Từ hoạt động văn hóa đến động lực kinh tế
Công nghiệp văn hóa là hệ sinh thái biến sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm văn hóa thành hoạt động kinh tế, tạo việc làm và kết nối với các ngành dịch vụ khác. TP.HCM đang muốn đưa hệ sinh thái ấy lên một nấc mới: trở thành trung tâm âm nhạc và sự kiện quốc tế của khu vực. Đây là tham vọng có cơ sở, nhưng sẽ chỉ thành hiện thực nếu thành phố xây được năng lực tổ chức bền vững chứ không chỉ dựa vào những chương trình gây chú ý nhất thời. Những năm qua, công nghiệp văn hóa đã trở thành khu vực kinh tế tăng trưởng năng động của thành phố. Tỷ trọng đóng góp vào GRDP tăng từ 3,54% năm 2020 lên khoảng 5,7% cuối năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân 14% mỗi năm. Đà tăng này giải thích vì sao thành phố chọn đầu tư có trọng điểm thay vì dàn trải.
Quy mô hiện tại cũng cho thấy lĩnh vực này đã vượt khỏi phạm vi hoạt động văn hóa đơn thuần: TP.HCM có hơn 17.670 doanh nghiệp hoạt động trong ngành, chiếm 7,74% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn và tạo việc làm cho khoảng 97.000 lao động. Với người dân, sự phát triển ấy có thể mở rộng cơ hội việc làm, tăng lựa chọn giải trí và kéo thêm hoạt động cho du lịch, dịch vụ, kinh tế ban đêm. Muốn lợi ích lan rộng, thành phố cần bảo đảm sự kiện có chất lượng, hạ tầng phù hợp và cơ hội cho doanh nghiệp sáng tạo tham gia.
Năm lĩnh vực ưu tiên, một lựa chọn có tính toán
Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM tập trung vào năm lĩnh vực văn hóa: điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, du lịch văn hóa và xuất bản. Cách chọn này hợp lý vì không phải ngành nào cũng có cùng quy mô thị trường, nguồn nhân lực hay lợi thế cạnh tranh. Điện ảnh, biểu diễn và du lịch văn hóa được xác định có sức lan tỏa lớn; quảng cáo và xuất bản có tiềm năng tăng trưởng nhanh. Trọng tâm là tạo sản phẩm đặc trưng và để giá trị văn hóa nối sang các ngành khác, thay vì chia nguồn lực mỏng cho mọi lĩnh vực.
Điện ảnh là một lợi thế đáng kể, với thị phần khoảng 40% cả nước và đóng góp khoảng 0,43% GRDP thành phố. Nhưng riêng lợi thế thị trường chưa đủ để tạo sức cạnh tranh quốc tế. TP.HCM cần xem năm lĩnh vực như những mắt xích liên kết: quảng cáo hỗ trợ nội dung và sự kiện, xuất bản mở rộng câu chuyện và tri thức, còn du lịch văn hóa đưa sản phẩm sáng tạo đến với khách tham quan. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, công nghiệp văn hóa đóng góp 7,2% GRDP, tăng trưởng bình quân 12% mỗi năm và hình thành ít nhất năm thương hiệu quốc gia. Đây là đích đến có ý nghĩa, song kết quả nên được đánh giá cả qua chất lượng việc làm và sức sống của doanh nghiệp sáng tạo.
Lễ hội tạo bản sắc, âm nhạc mở đường ra khu vực
Các chương trình biểu diễn và lễ hội đã giúp thành phố xây dựng dấu ấn trước khi mục tiêu trung tâm khu vực được đặt ra. Những chuỗi concert như “Anh trai say hi”, “Anh trai vượt ngàn chông gai”, cùng Hò Dô, Giai điệu mùa thu, Lễ hội Áo dài, Lễ hội Sông nước, Lễ hội Thanh niên và Mơ Show đang góp phần định hình thương hiệu sự kiện. Giá trị của chúng không chỉ nằm ở lượng khán giả. Chuỗi kinh tế kéo dài từ vé, tài trợ, quảng cáo, bản quyền đến phân phối nội dung số, đồng thời kết nối với du lịch, dịch vụ và kinh tế ban đêm. Vì vậy, âm nhạc TP.HCM có thể trở thành một sản phẩm đô thị, chứ không chỉ là hoạt động trên sân khấu.
Bước tiếp theo là biến sức hút của từng chương trình thành năng lực tổ chức thường xuyên và có thể đón khán giả quốc tế. Thành phố dự kiến phát triển hệ sinh thái biểu diễn nghệ thuật lấy Rạp xiếc và Biểu diễn đa năng Phú Thọ làm hạt nhân, tổ chức Lễ hội Ánh sáng TP.HCM và xây dựng vị thế trung tâm âm nhạc, sự kiện quốc tế của khu vực. Đây là hướng đi đúng, miễn là đầu tư vào địa điểm, nhân lực, sản xuất và phân phối nội dung đi cùng nhau. Lễ hội có thể tạo chú ý; chỉ một hệ sinh thái chuyên nghiệp mới giữ được nghệ sĩ, khán giả và đối tác quay lại. Tham vọng quốc tế vì thế sẽ được quyết định bằng chất lượng trải nghiệm và tính liên tục, không chỉ bằng số lượng sự kiện.
