Từ nghi lễ dâng hương đến “check-in” cổ phục: di sản được chạm bằng tay
Lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc đang trở thành một sân khấu sống động nơi cổ phục Việt truyền thống, gấm hoa Việt phục và các hoạt động du lịch văn hóa thời trang được kết nối để tạo ra trải nghiệm di sản tương tác, trong đó du khách không chỉ ngắm nhìn mà còn khoác lên mình trang phục văn hóa Việt và sống trong bối cảnh lịch sử của vùng đất linh thiêng này. Trong khuôn khổ Lễ hội Côn Sơn - Kiếp Bạc mùa thu 2026, Xứ Đông Hội quán phối hợp với Ban tổ chức thực hiện chương trình trình diễn cổ phục “Gấm hoa Việt Phục”. Đây không phải một tiết mục phụ họa cho vui mắt, mà là lời khẳng định rằng di sản chỉ còn ý nghĩa khi được “mặc lên”, bước ra khỏi bảo tàng và hòa vào đời sống lễ hội. Sự xuất hiện của áo ngũ thân, áo tấc, áo Nhật Bình giữa sân đền khiến không gian dâng hương và tham quan di tích có chiều sâu văn hóa khác hẳn, như một lớp thuyết minh bằng hình ảnh mà không cần lời.
“Gấm hoa Việt phục”: khi trang phục là cánh cửa bước vào lịch sử
Điểm đáng quý của “Gấm hoa Việt Phục” là không dừng ở trình diễn, mà biến cổ phục Việt thành một trải nghiệm mở cho mọi người. Từ ngày 26/9 đến 4/10, 15 bộ cổ phục được trưng bày tại không gian Trà sen Kiếp Bạc, nơi người dân và du khách có thể tìm hiểu, mặc thử, chụp ảnh và thưởng trà trong lòng di tích. Nói cách khác, trang phục văn hóa Việt được trao tận tay công chúng, chứ không bị khóa trong tủ kính. Theo tư liệu từ Ban quản lý, du khách được khoác lên mình cổ phục Việt thời Lê và Nguyễn được phục dựng dựa trên tư liệu lịch sử, đồng thời nghe giới thiệu về bối cảnh văn hóa và lịch sử gắn với từng bộ trang phục. Đây là bước chuyển quan trọng: từ “xem” sang “trải nghiệm”, từ kiến thức sách vở sang ký ức cơ thể. Khi người trẻ tự buộc dây áo ngũ thân, chỉnh lại ve áo Nhật Bình, họ buộc phải quan sát đường kim, dáng áo, sắc màu và hoa văn – và đó chính là lúc lịch sử lặng lẽ đi vào trí nhớ.
Cổ phục Việt – điểm nhấn văn hóa giữa không gian di tích và trà sen
Trong không gian cổ kính của Côn Sơn – Kiếp Bạc, những bộ áo ngũ thân, áo tấc, áo Nhật Bình và nhiều cổ phục khác không còn là “phông nền” mà trở thành nhân vật chính của câu chuyện di sản. Chúng tạo nên những khung hình đẹp giữa đền, chùa, núi non, cây cổ thụ, giúp du khách ghi lại dấu ấn cá nhân đồng thời tôn lên chiều sâu lịch sử của vùng đất. Điều đáng nói là trải nghiệm cổ phục được kết nối khéo léo với trà Việt, nhất là trà sen Kiếp Bạc – một sản vật gắn liền không gian di tích. Sau phần trình diễn và mặc thử, người tham gia có thể thưởng trà, trò chuyện về lịch sử, phong tục và văn hóa xứ Đông. Sự kết nối giữa trang phục, trà, cảnh quan và câu chuyện văn hóa tạo ra một hệ sinh thái trải nghiệm, nơi mỗi yếu tố bổ trợ cho nhau. Ở đó, cổ phục Việt truyền thống không chỉ “đẹp” mà còn “đúng chỗ”, hòa vào nhịp lễ hội dâng hương, tham quan di tích, thưởng thức nghệ thuật như một mạch dẫn văn hóa tinh tế.
Du lịch văn hóa thời trang: sản phẩm mới từ di sản cũ
Hoạt động cổ phục tại Lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc không chỉ là trò vui chụp ảnh, mà đang âm thầm định hình một hướng du lịch văn hóa thời trang đáng chú ý. Từ góc độ du lịch, đây là cách làm mới sản phẩm trải nghiệm di sản: thay vì tham quan một chiều, du khách được tương tác, nhập vai và chia sẻ trải nghiệm qua hình ảnh. Con số gần 500 lượt khách tham gia chương trình “Gấm hoa Việt phục – Khám phá di sản” tại mùa thu 2025 là minh chứng rõ ràng cho sức hút của mô hình này. Khi hình ảnh cổ phục Việt xuất hiện dày đặc giữa không gian Côn Sơn – Kiếp Bạc trên mạng xã hội, mỗi bức ảnh trở thành một mẩu quảng bá trực quan cho di sản. Những tà áo mang dấu ấn lịch sử, khi được mặc đúng cách và gắn với câu chuyện, có thể là điểm khởi đầu để người trẻ tìm hiểu sâu hơn về một triều đại, một vùng đất, một phong tục.
Vì sao cổ phục phải bước ra lễ hội – và bước tiếp đến tương lai
Điều đáng khen ở Lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc là cổ phục không bị đối xử như món đồ hoài cổ, mà được coi như di sản sống có khả năng kết nối cộng đồng. Xứ Đông Hội quán hiện sở hữu gần 300 bộ cổ phục Việt, chủ yếu là trang phục triều Nguyễn như áo ngũ thân, áo tấc, áo Nhật Bình, long bào, phụng bào, được phục dựng công phu từ tư liệu và trang phục nguyên gốc, rồi đưa đến các lễ hội, di tích, không gian văn hóa để công chúng trực tiếp trải nghiệm. Cách làm đó cho thấy một quan điểm rõ ràng: di sản chỉ thực sự “sống” khi được sử dụng có hiểu biết và tôn trọng. Lễ hội Côn Sơn Kiếp Bạc đang mở thêm những cánh cửa để công chúng, nhất là người trẻ, tiếp cận di sản bằng phương thức gần gũi, cảm xúc và có tính tương tác cao. Nếu xu hướng này được tiếp tục và nhân rộng, cổ phục Việt và gấm hoa Việt phục hoàn toàn có thể trở thành “thương hiệu” riêng trong hành trình du lịch văn hóa thời trang, nơi mỗi chuyến đi là một lần mặc lại lịch sử theo cách hiện đại và có trách nhiệm.
