Một ngày bắt đầu lúc 6 giờ sáng và định nghĩa hạnh phúc của nghệ sĩ
Hành trình của một nghệ sĩ tài năng Việt Nam tại Học viện Âm nhạc Quốc gia là sự kết hợp khắt khe giữa kỷ luật nghề nghiệp, đam mê biểu diễn và trách nhiệm trong giáo dục âm nhạc, nơi mỗi ngày lao động dài từ 6 giờ sáng tới tối không chỉ là lịch làm việc mà là lựa chọn sống vì nghệ thuật và thế hệ tiếp nối. NSƯT, PGS.TS, ca sĩ Tân Nhàn (sinh năm 1982) hiện là Trưởng khoa Thanh nhạc của Học viện Âm nhạc Quốc gia, đồng thời là giọng ca nổi bật của dòng nhạc dân gian, từng giành Giải nhất Sao Mai 2005. Hạnh phúc với chị không nằm ở đời sống “rực rỡ” trên mạng xã hội, mà ở chỗ mỗi ngày được bước vào văn phòng tại Học viện, lên lớp, nghiên cứu, quản lý và vẫn giữ được lửa đứng trên sân khấu. Một nghệ sĩ cổ điển ngày nay, nếu chỉ hát mà không gắn mình với đào tạo và nghiên cứu, rất nhanh sẽ bị tách khỏi mạch vận động của âm nhạc; cách chị chọn là đi ngược lại sự dễ dãi đó.
Giữ bản sắc cổ điển giữa thị trường âm nhạc nhiều biến động
Quan điểm của Tân Nhàn về sự nghiệp âm nhạc cổ điển khá rõ ràng: Học viện Âm nhạc Quốc gia phải giữ vai trò trung tâm đào tạo âm nhạc cổ điển, thay vì chạy theo mọi xu hướng thị trường. Chị khẳng định bản sắc của Học viện nằm ở đào tạo chuyên sâu thanh nhạc cổ điển, dựa trên kỹ thuật thanh nhạc chuẩn mực thế giới trong môi trường chuyên nghiệp và có cấu trúc. Cái mới, theo chị, không phải là phá bỏ nền tảng, mà là đổi mới trong chính từng giảng viên, từng nghệ sĩ: tự nghiên cứu, tự cập nhật, hiểu thị trường để truyền cảm hứng cho sinh viên. Đó là giáo dục âm nhạc gắn với thực tiễn: thầy không chỉ giảng bài mà còn phải đồng hành, giúp sinh viên tìm cách bước vào thị trường âm nhạc, gắn kết khán giả mà vẫn đứng vững trên nền tảng cổ điển. Khi nhiều nơi chạy theo tính giải trí nhanh, lựa chọn kiên định với tuyến âm nhạc học thuật là quyết định vừa khó vừa cần bản lĩnh.
Giảng đường, phòng làm việc và sân khấu: ba không gian của một nghệ sĩ đa nhiệm
Trong một video tự quay tại phòng làm việc ở Học viện ở Hà Nội, Tân Nhàn vừa đàn vừa hát “Trở về” – ca khúc gắn liền với tên tuổi chị, cho thấy không gian thường ngày của một nghệ sĩ tài năng Việt Nam gắn chặt với Học viện hơn là ánh đèn sân khấu. Giọng hát ngọt, phong cách xử lý riêng nhận về nhiều lời khen từ đồng nghiệp như Nguyễn Trần Trung Quân, Thu An, Hương Ly, Thăng Long…. Nhưng phía sau những khoảnh khắc đó là một lịch trình chồng lớp: quản lý khoa Thanh nhạc, tổ chức chương trình lớn của khoa và Học viện, đào tạo sinh viên, làm nghiên cứu khoa học, và vẫn duy trì việc biểu diễn thường xuyên trong các chương trình nghệ thuật quốc gia và địa phương. Chị thừa nhận phải chọn lọc, chỉ nhận những chương trình lớn, không còn chạy show nhỏ như trước. Cái giá của sự cân bằng là nói “không” với rất nhiều lời mời hấp dẫn, để giữ được chất lượng cho cả giảng dạy lẫn biểu diễn – điều nhiều nghệ sĩ trẻ chưa đủ kiên nhẫn để làm.
Không rời sân khấu: biểu diễn như một phần của sứ mệnh giáo dục
Dù phần lớn thời gian thuộc về quản lý, giảng dạy và nghiên cứu, Tân Nhàn vẫn xem việc tiếp tục biểu diễn là điều không thể từ bỏ. Chị nói rõ: vẫn giữ đam mê sân khấu, thường xuyên xuất hiện trong các chương trình nghệ thuật quy mô quốc gia, vì đó vừa là niềm vui nghề nghiệp, vừa là cách khẳng định năng lực chuyên môn và truyền cảm hứng cho sinh viên. Một giảng viên thanh nhạc cổ điển nếu lâu ngày không bước lên sân khấu sẽ khó thuyết phục thế hệ trẻ về tính thời sự của kiến thức mình dạy. Bằng những chương trình học thuật như “70 năm – Giai điệu bền vững” với phần nhạc cổ điển thế giới vào tháng 10, tách riêng khỏi chương trình hướng tới công chúng rộng hơn vào tháng 11, chị và khoa Thanh nhạc cho thấy chiến lược giáo dục âm nhạc: vừa khẳng định hướng đào tạo cổ điển, vừa giữ cầu nối với khán giả đại chúng. Đó là cách sân khấu trở thành một phần của sứ mệnh, chứ không chỉ là nguồn thu hay danh tiếng.
Chọn lọc, hy sinh và triết lý "ánh sáng nhỏ mà bền"
Đằng sau hình ảnh một nghệ sĩ đa nhiệm là những giới hạn rất cụ thể: Tân Nhàn nhận được nhiều lời mời giảng dạy từ các đơn vị liên kết trên toàn quốc, cũng như từ những người yêu nhạc muốn được chị kèm cặp, nhưng chị không đủ thời gian và sức khỏe để nhận hết. Chị chỉ dạy trong khuôn khổ Học viện, vì nếu ôm đồm “làm quá nhiều”, chất lượng sẽ sụt giảm – đó là lựa chọn mang tính hy sinh. Quan điểm này gần với cách NSƯT Chí Trung đặt câu hỏi “Vì sao chúng ta ám ảnh với rực rỡ?”, nhấn mạnh rằng cuộc sống không cần pháo hoa mỗi ngày, mà cần "một ánh sáng nhỏ nhưng sáng đều". Tân Nhàn đang chọn kiểu “ánh sáng” như thế: một ngày làm việc từ 6 giờ sáng đến 6–7 giờ tối, đều đặn giữa quản lý, đào tạo, nghiên cứu và biểu diễn, không phô trương nhưng có sức lan tỏa. Chính sự bền bỉ đó mới tạo nên giá trị dài lâu cho Học viện Âm nhạc Quốc gia và cho thế hệ nghệ sĩ trẻ.
