Sáu năm bền bỉ trước vòng nguyệt quế
Tự học là quá trình chủ động tìm hiểu, tự kiểm tra mức độ hiểu bài và bền bỉ tích lũy kiến thức ngoài khuôn khổ lớp học. Với Đoàn Lê Anh Đức, quán quân Olympia năm thứ 26, đó không phải bí quyết cấp tốc mà là nhịp học được vun đắp qua nhiều năm.
Mong muốn chinh phục Olympia bắt đầu từ lớp 6, sau khi Đức cùng gia đình xem trận chung kết năm 2020. Từ thời điểm ấy, nam sinh chuẩn bị suốt sáu năm bằng cách theo dõi chương trình, mở rộng hiểu biết và nuôi dưỡng niềm yêu thích riêng. Gia đình không muốn em vất vả theo đuổi các cuộc thi, nhưng vẫn tôn trọng lựa chọn xuất phát từ đam mê của Đức.
Nỗ lực ấy kết tinh thành chiến thắng với 240 điểm. Đáng chú ý, Đức không chỉ nhớ câu trả lời mình giành được mà còn kể lại câu hỏi đã bỏ lỡ: em liên tưởng chữ “học” với “đi học”, trong khi đáp án đúng là “tự học”. Chi tiết này làm nên chân dung thuyết phục hơn cả vòng nguyệt quế: một người học biết nhìn lại cách mình suy nghĩ.
Cách tự học bắt đầu từ sự tò mò
Cách tự học của Đức dựa trên những thao tác nhỏ nhưng có chủ đích. Gặp thông tin thú vị, em lưu vào Zalo Cloud; khi học nội dung mới ở trường, em tự đặt câu hỏi để kiểm tra xem mình đã hiểu đến đâu. Thay vì xem kiến thức là thứ chỉ cần ghi chép, Đức biến nó thành điều cần được truy vấn và kết nối.
Nam sinh còn mở rộng vốn hiểu biết bằng sách về các nền văn minh, sách hỏi đáp và Wikipedia. Niềm ham tìm hiểu ấy hiện rõ trong sở thích hát quốc ca của 135 nước. Điều khiến Đức gắn bó với từng bài không chỉ là giai điệu hay khả năng thuộc lời, mà còn là ý nghĩa ca từ và câu chuyện lịch sử của quốc gia đó.
Đó là cách ghi nhớ kiến thức có chiều sâu: liên hệ dữ kiện với bối cảnh thay vì chỉ lưu giữ những mẩu thông tin rời rạc. Với môn Lịch sử, Đức cho biết em đọc đi đọc lại các mốc thời gian khó nhớ; luyện nhiều dạng đề giúp nhớ lâu hơn và biết vận dụng thông tin khi làm bài. Phương pháp này không hứa hẹn đường tắt, nhưng tạo nền tảng để kiến thức ở lại.
Kỷ luật học tập không đồng nghĩa học kín ngày
Một điểm đáng học hỏi trong thói quen học tập của Đức là em không biến thành tích thành lý do để lấp kín mọi giờ trong ngày. Nhiều năm qua, nam sinh không đi học thêm. Em cho biết thường ngồi vào bàn lúc khoảng 20h, học đến 23h30 rồi đi ngủ, không thức khuya.
Ban ngày, sau giờ học buổi sáng, Đức bơi lội, phụ việc nhà và giúp bà trông em nhỏ. Những việc ấy không đứng ngoài hành trình học tập: chúng cho thấy một lịch sinh hoạt có cả vận động, trách nhiệm gia đình và thời gian nghỉ ngơi. Khả năng duy trì nhịp độ lâu dài đôi khi có giá trị hơn những đợt học dồn dập.
Đức cũng nhấn mạnh việc nắm chắc bài thầy cô giảng, hoàn thành bài tập và đọc thêm để mở rộng hiểu biết. Câu chuyện của em không khuyến khích ai sao chép nguyên lịch sinh hoạt, mà gợi một nguyên tắc thực tế: học đều, ngủ đúng giờ và dành chỗ cho những hoạt động khác giúp việc học bền vững hơn.
Chiến thắng là kết quả, không phải toàn bộ câu chuyện
Anh Đức giành vòng nguyệt quế với 240 điểm; Nguyễn Huy Quang Minh đạt 180 điểm, còn Trần Võ Gia Bảo và Lý Thái Dương lần lượt có 165 và 105 điểm, cùng nhận giải Ba. Những con số ghi lại kết quả trận chung kết, nhưng hành trình sáu năm mới cho thấy nền tảng phía sau chiến thắng.
Bên cạnh câu trả lời đúng, Đức nhớ cả lần tính thiếu một trường hợp ở câu Toán để Lý Thái Dương giành cơ hội ghi điểm. Biết nhận diện chỗ mình sai và nhìn ra đối thủ đã làm tốt ở đâu là một phần của việc học, không chỉ là hồi tưởng cuộc thi. Đây cũng là phẩm chất khiến câu chuyện của quán quân Olympia có ích với người học ở mọi lứa tuổi.
Điều đáng nhớ nhất ở Anh Đức không phải một mẹo thuộc nhanh, mà là sự tò mò được nuôi dưỡng bằng thói quen cụ thể: lưu điều hay, tự đặt câu hỏi, luyện tập, đọc rộng và giữ nhịp sống cân bằng. Vòng nguyệt quế là thành quả nổi bật; năng lực tự học mới là hành trang có thể tiếp tục đồng hành cùng em sau cuộc thi.
