Lốp dự phòng cỡ nhỏ là gì và vì sao không được coi là lốp chính?
Lốp dự phòng cỡ nhỏ là loại lốp xe tạm thời có kích thước nhỏ và mỏng hơn đáng kể so với lốp tiêu chuẩn, được nhà sản xuất trang bị để tiết kiệm không gian và trọng lượng, chỉ nhằm mục đích sử dụng trong tình huống khẩn cấp để giúp xe di chuyển quãng ngắn tới nơi sửa chữa chứ không phải thay thế lâu dài cho bộ lốp chính.
Điều nhiều tài xế hiểu sai là coi lốp dự phòng cỡ nhỏ như một chiếc lốp bình thường. Vì tiện, họ để nguyên lốp này chạy cả tuần, thậm chí chạy đường dài hoặc lên cao tốc. Đó là thói quen nguy hiểm. Kỹ sư ô tô Dương Trung Kiên – Giám đốc Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ ô tô Kiên Phong (Yên Hòa, Hà Nội) khẳng định lốp dự phòng cỡ nhỏ có kết cấu, giới hạn vận hành hoàn toàn khác lốp tiêu chuẩn và chỉ nên dùng tạm thời. Nói thẳng: coi lốp dự phòng cỡ nhỏ như lốp chính là đang cẩu thả với an toàn lốp xe của chính mình.
Những giới hạn kỹ thuật mà tài xế thường bỏ qua
Lốp dự phòng cỡ nhỏ có đường kính và bề rộng nhỏ hơn hẳn, khiến diện tích tiếp xúc mặt đường bị giảm. Điều này đồng nghĩa độ bám đường kém hơn, nhất là khi phanh gấp hoặc vào cua trên mặt đường ướt, xấu. Bên dưới lớp cao su, cấu trúc lớp bố thép và polyester cũng mảnh và chịu lực kém hơn lốp tiêu chuẩn, nên khả năng chịu tải, tản nhiệt và độ bền đều bị giới hạn. Đó là lý do loại lốp xe tạm thời này không được thiết kế để vận hành liên tục.
Nguy hiểm hơn, việc một bánh có đường kính khác hẳn ba bánh còn lại làm tốc độ quay giữa các bánh lệch nhau. Với xe dùng hệ dẫn động phức tạp, có kiểm soát lực kéo, ABS, cân bằng điện tử, sự chênh lệch này có thể ảnh hưởng tới cách xe vận hành, tiềm ẩn rủi ro mất ổn định. Nếu tài xế cố chấp dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ trong thời gian dài, lốp có thể nóng bất thường, dẫn đến giảm độ bám, mất lái, thậm chí nổ lốp và gây tai nạn.
Giới hạn tốc độ và quãng đường: đừng “cố thêm chút nữa”
Quan điểm “đi tạm vài hôm không sao” là sai lầm phổ biến khi dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ. Sau khi lắp lốp xe tạm thời, tài xế nên coi đây là tình huống chữa cháy và tìm nơi vá hoặc thay lốp chính sớm nhất có thể, thay vì tiếp tục dùng cho hành trình dài hoặc chạy đường dài trên cao tốc. Hầu hết nhà sản xuất khuyến nghị loại lốp này chỉ nên dùng trong quãng ngắn đủ để tới cơ sở sửa chữa, và không nên chạy quá 70 dặm, tức khoảng 110 km.
Về tốc độ, giới hạn thường được ghi thẳng trên thân lốp hoặc trong sách hướng dẫn. Kỹ sư Dương Trung Kiên cho biết tốc độ khi dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ không nên vượt 70 km/h. Câu nói đáng để ghi nhớ là: “Đã là lốp dự phòng thì chắc chắn không thể và không nên đi xa”. Nếu cố chạy nhanh cho kịp lịch trình, bạn đang đặt cược an toàn lốp xe, an toàn của mình và người xung quanh chỉ vì vài chục phút tiết kiệm được.
Lắp lốp ở đâu, chở thế nào để giảm rủi ro khi chạy đường dài?
Khi buộc phải dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ, cách lắp đặt cũng ảnh hưởng lớn đến an toàn. Các chuyên gia khuyến nghị không nên lắp loại lốp này ở bánh dẫn động. Với sedan cầu trước hoặc xe AWD, nên đảo lốp để lốp dự phòng cỡ nhỏ nằm ở bánh sau, giảm áp lực cho hệ truyền động và các hệ thống điện tử hỗ trợ. Sau khi thay lại lốp chính, cần kiểm tra, cân bằng lại cả bốn lốp để chiếc xe trở về trạng thái vận hành tốt nhất.
Một sai lầm khác là chở quá tải khi đang dùng lốp dự phòng cỡ nhỏ. Khi xe nặng, tải trọng dồn lên chiếc lốp nhỏ hơn sẽ rất lớn, đặc biệt khi vào cua, phanh gấp hoặc đi đường xấu. Trong bối cảnh đó, việc chạy đường dài với tốc độ cao là công thức hoàn hảo cho một sự cố nổ lốp. Nếu phải đi xa trong tình trạng này, hãy giảm số người và hành lý trên xe, giữ tốc độ thấp, tăng khoảng cách với xe trước và tránh phanh gấp, đánh lái đột ngột.
Đừng “bỏ quên” lốp dự phòng: kiểm tra định kỳ để luôn sẵn sàng
Sự nguy hiểm của lốp dự phòng cỡ nhỏ không chỉ đến từ việc dùng sai, mà còn từ việc nó bị bỏ quên. Lốp nằm lâu dưới cốp, tới lúc cần thì non hơi, nứt cao su – nghĩa là vô dụng đúng thời điểm khẩn cấp. Sau khi thay lốp, tài xế luôn phải kiểm tra áp suất của lốp dự phòng. Lốp dự phòng dù ít dùng vẫn cần được kiểm tra định kỳ cùng với bốn lốp chính, gồm áp suất, tình trạng cao su và tuổi thọ.
Thực tế, an toàn lốp xe trên những hành trình chạy đường dài bắt đầu từ khâu chuẩn bị trong gara, chứ không phải đến khi nằm bên vệ đường mới cuống cuồng xử lý. Dành vài phút mỗi tháng để đo áp suất, quan sát mặt lốp, đọc lại nhãn cảnh báo trên lốp dự phòng cỡ nhỏ là thói quen rẻ nhất nhưng nhiều người vẫn phớt lờ. Kết luận thẳng thắn: hãy coi lốp dự phòng cỡ nhỏ đúng nghĩa “lốp cứu hộ”, dùng ngắn, đi chậm, kiểm tra thường xuyên – nếu không, nó sẽ biến từ phao cứu sinh thành mồi nổ dưới gầm xe.
