Nước cờ Mỹ: bước ngoặt chiến lược của một đại gia gỗ đang chịu áp lực
Việc một công ty nội thất Việt quy mô lớn quyết định mở rộng thị trường Mỹ bằng cách lập pháp nhân mới tại Houston, Texas đúng lúc cổ phiếu giảm sâu và môi trường thuế bảo vệ thương mại gỗ thay đổi cho thấy đây không phải động thái bình thường mà là bước ngoặt chiến lược nhằm giữ thị phần xuất khẩu và tái cơ cấu cách tiếp cận thị trường chủ lực. Phú Tài đang lựa chọn đi trước một bước, chấp nhận rủi ro ngắn hạn để bảo vệ biên lợi nhuận dài hạn và vị thế trong chuỗi cung ứng gỗ – đá trang trí. CTCP Phú Tài đã thông qua kế hoạch thành lập Phu Tai Home USA, INC, mô hình C-Corporation đặt trụ sở tại Houston, Texas. Pháp nhân này sẽ tập trung thương mại, phân phối, kinh doanh và xuất nhập khẩu đá thạch anh, đá granite, đồ gỗ nội thất và ngoại thất, cùng các sản phẩm phù hợp định hướng phát triển doanh nghiệp. Điểm đáng chú ý là đây là công ty đầu tiên của Phú Tài đặt trụ sở ngoài lãnh thổ Việt Nam, đánh dấu bước chuyển từ một nhà sản xuất – xuất khẩu thuần túy sang một “người chơi” có chân tại thị trường tiêu thụ lớn nhất.
Từ 22 công ty con trong nước tới tham vọng bám rễ tại thị trường Mỹ
Động thái mở rộng thị trường Mỹ của Phú Tài không phải là cú đánh thử, mà là sự tiếp nối một cấu trúc doanh nghiệp đã được xây dựng khá bài bản trong nước. Tính đến ngày 30/6, công ty đang sở hữu 22 công ty con, tất cả đều đặt trụ sở tại Việt Nam. Mạng lưới này giúp Phú Tài kiểm soát khâu khai thác, chế biến đá, gỗ, sản xuất nội – ngoại thất và tổ chức xuất khẩu. Việc thành lập Phu Tai Home USA vì vậy sẽ đánh dấu sự xuất hiện của một pháp nhân trực thuộc Phú Tài tại thị trường Mỹ. Thị trường Mỹ từ lâu là “trái tim doanh thu” của mảng gỗ, đóng góp khoảng 60–70% doanh thu gỗ của Phú Tài. Gỗ lại là mảng kinh doanh lớn nhất của PTB. Một câu trích có thể tóm lược áp lực hiện tại: “Thị trường Mỹ đóng góp khoảng 60–70% doanh thu mảng gỗ của Phú Tài”. Khi phần lớn doanh thu phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, việc mở pháp nhân tại đó là cách chuyển từ phụ thuộc vào nhà nhập khẩu sang tự mình kiểm soát thương mại, phân phối và câu chuyện thương hiệu.
Áp lực thuế bảo vệ thương mại gỗ: động lực thật sự phía sau nước đi Texas
Không thể hiểu chiến lược mở công ty tại Mỹ nếu bỏ qua bối cảnh thuế bảo vệ thương mại gỗ. Mỹ đã thông báo áp thuế 10% đối với gỗ nguyên liệu và 25% đối với sản phẩm chế biến sâu, đồng thời dự kiến nâng lên lần lượt 30% và 50% từ đầu năm 2026. Cuối năm 2025, Chính phủ Mỹ quyết định lùi thời điểm tăng thuế đối với ghế bọc nệm, tủ bếp, tủ phòng tắm – những sản phẩm thành phẩm chủ lực của Việt Nam – từ ngày 1/1/2026 sang 1/1/2027. Việc gia hạn thêm một năm đồng nghĩa các mức thuế hiện hành tiếp tục được duy trì, tạo thêm dư địa cho các cuộc đàm phán thương mại giữa các bên. Với Phú Tài, đây là khoảng thời gian “vàng” để chỉnh chiến lược xuất khẩu gỗ, đặc biệt là nhóm tủ bếp và nội thất phòng tắm từng nằm trong danh sách chịu mức thuế tới 50% theo dự kiến. Nước đi Texas thể hiện tư duy phòng thủ chủ động: thay vì chờ chính sách thay đổi, Phú Tài chuẩn bị một cấu trúc pháp nhân mới tại Mỹ để sẵn sàng thích ứng. Dù chưa thể khẳng định công ty mới sẽ giúp giảm gánh nặng thuế suất, ít nhất nó mở ra kênh phân phối trực tiếp, giúp doanh nghiệp gần hơn với khách hàng và cơ quan quản lý sở tại.
