Khi nhạc hội Sài Gòn biến mưa lớn thành phép thử lòng khán giả
Nhạc hội “Dân chơi dân ca” là đêm Phương Mỹ Chi concert tại sân bóng đá Tao Đàn, nơi âm nhạc truyền thống pop được dàn dựng như một hành trình kể chuyện bằng âm nhạc, ánh sáng và văn hóa ba miền, quy tụ hàng ngàn khán giả bất chấp thời tiết để cùng sống trong một không gian nhạc hội Sài Gòn ngoài trời đầy cảm xúc.
Điều quan trọng nhất của đêm nhạc không phải là sân khấu 22m cao, 40m dài, hay gần 1.000m² màn hình LED, mà là cảnh hơn 5.000 khán giả đội mưa lớn tại sân Tao Đàn vẫn ở lại đến phút cuối. Đó không còn là một buổi Phương Mỹ Chi concert thông thường, mà là bài kiểm tra lòng trung thành của công chúng với một hướng đi âm nhạc: dung hòa pop đương đại với dân ca. Nhạc hội kéo dài hơn 180 phút với 16 tiết mục, nhưng thay vì mệt mỏi, khán giả tỏ ra càng về cuối càng hào hứng, như muốn chứng minh rằng họ có nhu cầu nghe những câu chuyện văn hóa trong ngôn ngữ âm nhạc hiện đại.
Âm nhạc truyền thống pop: Chuyến đi tìm kho báu của Phương Mỹ Chi
Nếu phải dùng một hình ảnh để tóm lược tinh thần “Dân chơi dân ca”, thì đó chính là ý tưởng “chuyến đi tìm kho báu” mà chương trình lựa chọn làm cấu trúc xuyên suốt. Kho báu ở đây không phải là hiệu ứng thị giác, mà là chất liệu dân ca, làng bản, lễ hội, nghi lễ của ba miền Bắc – Trung – Nam, được đưa vào khung trình diễn đương đại. Theo một nguồn tin, “Chương trình được xây dựng dựa trên ý tưởng về một chuyến đi tìm ‘kho báu’, qua đó đưa nhiều chất liệu văn hóa và nghệ thuật truyền thống vào không gian trình diễn đương đại”.
Ngay từ phần intro “Dân Chơi Dân Ca”, khán giả đã thấy rõ sự lựa chọn đó: nhịp điệu hiện đại, dàn dựng sân khấu lớn, nhưng mạch kể chuyện vẫn dựa trên những hình tượng quen thuộc của đời sống dân gian. Từ “Gối Gấm”, “Nữ Công Gia Chánh” đến “Ưng Cái Bụng” với văn hóa Ê-đê, Phương Mỹ Chi không chỉ hát mà còn buộc mình phải diễn, phải nhảy, phải dùng hình ảnh để kể lại những điều lẽ ra nhiều người trẻ chỉ biết qua sách vở. Đây chính là bước tiến từ “cô bé hát dân ca” sang người nghệ sĩ dám định nghĩa lại âm nhạc truyền thống pop theo cách riêng.
Ba miền trên một sân khấu: Khi nghệ sĩ nhiều thế hệ cùng nói chung ngôn ngữ
Điểm thú vị của nhạc hội này nằm ở cách Phương Mỹ Chi dùng khách mời như “hoa tiêu” cho từng chặng văn hóa. Dàn nghệ sĩ trải dài nhiều thế hệ: danh ca Hương Lan, ca sĩ Quang Lê, NSƯT Trinh Trinh đứng cùng các tên tuổi trẻ như Phương Thanh, Kay Trần, Shiki, Bảo Định. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Qua 16 tiết mục, nữ ca sĩ kết hợp âm nhạc đương đại với văn hóa ba miền cùng Hương Lan, Quang Lê, Trinh Trinh, Phương Thanh, Shiki và Bảo Định”.
