FCC muốn siết lại từ gốc: lệnh cấm retroactive DJI nghĩa là gì?
Lệnh cấm retroactive DJI là đề xuất mới của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) nhằm mở rộng lệnh cấm hiện tại với drone DJI, không chỉ áp dụng cho mẫu mới mà còn cấm nhập khẩu, tiếp thị và bán các thiết bị đã được phê duyệt và đang lưu hành trên thị trường, nếu chúng bị xếp vào diện có công nghệ “cấp quân sự” liên quan đến rủi ro an ninh quốc gia.
Trọng tâm câu chuyện không còn là việc “FCC cấm drone DJI” cho các mẫu sắp ra mắt nữa, mà là khả năng đảo ngược những phê duyệt trước đây. Năm ngoái, DJI bị đưa vào Covered List sau khi một cuộc kiểm tra do Quốc hội yêu cầu không diễn ra, đồng nghĩa hãng bị cấm phê duyệt sản phẩm mới mà không có cơ hội tự bảo vệ mình. Tháng 12/2025, danh sách này được mở rộng sang drone sản xuất ở nước ngoài và linh kiện quan trọng, chặn đường phê duyệt mọi mẫu mới. Giờ đây, FCC đang cân nhắc bước xa hơn: tước luôn “quyền ở lại” thị trường của những drone đã từng được chấp thuận.
Vì sao FCC muốn cấm ngược? Khái niệm “quân sự” đang bị kéo giãn
FCC lập luận rằng họ cần “bảo vệ chuỗi cung ứng drone” bằng cách chặn các thiết bị có công nghệ mà họ cho là mang rủi ro an ninh, từ đó củng cố Quy định drone Mỹ theo hướng an toàn hơn. Trong thông báo, cơ quan này nói các drone và linh kiện nằm trên Covered List đã được xác định là “gây rủi ro an ninh quốc gia không thể chấp nhận được”. Đề xuất đăng trên Federal Register ngày 3/8 kêu gọi ý kiến công chúng về việc có nên cấm tiếp tục nhập khẩu và tiếp thị những drone sản xuất ở nước ngoài được xem là “cấp quân sự” hay không, với hạn chót góp ý là ngày 2/9. "FCC đang tiếp nhận ý kiến công chúng về đề xuất này đến hết ngày 2/9."
Vấn đề là định nghĩa “cấp quân sự” mà FCC đưa ra rộng đáng lo ngại. Danh sách bao gồm drone có camera nhiệt, cảm biến LiDAR, khả năng phun khí dung, trạm docking, khả năng bay theo bầy, tích hợp payload phòng thủ, hoặc trọng lượng cất cánh từ 55 pound trở lên. Những tính năng này không chỉ dành cho quân đội: camera nhiệt phục vụ cứu hộ, LiDAR dùng cho tránh vật cản và dẫn đường, drone nông nghiệp phun thuốc, hệ thống docking dùng cho nhiệm vụ kiểm tra và an ninh công cộng. Khi tiêu chí an ninh bị kéo quá rộng, ranh giới giữa thiết bị quân sự và thiết bị dân sự bị làm mờ, đẩy cả người dùng giải trí và doanh nghiệp nhỏ vào cùng rủi ro với các kịch bản chiến trường.
DJI Mini 5 Pro, Air 3S và viễn cảnh biến mất khỏi kệ hàng Mỹ
Điểm khiến cộng đồng drone hoang mang là: các mẫu dân dụng nổi tiếng như DJI Mini 5 Pro và Air 3S có nguy cơ bị quét sạch khỏi thị trường Mỹ, dù chúng không phải drone quân sự. Lý do nằm ở LiDAR. FCC đang xem xét hạn chế những drone sản xuất ở nước ngoài đã được phê duyệt nhưng có LiDAR, camera nhiệt hoặc khả năng phun khí dung. Mini 5 Pro và Air 3S dùng LiDAR để tránh chướng ngại vật và tăng độ an toàn khi bay đêm, chứ không phải để dẫn bắn hay trinh sát. "Các drone tiêu dùng như Mini 5 Pro và Air 3S có thể biến mất khỏi kệ hàng Mỹ chỉ vì chứa công nghệ bị xếp nhầm vào nhóm quân sự."
