Uy tín nghệ sĩ – tài sản văn hóa mong manh trong thời đại livestream
Trách nhiệm nghệ sĩ mạng xã hội là yêu cầu buộc người của công chúng phải ý thức rằng mọi phát ngôn, hành vi trên không gian mạng đều mang tính công khai, có thể được ghi lại, chia sẻ vô hạn và tác động trực tiếp đến uy tín danh tiếng trên internet, đến văn hóa ứng xử không gian mạng của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ. Khi mạng xã hội làm mờ ranh giới giữa cuộc trò chuyện đời thường và phát ngôn công khai của pop artist, nghệ sĩ không còn quyền “lỡ lời” mà không trả giá. Livestream vốn là cuộc nói chuyện tưởng như thân mật, nhưng thực chất là buổi xuất hiện trước hàng ngàn, thậm chí hàng triệu người. Như nhận định rằng uy tín xã hội là một dạng “tài sản văn hóa” tích lũy rất lâu nhưng có thể bị tổn hại chỉ sau vài phút thiếu kiểm soát, cái giá cho một phút mất bình tĩnh ngày nay có thể là cả sự nghiệp.
Những phút mất kiểm soát: từ phòng livestream đến cơ quan quản lý
Sự bùng nổ livestream như công cụ kiếm tiền và quảng bá khiến nhiều nghệ sĩ bước vào môi trường không kịch bản, nơi cảm xúc được phơi bày nhưng cũng dễ trượt khỏi kiểm soát. Tối 17/8, diễn viên Quỳnh Lương trong một phiên bán hàng đã ném đồ đạc, văng tục, cáu gắt với thành viên trong nhóm ngay trên sóng trực tiếp, hành vi bị coi là thiếu tôn trọng và coi thường khán giả. Dù sau đó cô giải thích do bất ổn tâm lý sau sinh, chỉ trích vẫn dồn dập – bởi khi đã nhận thù lao, sự chuyên nghiệp không thể là lựa chọn tùy lúc. Nghiêm trọng hơn, diễn viên Bích Trâm liên tiếp xuất hiện với hành vi trừng mắt, quát tháo, nằm lăn ra sàn giãy giụa, dùng lời lẽ cay độc xúc phạm cá nhân, khiến trật tự văn hóa mạng bị rối loạn và buộc cơ quan quản lý văn hóa phải xem xét, xử lý. Đây không còn là “cá tính nghệ sĩ” mà là vi phạm chuẩn mực xã hội.
Một phút phát ngôn, vô vàn video ngắn và cái giá dài hạn
Thời đại video ngắn khiến mọi phát ngôn công khai pop artist bị “chẻ” thành những khoảnh khắc vài chục giây rồi lan rộng trên nhiều nền tảng. Đầu năm 2024, livestream của Nam Em thu hút hàng chục ngàn lượt xem; những câu chuyện đời tư, phát ngôn về người nổi tiếng được cắt dựng thành vô số clip, tạo ra hỗn loạn dư luận. Hệ quả là một buổi livestream dẫn tới quyết định xử phạt 37,5 triệu đồng vì cung cấp thông tin gây hoang mang và xúc phạm danh nhân, anh hùng dân tộc. Nhưng cô vẫn tiếp tục livestream – minh chứng sức hút của định dạng này mạnh hơn nỗi sợ bị phạt. Một ví dụ khác, drama tình cảm giữa ViruSs và Pháo thu hút hơn 1,5 triệu người xem cùng lúc, tổng lượt xem khoảng 4,8 triệu. Khi khán giả phải trả phí để bình luận, đời tư biến thành sự kiện bán vé, củng cố một xu hướng nguy hiểm: nội dung càng kịch tính, càng lệch chuẩn thì càng dễ được tưởng thưởng. Điều đáng sợ là trên mạng, một phút có thể rất ngắn, nhưng dấu vết của một phút ấy – qua vô số video ngắn – thì không bao giờ ngắn.
Khoảnh khắc nhỏ, hậu quả lớn: bài học từ Mason Nguyễn
Không phải lúc nào nghệ sĩ bị chỉ trích vì chính lời mình nói; đôi khi chỉ một biểu cảm đồng tình cũng đủ tạo khủng hoảng. Trong buổi livestream cùng B Ray, 24k.Right và Gill ngày 13/4/2026, Mason Nguyễn không đọc đoạn rap dung tục bị cho là ám chỉ Amee và các nghệ sĩ nữ của Em xinh say hi, nhưng biểu cảm cười đùa của anh lại khiến khán giả phẫn nộ. Mason phải xin lỗi vì “ứng xử chưa đúng mực trên không gian mạng”, còn công ty quản lý thông báo anh không tham gia hai sự kiện tại Hải Phòng và Hà Nội, đồng thời hoãn phát hành sản phẩm mới để đánh giá sự việc. Một câu rap của người khác, một cái cười của mình và hậu quả rơi xuống chính công việc – đó là mặt tối của uy tín danh tiếng trên internet: khán giả có thể quên bối cảnh, nhưng họ nhớ rất lâu một khoảnh khắc. Một đoạn video ngắn dễ trở thành thứ đại diện cho hình ảnh nghệ sĩ trên Google và mạng xã hội trong nhiều năm.
Cân bằng gần gũi và chuyên nghiệp: trách nhiệm không thể thoái thác
Không gian mạng tạo cảm giác gần gũi, tức thời, khiến nghệ sĩ tưởng mình đang nói chuyện trong phòng riêng với người hâm mộ. Nhưng như nhận định, điều đó không có nghĩa là không cần giới hạn. Pháp luật không cấm nghệ sĩ bày tỏ quan điểm hay chia sẻ đời sống cá nhân, song quyền tự do biểu đạt không đồng nghĩa với quyền xúc phạm, tung thông tin chưa kiểm chứng hay công khai đời tư người khác. Mỗi phát ngôn, mỗi hành vi trên livestream đông người theo dõi không còn là chuyện riêng tư, mà góp phần định hình nhận thức, thị hiếu, cách ứng xử của công chúng, nhất là người trẻ. Văn hóa ứng xử không gian mạng vì thế đang bị thử thách: khi sự thô tục, công kích và gây sốc được thưởng bằng lượt xem, môi trường số trở nên ô nhiễm. Công chúng cần nói không với nội dung “rác”, ngừng ủng hộ những cá nhân mượn danh nghệ sĩ để trục lợi. Về phía nghệ sĩ, trước mỗi lần bấm nút livestream hay đăng video, chỉ một khoảng “phanh” để tự hỏi liệu mình có sẵn sàng để đoạn clip này đại diện cho mình sau 5 năm đã là bước đầu của quản lý hình ảnh cá nhân một cách có trách nhiệm.
