Từ trải nghiệm đến cam kết có thể đo lường
Dự án nhân ái là kế hoạch hỗ trợ cộng đồng xác định rõ người thụ hưởng, nhu cầu, nguồn lực và cách duy trì hoạt động, thay vì dừng ở một lời hứa thiện nguyện. Ngày 27/10, Top 25 Hoa hậu Việt Nam 2026 thuyết trình dự án trước nhà đầu tư trong khuôn khổ tìm kiếm Đại sứ Nhân ái, trình bày ý tưởng, đối tượng hỗ trợ, ngân sách và kế hoạch triển khai. Điểm đáng chú ý không nằm ở số lượng sáng kiến, mà ở việc thí sinh phải chứng minh một trải nghiệm có thể chuyển thành hỗ trợ cụ thể sau cuộc thi. Đây là phép thử cần thiết: lòng trắc ẩn khơi nguồn cho hoạt động cộng đồng, nhưng tính khả thi và sự kiên trì mới quyết định dự án có đến được với người cần giúp hay không.
Cách đặt vấn đề ấy nối phần thi với hành trình thực tế của Top 25 tại Hải Phòng. Trong những ngày đầu vòng chung kết, các thí sinh chăm sóc người có công, đến Làng trẻ em SOS, thu gom rác ở bãi biển Đồ Sơn và vận động cơ sở kinh doanh bảo vệ môi trường. Ngày 13/10, tại Trung tâm Điều dưỡng người có công Hải Phòng, họ chuẩn bị chậu, khăn, ghế và pha nước thuốc ngâm chân theo hướng dẫn của điều dưỡng, rồi cùng dùng bữa, dọn phòng và trò chuyện với các cựu chiến binh. Những việc gần gũi này cho thí sinh hoa hậu cơ hội lắng nghe trước khi đề xuất giải pháp; đó là nền tảng đáng tin hơn một ý tưởng chỉ được hình thành trên giấy.
Những chuyến đi đã định hình đề xuất
Nhiều ý tưởng bắt đầu từ câu hỏi nảy sinh sau khi thí sinh trực tiếp gặp người thụ hưởng. Tại Làng trẻ em SOS Hải Phòng, những giờ nấu ăn, chăm sóc và trò chuyện khiến họ nghĩ tiếp về điều gì có thể làm khi trải nghiệm kết thúc. Đinh Diệu Anh đề xuất dự án Ánh sáng công nghệ: bổ sung 16 máy tính cho các em, đồng thời kết nối chuyên gia hướng dẫn các mẹ và tình nguyện viên để hỗ trợ lâu dài. Ngân sách dự kiến là 197 triệu đồng, trong đó 180 triệu đồng dành cho máy tính. Điểm mạnh của đề xuất là kết hợp trang thiết bị với người hướng dẫn; nếu thiếu vế sau, máy tính có thể chỉ là món quà ngắn hạn, không bảo đảm trẻ sử dụng được cho học tập.
Những đề xuất khác cũng đi từ nhu cầu nhìn thấy tận mắt. Nguyễn Yến Trang xây dựng Nâng bước chân em tới trường sau chuyến đi Lai Châu, hướng đến học phí, bữa ăn, áo ấm, giày dép và đồ dùng học tập; cô còn đề xuất tủ sách, học kỹ năng sống và giao lưu văn nghệ. Nguyễn Hồng Hạ Nghi muốn tìm giải pháp nước sạch qua việc đào giếng và lọc nước, cũng từ những điều chứng kiến tại Lai Châu. Còn sau khi nghe trẻ ở Làng SOS kể ước mơ, Tạ Thị Hoa đề xuất cải thiện dinh dưỡng để các em có nền tảng sức khỏe học tập và trưởng thành. Những câu chuyện này khiến dự án có gốc rễ, nhưng hiệu quả vẫn cần được kiểm chứng bằng cách triển khai và theo dõi.
Ngân sách và cách làm tạo nên sức thuyết phục
Một đề xuất thuyết phục nhà đầu tư không chỉ cần mục tiêu tốt; cần nói rõ tiền và công việc sẽ đi đâu. Phạm Vân Hà muốn chăm sóc răng miệng cho 1.000 trẻ qua dự án Hành trình gieo nụ cười, trao dụng cụ và hướng dẫn các em tự chăm sóc. Nguyễn Thái Anh Thư đề xuất đưa thiết bị khám răng đến trường học ở Đồng Tháp, phối hợp với cơ sở nha khoa và dự kiến dùng xe 16–29 chỗ để tiếp cận học sinh THCS, trong đó có trẻ em dân tộc thiểu số. Hai kế hoạch cùng hướng đến sức khỏe răng miệng nhưng cho thấy những cách tiếp cận khác nhau: giáo dục thói quen và đưa dịch vụ khám đến gần học sinh.
Ở một hướng khác, Đinh Hoàng Gia Linh đề xuất Cùng em, dự kiến hỗ trợ 100 trẻ điều trị ung thư tại TP.HCM. Ngân sách 250 triệu đồng dành cho hỗ trợ bằng tiền, đồ dùng học tập, vui chơi và chi phí đi lại của gia đình. Việc nêu rõ quy mô người nhận và các khoản hỗ trợ giúp nhà đầu tư hình dung dự án sẽ vận hành ra sao. Tuy vậy, con số chỉ là khởi đầu: ban tổ chức cũng đặt ra yêu cầu xác định đúng ai cần giúp, họ thực sự cần gì, có đủ kiên trì đồng hành hay không, cùng cách huy động nguồn lực và duy trì sau cuộc thi. Đây là chuẩn đánh giá đúng đắn, bởi lòng tốt cần đi kèm trách nhiệm giải trình.
Giá trị nằm ở chặng đường sau phần thi
Các đề xuất về trẻ em cho thấy một buổi gặp có thể mở ra kế hoạch dài hơi. Vũ Thị Khánh Vi muốn tổ chức hằng tuần tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An các buổi học, giao lưu tiếng Anh, rèn kỹ năng sống và vui chơi cho bệnh nhi; thời gian triển khai ban đầu dự kiến một năm, sau đó đánh giá để quyết định duy trì. Trần Xuân Khánh Linh đề xuất Cánh cửa thần kỳ, xây thư viện thông minh với robot hỗ trợ học tập, máy tính bảng và sách tiếng Anh, đặt mục tiêu xây ba thư viện tại ba điểm trường trong sáu tháng đầu. Cả hai ý tưởng đều có hoạt động và mốc thời gian cụ thể, giúp cam kết cộng đồng bớt mơ hồ.
Sự kết nối với trải nghiệm cũng hiện rõ ở dự án Ngọn lửa không tắt của Lưu Phương Anh: sau cuộc gặp tại Trung tâm Điều dưỡng người có công Hải Phòng, cô mong trở lại, duy trì hoạt động hằng tháng và lưu giữ câu chuyện của cựu chiến binh, người có công để phục vụ học tập, giáo dục. Từ chăm sóc, trò chuyện đến xây kế hoạch, hành trình của thí sinh cho thấy nhân ái không nên là một khoảnh khắc để trình diễn. Phần thi chỉ có ý nghĩa khi nhà đầu tư và cộng đồng có thể cùng theo dõi kết quả, còn người khởi xướng tiếp tục đồng hành. Đó mới là thước đo thuyết phục nhất cho giá trị cống hiến mà Hoa hậu Việt Nam muốn đặt ra.
