Kem chống nắng giả trên sàn thương mại điện tử là gì và tại sao nguy hiểm?
Kem chống nắng giả trên các sàn thương mại điện tử là những sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn SPF và an toàn công bố trên nhãn, có thể chứa thành phần bị cấm hoặc không có khả năng bảo vệ tia UV, khiến người dùng ảo tưởng được bảo vệ trong khi da vẫn bị tấn công âm thầm và sức khỏe toàn thân bị đe dọa.
Vấn đề không còn là chuyện "mua nhầm mỹ phẩm giả mạo" cho vui, mà là một lỗ hổng an toàn sức khỏe nghiêm trọng. Kết quả thử nghiệm với 10 sản phẩm kem chống nắng từng được bán trên các nền tảng thương mại điện tử cho thấy không có sản phẩm nào đạt đầy đủ yêu cầu, 9 trong số đó không đáp ứng quy định hoặc không bảo đảm khả năng chống nắng như quảng cáo. Tệ hơn, có tới 4 sản phẩm gần như không có khả năng ngăn tia cực tím (UV). Khi kem không làm đúng chức năng cơ bản là chống nắng, mọi khái niệm về kem chống nắng an toàn trở nên vô nghĩa.
Câu chuyện từ Pháp: Báo động đỏ cho người tiêu dùng toàn cầu
Vụ việc bị phanh phui không phải từ lời đồn trên mạng mà đến từ thử nghiệm thực tế của một hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng tại Pháp. Họ kiểm tra 10 sản phẩm kem chống nắng từng bày bán trên các nền tảng như Temu, Shein, AliExpress và phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng: 3 sản phẩm chứa thành phần đã bị cấm lưu hành tại Liên minh châu Âu từ ngày 1-5. Trong 7 sản phẩm còn lại, 6 sản phẩm không đạt chỉ số chống nắng ghi trên nhãn, trong đó 4 sản phẩm gần như không có khả năng ngăn tia UV.
Đáng lo hơn, sản phẩm duy nhất đạt mức bảo vệ như công bố lại chứa một thành phần được cho là có thể gây rối loạn hoạt động hormone estrogen và ảnh hưởng tuyến giáp. Đó là lý do hiệp hội này nhận định những sai phạm trên "có thể gây nguy hiểm trực tiếp cho sức khỏe người tiêu dùng" và tuyên bố sẽ gửi hồ sơ cho các cơ quan quản lý để xem xét xử lý. Nói cách khác, đây không còn là chuyện chất lượng kém, mà là cảnh báo sức khỏe ở mức hệ thống.
Tiêu chuẩn SPF, bảo vệ UV và vì sao nhãn không phải lúc nào cũng đáng tin
Trên lý thuyết, chỉ số SPF và PA trên bao bì là kim chỉ nam để người dùng lựa chọn kem chống nắng. Nhiều sản phẩm uy tín công bố rõ ràng SPF50+ / PA++++, thậm chí kèm thêm chỉ số PPD để thể hiện khả năng bảo vệ UVA, ví dụ như một dòng kem chống nắng có PPD 46,6 bên cạnh SPF50+ / PA++++. Những con số này phải đi kèm dữ liệu kiểm nghiệm lâm sàng nghiêm túc mới có ý nghĩa.
Tuy nhiên, kết quả kiểm tra cho thấy 6 trên 7 sản phẩm còn lại không đạt chỉ số chống nắng ghi trên nhãn. Nghĩa là tiêu chuẩn SPF bị "thổi phồng" trên bao bì, còn da bạn chịu rủi ro cháy nắng, sạm nám và tổn thương sâu vì tia UV. Đáng sợ hơn, 4 sản phẩm gần như không có khả năng ngăn tia cực tím. Khi tiêu chuẩn SPF không được kiểm chứng nghiêm túc, mọi lời quảng cáo về kem chống nắng an toàn chỉ là vỏ bọc đẹp cho một loại mỹ phẩm giả mạo tinh vi.
Phản ứng của Temu, Shein, AliExpress: Tạm gỡ sản phẩm có đủ để an tâm?
Trước sức ép dư luận, các nền tảng thương mại điện tử buộc phải phản ứng. Temu cho biết đã gỡ các sản phẩm kem chống nắng bị nêu tên khỏi nền tảng để tiếp tục kiểm tra, đồng thời tạm dừng bán các sản phẩm tương tự như một biện pháp phòng ngừa. Shein cũng thông báo rút các sản phẩm liên quan khỏi hệ thống bán hàng toàn cầu trong thời gian đánh giá và mở rộng rà soát các mặt hàng cùng loại. AliExpress tuyên bố đã gỡ bỏ các sản phẩm ngay sau khi nhận thông tin cụ thể.
Nhưng liệu động thái "gỡ xuống – rà soát" có đủ trấn an người dùng? Đại diện hiệp hội bảo vệ người tiêu dùng cảnh báo rằng những sản phẩm này hoàn toàn có thể quay lại dưới tên gọi hoặc nhãn hiệu khác do chưa bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Khi hệ thống kiểm soát chất lượng của các sàn còn lỏng lẻo và EU từng phạt Temu 200 triệu euro vì để nhiều sản phẩm bất hợp pháp được bán, trong đó có đồ chơi trẻ em không bảo đảm an toàn, người tiêu dùng không có lý do gì để đặt trọn niềm tin vào bộ lọc tự động của các nền tảng.
Vì sao nên ưu tiên kênh chính thống và sản phẩm đã được cộng đồng kiểm chứng?
Ngày càng có nhiều người chia sẻ danh sách kem chống nắng được đánh giá cao, từ các dòng bình dân đến những sản phẩm được xem là "nhất định phải mua khi sang Nhật". Điểm chung của các lựa chọn này là công bố rõ ràng chỉ số chống nắng SPF50+ / PA++++, kết cấu, thành phần dưỡng da và trải nghiệm thực tế trên da nhờ cộng đồng làm đẹp kiểm chứng trong thời gian dài.
Khi so sánh với các tuýp kem chống nắng vô danh trên sàn xuyên biên giới – thiếu thông tin thành phần chuẩn, thiếu kiểm nghiệm lâm sàng công khai và nằm ngoài tầm kiểm soát chặt của cơ quan quản lý – lựa chọn kênh phân phối chính thức không còn là chuyện "chuộng hãng lớn" mà là cách tự bảo vệ sức khỏe. Làn da cần một lớp lá chắn có thật, không phải một lớp kem chống nắng giả được dựng lên bằng chỉ số SPF ảo và quảng cáo hoa mỹ.