Cổ phiếu PTB lao dốc, hủy huy động vốn trong nước: chọn phòng thủ tài chính, tấn công thị trường
Điểm thú vị là Phú Tài chọn tấn công thị trường Mỹ trong khi đang phòng thủ trên mặt trận tài chính. Từ ngày 18/5 đến 27/8, cổ phiếu PTB giảm 22,9%, từ 41.550 đồng xuống còn 32.050 đồng/cổ phiếu. Thị giá hiện nằm dưới đường MA200, một tín hiệu kỹ thuật tiêu cực với nhà đầu tư dài hạn. Trong bối cảnh đó, HĐQT đã quyết định dừng đợt chào bán hơn 20 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, kế hoạch từng đặt mục tiêu huy động 241 tỷ đồng để trả nợ ngân hàng và đầu tư nhà máy chế biến đá granite, sản xuất nén gỗ xuất khẩu, chế biến lâm sản. Sau khi rà soát điều kiện thị trường, môi trường kinh doanh, nhu cầu vốn và hiệu quả huy động, doanh nghiệp cho rằng việc tiếp tục chào bán ở thời điểm hiện tại chưa tối ưu. Nói cách khác, Phú Tài đang tránh pha loãng cổ phiếu trong lúc thị giá suy yếu, giữ lực trên bảng cân đối trong nước và dùng quãng thời gian chờ đợi để xoay trục sang Mỹ. Việc khẳng định dừng chào bán không ảnh hưởng hoạt động sản xuất kinh doanh thường xuyên và định hướng đầu tư cho thấy ban lãnh đạo tin rằng cấu trúc hiện tại đủ sức tài trợ bước đi mới mà không cần huy động thêm vốn cổ phần.
Điều gì chờ phía trước: triển khai pháp nhân Mỹ và bài kiểm tra dài hạn
Đi từ ý tưởng đến hiện diện thực tế tại Mỹ là chặng đường pháp lý và quản trị không hề ngắn. Để triển khai kế hoạch, HĐQT Phú Tài giao Tổng Giám đốc làm việc với các nhà đầu tư đồng sáng lập, chuẩn bị hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài tại Việt Nam, đồng thời thực hiện các thủ tục thành lập doanh nghiệp tại Mỹ. Tổng Giám đốc cũng được trao quyền điều chỉnh hồ sơ, tài liệu liên quan theo yêu cầu của cơ quan quản lý tại Việt Nam và Mỹ. Ở cấp độ ngành, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang thị trường Mỹ đạt 9,46 tỷ USD, chiếm 55% tổng giá trị xuất khẩu đi các thị trường khác trong năm gần nhất. Trong 7 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 5,1 tỷ USD gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ, chiếm 50% tổng kim ngạch. Bài kiểm tra đối với Phú Tài là: liệu một pháp nhân thương mại trên đất Mỹ có giúp công ty nội thất Việt này củng cố vị thế trong dòng chảy hàng tỷ USD đó, hay sẽ trở thành gánh nặng nếu căng thẳng thương mại leo thang? Ở thời điểm hiện tại, đây vẫn là nước đi hợp lý: giảm phụ thuộc vào trung gian, tăng khả năng phản ứng trước chính sách thuế, và gửi tín hiệu cho nhà đầu tư rằng doanh nghiệp chọn giải bài toán tăng trưởng bằng bước đi chiến lược chứ không chỉ bằng đòn tài chính.
