Từ “Tây Du Ký” đến top 3 cuộc thi tiếng Trung quốc tế
Câu chuyện của Đỗ Tuệ Anh là hành trình một học sinh giỏi tiếng Trung từ tỉnh biên giới Lạng Sơn, nhờ đam mê sớm với ngôn ngữ và môi trường trường chuyên ngôn ngữ, đã vươn lên trở thành quán quân châu Á và lọt top 3 thế giới tại một cuộc thi tiếng Trung quốc tế uy tín, sau khi vượt qua hàng trăm thí sinh toàn cầu.
Điểm khởi đầu lại hết sức đời thường: những tập phim “Tây Du Ký” thời thơ ấu khơi dậy sự tò mò với tiếng Trung và văn hóa Trung Hoa. Lớn lên cạnh cửa khẩu, bố mẹ kinh doanh ở khu vực biên giới, Tuệ Anh có thêm cơ hội nghe người Trung Quốc giao tiếp, khiến mong muốn học bài bản càng mạnh hơn. Bước ngoặt diễn ra đầu lớp 9, khi cô quyết định học tiếng Trung một cách hệ thống và đặt mục tiêu thi vào trường chuyên ngôn ngữ. Kết quả, Tuệ Anh xuất sắc trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên Trung của Trường THPT Chuyên Chu Văn An, khẳng định tố chất và ý chí ngay từ vạch xuất phát.
Trường chuyên ngôn ngữ: Bệ phóng để thi đấu ngoại ngữ quốc tế
Thành tích quán quân châu Á và top 3 thế giới tại cuộc thi Nhịp cầu Hán ngữ quốc tế không phải là “phép màu” bất ngờ, mà là kết quả của một hệ sinh thái đào tạo chuyên ngôn ngữ được xây dựng bài bản tại Trường THPT Chuyên Chu Văn An. Năm 2024, Tuệ Anh trở thành thủ khoa đầu vào lớp chuyên tiếng Trung của trường, bước vào môi trường nơi mỗi giờ học đều xoay quanh từ vựng, ngữ pháp, văn hóa và kỹ năng giao tiếp chuyên sâu.
Tại đây, khó khăn lớn nhất ban đầu với cô là phát âm: “Có lúc em viết và hiểu từ đó, nhưng nói ra thì người nghe không hiểu”. Thay vì dừng lại ở chương trình sách giáo khoa, Tuệ Anh biến việc luyện phát âm thành thói quen hàng ngày: đọc to cho bạn bè nghe, lặp lại những đoạn sai cho đến khi thành phản xạ. Cô chủ động giao tiếp với bạn Trung Quốc, dùng cả công cụ AI để luyện nghe – nói và va chạm với khác biệt giữa tiếng Trung đời sống và tiếng Trung trong sách. Đó là kiểu rèn luyện mà chỉ môi trường trường chuyên ngôn ngữ, với áp lực và kỳ vọng rất cụ thể, mới đủ “đất” cho học sinh tự bứt phá.
Bản lĩnh trên sân chơi Nhịp cầu Hán ngữ quốc tế
Quyết định tham dự Nhịp cầu Hán ngữ – cuộc thi tiếng Trung quốc tế lớn nhất mà cô từng biết – đến với Tuệ Anh khá bất ngờ, sau khi được mẹ và cô giáo chủ nhiệm động viên. Chỉ có chưa đầy hai tháng để chuẩn bị vòng quốc gia với các phần thi viết, trả lời câu hỏi, diễn thuyết và tài năng, nhưng cô vẫn giành giải nhất và trở thành đại diện Việt Nam bước vào vòng quốc tế tại Thiên Tân.
Từ ngày 8 đến 22/9, Tuệ Anh và cô giáo sang Trung Quốc, lần lượt vượt qua bốn vòng loại trực tiếp kéo dài khoảng hai tuần, từ top 30, top 15 đến danh hiệu quán quân châu Á và cuối cùng là top 3 thế giới, giữa 124 thí sinh đến từ khoảng 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đêm chung kết, phần trắc nghiệm tốc độ với kiến thức trải rộng từ thiên văn, khoa học kỹ thuật đến thơ ca cổ điển và y học cổ truyền Trung Hoa khiến cô trả lời sai liên tiếp lúc đầu. Nhưng chỉ một cái nhìn lên khán đài, thấy bố mẹ và thầy cô, Tuệ Anh trấn tĩnh lại, dồn toàn bộ tập trung cho những câu tiếp theo.
