Hai dấu mốc, một nền tảng đào tạo
Đại học Bách khoa Hà Nội là nơi đào tạo những thế hệ kỹ sư có thể đi từ nền tảng khoa học cơ bản đến các hướng nghiên cứu và kỹ thuật chuyên sâu, như hai dấu mốc nổi bật của cộng đồng trường cho thấy. Năm 2024, PGS.TS Nguyễn Đức Thành, cựu sinh viên ngành Vật lý, được bầu vào lớp thành viên cấp cao của Viện Hàn lâm các nhà phát minh Mỹ (NAI). Đến năm 2026, ba sinh viên của trường cùng tốt nghiệp với điểm tuyệt đối 4.0/4.0. Đây không chỉ là những thành tích đáng tự hào riêng lẻ. Đặt cạnh nhau, chúng gợi ra hai hướng đáng chú ý: năng lực nghiên cứu có khả năng tạo tác động ngoài giảng đường và sự xuất sắc trong học tập của sinh viên ở nhiều ngành kỹ thuật. Giá trị của Bách khoa vì thế không chỉ nằm ở bảng điểm, mà còn ở cách kiến thức được đưa vào giải quyết vấn đề thực tế.
Từ Vật lý đến nghiên cứu y sinh
Hành trình của Nguyễn Đức Thành cho thấy nền tảng đào tạo kỹ thuật có thể mở lối sang những lĩnh vực khác. Sinh năm 1984 tại Đà Nẵng, anh học chuyên Lý trước khi theo hệ kỹ sư tài năng ngành Vật lý tại Đại học Bách khoa Hà Nội, tốt nghiệp năm 2007. Sau đó, anh học tiến sĩ tại Đại học Princeton và nghiên cứu sau tiến sĩ tại MIT, rồi chuyển hướng từ cơ khí, kỹ thuật hàng không sang công nghệ y sinh. Nhóm của anh phát triển miếng dán vi kim tự phân hủy sinh học, có thể đưa thuốc hoặc vaccine vào cơ thể theo thời gian được thiết kế trước. Hướng nghiên cứu này có ý nghĩa thiết thực: một miếng dán có tiềm năng giảm số lần tiêm, hỗ trợ người dân ở vùng khó tiếp cận cơ sở y tế và giảm trở ngại về lịch tiêm nhắc lại. Khả năng giảm phụ thuộc vào bảo quản lạnh cũng có thể giúp vận chuyển vaccine thuận lợi hơn tại nơi thiếu điều kiện lưu trữ.
Miếng dán không phải hướng duy nhất. Các nghiên cứu khác của PGS Thành gồm giàn giáo sinh học hỗ trợ tái tạo xương và thiết bị siêu âm phân hủy sinh học, được thiết kế để hỗ trợ đưa thuốc hóa trị đến tế bào ung thư não. Điểm chung là tìm cách để vật liệu hoặc thiết bị thực hiện một nhiệm vụ điều trị rồi tự phân hủy hoặc hỗ trợ cơ thể phục hồi. Năm 2024, việc được ghi nhận tại NAI đánh dấu sự công nhận đối với những đóng góp sáng chế của một nhà khoa học Việt có khởi đầu từ ngành Vật lý Bách khoa. Thành tựu này đáng chú ý không chỉ vì danh hiệu quốc tế, mà còn vì nó cho thấy kiến thức kỹ thuật có thể trở thành công cụ xử lý những nhu cầu y tế cụ thể.
Ba thủ khoa điểm tuyệt đối: thành tích hiếm trong một đợt
Ở phía người học, đợt tốt nghiệp năm 2026 ghi nhận một cột mốc đặc biệt: Lê Nguyễn Ngọc Vũ, ngành Cơ điện tử; Lưu Công Toàn, ngành Kỹ thuật Điều khiển - Tự động hóa; và Trương Ngọc Hải, ngành Kỹ thuật máy tính cùng đạt CPA 4.0/4.0. Đây là lần đầu tiên Đại học Bách khoa Hà Nội có ba sinh viên đạt điểm tuyệt đối trong cùng một đợt, đồng thời là số lượng cao nhất trong gần 20 năm kể từ khi trường chuyển sang đào tạo tín chỉ và thang điểm 4. Thành tích ấy thuyết phục hơn một kỷ lục đơn thuần bởi ba sinh viên đến từ ba ngành khác nhau. Nó phản ánh khả năng học tập xuất sắc trong những lĩnh vực có yêu cầu chuyên môn riêng, thay vì tập trung vào một chương trình hay một nhóm ngành duy nhất.
Ba gương mặt đạt điểm tuyệt đối nằm trong nhóm tám sinh viên tốt nghiệp thủ khoa của đợt này. Năm người còn lại thuộc các ngành Tiếng Anh Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ, Toán - Tin, Thực phẩm, Logistics và Vật liệu, với CPA từ 3.77 đến 3.95. Bức tranh đó cho thấy thành tích học tập nổi bật trải rộng qua nhiều hướng đào tạo. Dẫu vậy, điểm tuyệt đối không nên được xem là thước đo duy nhất cho năng lực kỹ sư; giá trị lớn hơn nằm ở kỷ luật học tập và nền tảng chuyên môn mà kết quả ấy gợi lên. Đặt bên cạnh cựu sinh viên Bách khoa đang làm nghiên cứu y sinh, những thủ khoa điểm tuyệt đối cho thấy cộng đồng trường vừa có người tạo ra tri thức mới, vừa có người xây nền kiến thức vững chắc để bước vào nghề.
Một trường, nhiều cách tạo dấu ấn
Hai câu chuyện không chứng minh rằng mọi sinh viên sẽ đi theo cùng một con đường, nhưng chúng làm rõ hai thế mạnh đáng được nuôi dưỡng song song. Câu chuyện Nguyễn Đức Thành nhấn mạnh năng lực kết nối kỹ thuật với y học và theo đuổi nghiên cứu hướng đến ứng dụng; thành tích của ba thủ khoa cho thấy sức bền học tập và chiều rộng ngành nghề trong cộng đồng sinh viên. Một bên là kết quả tích lũy qua hành trình học thuật và nghiên cứu, bên kia là thành quả nổi bật ở thời điểm tốt nghiệp. Cả hai đều cho thấy giá trị của nền tảng kỹ thuật không nằm gọn trong phòng học hay phòng thí nghiệm. Bách khoa Hà Nội có dấu ấn khi kiến thức được biến thành năng lực giải quyết vấn đề — từ chăm sóc sức khỏe đến những ngành kỹ thuật cốt lõi. Đó là lý do các thành tựu này đáng nhìn nhận như hai mặt bổ sung của một cộng đồng học thuật.
