước chuyển nghề của Phương Mỹ Chi
Hiệu quả lớn nhất mà album âm nhạc Việt này hướng tới không nằm ở con số mà ở hành vi: sau “Thiên Đường Với Người Thương”, Phương Mỹ Chi nhận thấy người nghe bắt đầu tra cứu, phân tích nguồn gốc giai điệu và hình ảnh, chứng minh âm nhạc có thể kích hoạt sự tò mò văn hóa chứ không chỉ tiêu thụ cảm xúc tức thời. Trên bình diện nghề nghiệp, nếu ở “Vũ Trụ Cò Bay” cô mới thử nghiệm vai trò sáng tác, thì với Dân Chơi Dân Ca, Phương Mỹ Chi tham gia hoàn toàn vào khâu sáng tác, trực tiếp chắp bút cho những phần lời mang âm hưởng truyền thống. Điều đó cho thấy cô không còn đứng bên ngoài dân ca như người “truyền đạt”, mà bắt đầu đối thoại với các giá trị đã tạo nên căn tính âm nhạc của mình. Đây là bước tiến quan trọng để cô tiến gần hình ảnh singer-songwriter, thay vì chỉ là giọng ca đại diện cho một dòng nhạc.
Khi dân ca bước vào playlist: Việt Nam đa sắc trong ngôn ngữ pop
Điểm đáng nói ở Dân chơi dân ca là cách Phương Mỹ Chi không xem dân ca như “bảo tàng âm thanh” mà là chất liệu sống có thể cùng pop định hình thẩm mỹ mới cho thế hệ trẻ. Album được phát hành trên các nền tảng nhạc số vào ngày 27/8, kèm kế hoạch đêm nhạc cùng tên tại TP.HCM ngày 3/10 – lần đầu cô làm một show bán vé, chứng tỏ niềm tin rằng hướng đi này đủ sức chạm tới khán giả rộng hơn. Khi hát Xoan, Xẩm, cải lương hay dân ca Khmer xuất hiện trong ngôn ngữ pop, chúng không mất đi bản sắc mà được đặt vào những câu chuyện tình cảm, gia đình, căn tính rất hiện đại. Nếu khán giả chấp nhận đưa album này vào playlist thường nhật, đó sẽ là bước nhỏ nhưng quan trọng để dân ca Việt Nam pop hóa một cách tự nhiên, giúp Việt Nam đa sắc hiện diện rõ ràng hơn trong đời sống nghe nhạc hôm nay.