Đề xuất mới được mô tả là một Lệnh cấm retroactive DJI vì tác động của nó diễn ra “ngược thời gian”: sản phẩm đã được phê duyệt, đã lên kệ, đã đến tay hàng nghìn người dùng, vẫn có thể rơi vào phạm vi cấm trong tương lai. Nếu được thông qua, FCC dự kiến cho các bên liên quan 180 ngày kể từ khi quy định cuối cùng được công bố để dừng nhập khẩu và tiếp thị thiết bị bị ảnh hưởng. Điều này đồng nghĩa DJI Mini 5 Pro Mỹ hay Air 3S có thể bất ngờ “cháy hàng vĩnh viễn”, không phải vì lỗi kỹ thuật hay thiếu cầu, mà vì cú rẽ chính sách.
DJI phản pháo: công nghệ dân sự bị đối xử như vũ khí
DJI phản đối gay gắt hướng đi của FCC. Hãng khẳng định: “DJI không thiết kế hay sản xuất thiết bị cấp quân sự, cũng không tiếp thị hay bán sản phẩm cho mục đích quân sự. DJI phát triển công nghệ cho ứng dụng thương mại, nông nghiệp, giải trí và an toàn công cộng, và nhất quán phản đối việc vũ khí hóa drone dân sự.” Lập luận cốt lõi của DJI là các công nghệ như LiDAR không mang tính quân sự bẩm sinh; trên Mini 5 Pro hay Air 3S, LiDAR chỉ đơn giản là bộ cảm biến giúp drone nhận biết chướng ngại trong điều kiện thiếu sáng, bảo vệ người dùng và tài sản.
Trên blog quan điểm của mình, DJI cảnh báo việc siết chặt những thiết bị đã được chấp thuận sẽ làm tăng chi phí, hạn chế lựa chọn và đẩy các công nghệ cần thiết ra xa tầm tay người dùng. Đây không chỉ là mâu thuẫn giữa một hãng Trung Quốc và cơ quan Mỹ; nó đặt ra câu hỏi rộng hơn cho Quy định drone Mỹ: có nên đánh đồng mọi công nghệ lưỡng dụng với rủi ro an ninh, bất chấp bối cảnh sử dụng cụ thể? Khi luật “quét” cả công cụ cứu hộ, kiểm tra hạ tầng, ứng dụng nông nghiệp vào cùng nhóm với vũ khí, thiệt hại đầu tiên lại rơi vào các cộng đồng dân sự vốn đang dựa vào chúng mỗi ngày.
Người đang dùng drone DJI nên lo đến mức nào?
Về mặt pháp lý hiện tại, nếu bạn đang sở hữu Mini 5 Pro, Air 3S hay các mẫu DJI khác ở Mỹ, đề xuất này không bắt bạn phải dừng bay. FCC nói rõ lệnh cấm, nếu có, sẽ không áp dụng với việc sử dụng hay vận hành những drone đã được mua. Tuy nhiên, cảm giác yên tâm chỉ dừng ở đó. Nếu lệnh FCC cấm drone DJI theo kiểu retroactive có hiệu lực, sản phẩm cùng mẫu sẽ không còn được phép nhập khẩu hay bán mới tại thị trường Mỹ, và các linh kiện thay thế thuộc diện bị phủ sẽ trở nên khó, thậm chí không thể mua được.
Hệ quả thực tế là giá phụ tùng có thể leo thang, thời gian sửa chữa kéo dài, và nhiều đơn vị dịch vụ nhỏ sẽ bỏ cuộc vì không kiếm được nguồn linh kiện ổn định. Người chơi drone giải trí có thể chấp nhận “bay đến khi hỏng”, nhưng với các đội cứu hộ, đơn vị kiểm tra công trình hay nhà quay phim, drone là công cụ làm việc cần duy trì nhiều năm chứ không phải vài tháng. Đặt cược vào một hệ sinh thái có nguy cơ bị siết chặt không báo trước là rủi ro mà người dùng, lẫn cả thị trường, không nên bị ép phải gánh chỉ vì một định nghĩa an ninh bị kéo quá tay.