Ở miền Bắc, khán giả đi qua sáo mèo “Chọn Mặt Gửi Vàng”, mashup “Đẩy Xe Bò” – “Vũ Trụ Có Anh” đậm màu quan họ và ca trù, rồi “Thử Lòng Quân Tử” với đoạn hát xoan “Xin Huê Đố Huê” khiến cả 5.000 người đồng thanh hát theo. Vào miền Nam, “Bài Ca Đất Phương Nam” đánh dấu lần đầu Phương Mỹ Chi đứng chung sân khấu với Hương Lan và Quang Lê – một khoảnh khắc cho thấy cây cầu giữa ký ức cải lương, tân cổ và lớp nghệ sĩ trẻ hoàn toàn có thể dựng lại trên nền pop hiện đại. Đây không chỉ là màn kết hợp cho vui, mà là lời khẳng định rằng âm nhạc truyền thống chỉ sống bền khi thế hệ cũ chịu chia sẻ và thế hệ mới đủ tự tin tiếp nhận.
Pop hóa nghi lễ: Từ Hò Bả Trạo, Robam đến “đám cưới triệu view”
Nếu phần ba miền tạo khung, thì các tiết mục nghiêng về nghi lễ và lễ hội mới là “gia vị” khiến nhạc hội “Dân chơi dân ca” khác biệt so với nhiều nhạc hội Sài Gòn khác. Phương Mỹ Chi đưa Đoàn Hò Bả Trạo Long Minh Ban từ Phan Thiết lên sân khấu, tái hiện Hò Bả Trạo, trích đoạn “Lý Chèo Đưa Cá Ông” và những nét của Lễ Cầu Ngư trong “Dắt Anh Chơi Hội”. Sự lựa chọn này cho thấy cô không sợ những chất liệu được xem là khó nghe, khó bán, miễn là có thể tìm cho chúng một ngôn ngữ hòa âm phù hợp với pop.
Hai phiên bản “Thiên Đường Với Người Thương” là minh chứng rõ ràng nhất cho tinh thần âm nhạc truyền thống pop mà chương trình theo đuổi. Ở phiên bản đầu, đám cưới Khmer Nam Bộ được tái hiện cùng diễn viên Bảo Định, còn phiên bản sau kết hợp chất liệu ba miền, nhạc cụ Tây Nguyên và Khmer, với điệu múa Robam cổ điển do cố vấn văn hóa Thạch Thị Út Linh biểu diễn. Giữa một đại nhạc hội, việc dành thời lượng đáng kể cho múa rối cạn, nghi lễ dân gian, cải lương tuồng cổ trong “Liễu Yếu Đào Tơ” hay rock hóa “Xây Xẩm”, “Rock Hạt Gạo” cùng Phương Thanh không phải quyết định an toàn, nhưng là lựa chọn cần thiết nếu muốn khán giả trẻ nhìn lại kho tàng văn hóa bằng con mắt mới.
Khán giả đội mưa và lời hẹn Hà Nội: “Dân chơi dân ca” không chỉ là một đêm nhạc
Một nhạc hội dù hoành tráng đến đâu cũng vô nghĩa nếu khán giả không ở lại. Ở “Dân chơi dân ca”, gần 5.000 người đã chọn đứng dưới mưa lớn trước giờ diễn và không bỏ về suốt hơn 180 phút. Điều đó cho thấy nhu cầu của công chúng với mô hình âm nhạc truyền thống pop không còn là phỏng đoán. Họ muốn nghe rap Ê-đê cạnh hát xoan, muốn xem rock đi cùng xẩm và hò bả trạo, miễn là mọi thứ được kể bằng ngôn ngữ chân thành, không khiên cưỡng.
Bản thân Phương Mỹ Chi cũng không giấu tham vọng biến “Dân chơi dân ca” thành một hành trình, chứ không dừng ở một đêm. Một phần lợi nhuận từ đêm nhạc được cô công bố sẽ dùng cho hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời nhạc hội “Dân chơi dân ca” Day 2 đã được lên lịch tại Hà Nội vào ngày 7-11. Trong bối cảnh nhiều nghệ sĩ trẻ chạy theo xu hướng ngắn hạn, việc một ca sĩ dám đầu tư đại nhạc hội cá nhân, bán vé, và vẫn đi theo con đường dân ca – pop là tín hiệu đáng mừng. Khán giả đã đội mưa ở Tao Đàn để gửi gắm câu trả lời: nếu người nghệ sĩ dám làm tới cùng, họ sẵn sàng đi cùng, dù trời có mưa lớn đến đâu.
