Từ công trình hàng không đến hạt nhân hệ sinh thái kinh tế
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế được quy hoạch như một trung tâm trung chuyển khu vực, đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái hàng không, logistics và phát triển đô thị khu vực, nơi hạ tầng giao thông đa phương thức kết nối với các không gian thương mại, dịch vụ và công nghệ số để hình thành một cực tăng trưởng kinh tế mới cho phía Nam Việt Nam. Quan trọng hơn, Long Thành đang bước vào giai đoạn vận hành thử nghiệm với mục tiêu đưa vào khai thác chính thức từ ngày 1/12/2026, theo phương án Cục Hàng không Việt Nam đang chuẩn bị. Thử nghiệm được ACV dự kiến thực hiện trong các tháng 9 đến 11, cho thấy dự án không còn là ý tưởng trên giấy mà đã đi vào giai đoạn kiểm chứng năng lực khai thác thực tế. Cùng lúc, các hãng lớn châu Á bắt đầu khảo sát hiện trường, gửi tín hiệu rằng Long Thành có cơ hội trở thành điểm trung chuyển mới thay vì chỉ là sân bay thay thế Tân Sơn Nhất.
Các "ông lớn" hàng không châu Á xem Long Thành như cửa ngõ mới
Việc All Nippon Airways và Korean Air liên tiếp đến khảo sát Cảng hàng không quốc tế Long Thành không chỉ là thủ tục kỹ thuật, mà là cuộc bỏ phiếu tín nhiệm sớm đối với tương lai sân bay này. Chiều 3/8, đoàn công tác ANA do Phó chủ tịch khu vực Hiroyuki Masuda dẫn đầu đã tham quan sa bàn, đường băng 23L và nhà ga hành khách để đánh giá quy mô và năng lực khai thác. Trước đó, ngày 20/7, Korean Air cũng khảo sát nhà ga hành khách và nhà ga hàng hóa, chuẩn bị kế hoạch mở đường bay thương mại giữa Incheon và Long Thành. "Sự chủ động mở rộng thị trường của ACV nhận được sự hưởng ứng quan tâm của nhiều đối tác quốc tế hứa hẹn sẽ đưa Long Thành sớm trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không sôi động". Khi các hãng châu Á chủ động tính đường bay, Long Thành không chỉ phục vụ nhu cầu nội địa mà đang được định vị trong bản đồ mạng lưới khu vực.
Airport City và phát triển đô thị mới quanh sân bay
Đồng Nai đã chọn cách đi táo bạo: xây cả một "thành phố cảng hàng không" thay vì chỉ vài khu dịch vụ lẻ tẻ quanh sân bay Long Thành. Năm 2026, địa phương lên kế hoạch đấu giá 107 khu đất với hơn 4.300ha; trong đó hai khu gần 90ha nằm ngay trong phạm vi sân bay được dành cho Airport City và Trung tâm điều hành hãng hàng không. Một khu hơn 41ha được xác định để thực hiện Thành phố Cảng hàng không quốc tế Long Thành, khu còn lại hơn 48ha dành cho trung tâm điều hành. Khi triển khai, hai khu này sẽ bổ sung những mảnh ghép quan trọng cho hệ sinh thái sân bay Long Thành, mở rộng không gian đô thị, thương mại và dịch vụ gắn trực tiếp với hoạt động cảng. Đặc biệt, kể từ 30/4/2026, Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trẻ nhất, nên Airport City không chỉ phục vụ hành khách mà còn là công cụ mở không gian phát triển đô thị khu vực quanh sân bay.
Khu công nghệ số 119ha: tầng công nghệ cho hệ sinh thái hàng không
Hệ sinh thái hàng không quanh sân bay Long Thành sẽ không thể bền nếu chỉ dựa vào bất động sản và dịch vụ truyền thống; lớp công nghệ số phải được đặt song song. Ngày 15/8, Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai tiếp nhận hồ sơ chủ trương đầu tư dự án Khu công nghệ số tập trung Long Thành hơn 119ha tại xã An Phước và Bình An. Dự án được quy hoạch như trung tâm công nghệ thông tin, tạo hạ tầng cho ứng dụng và phát triển công nghệ số, thu hút vốn và công nghệ trong ngoài nước, hướng tới biến công nghiệp công nghệ thông tin thành ngành kinh tế trọng điểm. Mục tiêu không chỉ là văn phòng đẹp mà là môi trường làm việc đạt chuẩn quốc tế để giữ chân lao động chất lượng cao. Theo tiến độ, khu này sẽ khởi công vào quý IV/2028 và hoàn thiện hạ tầng vào quý IV/2031, nằm sát sân bay Long Thành với kế hoạch khai thác thương mại cuối năm 2026. Nếu đúng nhịp, Long Thành sẽ có một khu công nghệ số đi sau vài năm nhưng kịp bắt nhịp nhu cầu số hóa logistics, quản lý đô thị và dịch vụ hàng không.
Đào tạo nhân lực: bước chuẩn bị quyết định cho hệ sinh thái
Không có hệ sinh thái nào hình thành chỉ bằng hạ tầng; nhân lực mới là biến số quyết định khiến sân bay Long Thành trở thành trung tâm trung chuyển đúng nghĩa. Quy mô dự án đòi hỏi khoảng 13.800 lao động để vận hành giai đoạn 1 và hơn 60.000 lao động cho toàn ngành hàng không và hệ sinh thái phụ trợ trong giai đoạn đầu. Trường Đại học Giao thông vận tải TP.HCM đã chọn cách đi trước một bước, chuyển từ đào tạo theo ngành đơn lẻ sang chuẩn bị nhân lực cho cả hệ sinh thái gồm hàng không, logistics, vận tải, kho bãi, thương mại, dịch vụ, công nghệ và quản lý đô thị. Từ năm 2021, trường mở chuyên ngành kinh tế hàng không và đã có sinh viên tốt nghiệp, đồng thời triển khai mô hình "học kỳ doanh nghiệp" từ 2019, đưa sinh viên đến các đơn vị khai thác cảng, hãng bay, đơn vị phục vụ mặt đất và nhà đầu tư logistics quanh sân bay. Nếu cách tiếp cận hệ sinh thái này được nhân rộng, Long Thành có cơ hội tránh được tình trạng hạ tầng hiện đại nhưng thiếu người vận hành và sáng tạo dịch vụ.