Ở phần tranh biện – “đấu trường” khó hơn cả vì phải phản xạ lập luận bằng ngoại ngữ trong thời gian rất ngắn – cô cùng bốn quán quân châu lục hợp thành một đội, đối đầu với đội chủ nhà và những nhà vô địch mùa trước. Với đề tài “Mạng xã hội kéo con người lại gần hay đẩy ra xa?”, mỗi thành viên chỉ có khoảng 30 giây để suy nghĩ và trả lời, thêm 180 giây chung để phản biện. Trải nghiệm này, theo chia sẻ của Tuệ Anh, đã rèn cho cô sự nhạy bén và tự tin khi bảo vệ chính kiến bằng tiếng Trung trên sân khấu quốc tế.
Tài năng, kỷ luật và hậu phương gia đình
Nếu chỉ nhìn vào bảng xếp hạng, người ta dễ quên rằng phía sau danh hiệu top 3 thế giới là hàng trăm giờ lao động thầm lặng. Ở vòng tài năng, Tuệ Anh chọn múa Ương ca – một điệu dân vũ truyền thống thường xuất hiện trong lễ hội của người Trung Quốc. Thời gian gấp gáp, cô phải tìm giáo viên dạy múa tại Hà Nội để học động tác cơ bản, rồi tự biên đạo, dựng nhạc, luyện tập có hôm đến 1 giờ sáng mới nghỉ.
Trong suốt giai đoạn ôn luyện vòng quốc gia và quốc tế, kỷ niệm sâu sắc nhất với nữ sinh lớp 12 này lại là hình ảnh bố mẹ chờ con về khuya trước cổng trường hay phòng tập. Dù muộn đến đâu, họ vẫn đón con, chăm sóc từng bữa ăn, giấc ngủ, để cô có thể dốc toàn bộ năng lượng cho tiếng Trung và thi đấu ngoại ngữ quốc tế. Theo lời Tuệ Anh, sự hy sinh âm thầm và tình thương vô điều kiện ấy chính là điểm tựa vững chắc giúp cô không gục ngã trước áp lực. Từ nền tảng đó, trong các kỳ thi học sinh giỏi tiếng Trung, cô lần lượt giành giải nhất cấp tỉnh lớp 11, giải khuyến khích quốc gia lớp 11, rồi giải nhì học sinh giỏi cấp tỉnh lớp 12.
Từ câu chuyện cá nhân đến câu hỏi về ươm mầm nhân tài ngôn ngữ
Ngày 22/9, khi tên mình được xướng lên trong top 3 thế giới, Đỗ Tuệ Anh – nữ sinh đến từ Lạng Sơn – nói rằng cô đi từ bất ngờ đến vỡ òa và tràn ngập lòng biết ơn gia đình, thầy cô. Nhưng cột mốc này không phải dấu chấm hết. Sau cuộc thi, cô tập trung cho mục tiêu tiếp theo: kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm nay, rồi xa hơn là ước mơ du học Trung Quốc ngành Kinh tế hoặc Giáo dục Hán ngữ nếu có cơ hội.
Hành trình từ cô bé mê “Tây Du Ký” đến học sinh giỏi tiếng Trung bước lên bục vinh quang châu lục và thế giới là lời nhắc rằng tài năng ngôn ngữ không nằm ở xuất phát điểm thành phố hay nông thôn, mà ở sự gặp nhau giữa đam mê cá nhân, trường chuyên ngôn ngữ phù hợp và một gia đình sẵn sàng đồng hành. Khi một học sinh từ tỉnh biên giới, qua cánh cửa lớp chuyên Trung của một trường THPT chuyên, có thể đương đầu với 124 thí sinh của gần 100 quốc gia và vùng lãnh thổ trên sân khấu quốc tế, câu hỏi đặt ra cho hệ thống giáo dục là: chúng ta có đang tạo đủ nhiều con đường như thế để những “Tuệ Anh tiếp theo” được phát hiện, bồi dưỡng và tỏa sáng hay chưa?
