Bay thường xuyên thay vì thuê trọ: xu hướng lạ của sinh viên thời giá nhà tăng
Chiến lược bay thường xuyên tiết kiệm là lựa chọn một số sinh viên chấp nhận di chuyển bằng máy bay nhiều lần mỗi tuần để giữ được chỗ ở hiện tại, né chi phí thuê phòng sinh viên đắt đỏ gần trường, tận dụng vé máy bay giá rẻ và ưu đãi tích điểm, với niềm tin rằng đây là một chiến lược sống thông minh hơn so với việc chuyển nhà. Câu chuyện của Bill Zhou, học thạc sĩ tại Đại học California, Berkeley, là ví dụ điển hình: anh giữ căn hộ ở Los Angeles vì có giá thuê tốt và không muốn bỏ hợp đồng, nên quyết định sống ở LA và bay 3 lần/tuần lên Berkeley để đi học. Ở chiều ngược lại, sinh viên Vincent Campanaro của New York University chọn bay hơn 1.770km mỗi cuối tuần giữa New York và Naples (Florida) để thực tập tại một khách sạn lớn, thay vì thuê phòng gần nơi làm việc. Hai lựa chọn này đặt ra câu hỏi: bay liên tục là giải pháp tài chính khôn ngoan hay chỉ là cách đánh đổi tiền thuê nhà bằng mệt mỏi và rủi ro sức khỏe?
Bill Zhou: 238 chuyến bay để né tiền thuê phòng quanh campus
Với Bill Zhou, bài toán rất rõ: tiền thuê một phòng ngủ và phòng tắm riêng quanh khu Berkeley quá cao, trong khi căn hộ ở LA có mức giá thuê tốt đến mức anh không muốn từ bỏ. Anh chỉ cần có mặt trên campus khoảng 3 ngày/tuần, nên chủ động biến việc bay thành một phần trong thời khóa biểu, thường lên lớp vào thứ Hai, Tư và Sáu. Để làm cho chiến lược bay thường xuyên tiết kiệm hơn, Zhou tận dụng dặm bay và điểm thưởng thẻ tín dụng tích lũy nhiều năm, đồng thời đặt vé vào mùa thấp điểm để có vé máy bay giá rẻ. Theo thống kê anh công bố, trong năm học có 238 chuyến bay và hơn 90.000 dặm di chuyển, nhưng tổng chi phí đi lại (kể cả xăng, phí đỗ xe, phương tiện công cộng, Wi-Fi và một khoản phạt giao thông) vẫn thấp hơn đáng kể so với việc thuê nhà một năm quanh Berkeley. Trong câu chuyện này, con số biết nói: hàng trăm chuyến bay đổi lấy việc giữ nguyên hợp đồng thuê căn hộ giá tốt và tránh được thị trường nhà cho thuê nóng quanh trường.
Vincent Campanaro: chấp nhận bay 1.770km mỗi tuần để giữ cơ hội thực tập hiếm
Trường hợp Vincent Campanaro cho thấy một động cơ khác cho chiến lược bay thường xuyên: không phải để tiết kiệm chi phí thuê phòng sinh viên, mà để bảo toàn một cơ hội nghề nghiệp hiếm có. Là sinh viên năm nhất tại New York University, Vincent nhận được kỳ thực tập tại bộ phận phát triển kinh doanh của một khách sạn Ritz-Carlton ở Naples, Florida, nơi thường ưu tiên sinh viên năm ba, năm tư hoặc người mới tốt nghiệp. Thời điểm đó, thị trường thực tập cạnh tranh đến mức nhiều ứng viên có GPA rất cao vẫn gửi hàng trăm hồ sơ mà không nhận được lời mời. Vì vậy, Vincent không muốn bỏ cơ hội chỉ vì khoảng cách 1.770km. Mỗi thứ Sáu, sau khi kết thúc lớp lúc 12h15, cậu ra sân bay bay tới Florida; Chủ nhật lại bay về New York vào khoảng 21h để kịp tuần học mới. Việc di chuyển liên tục khiến Vincent đôi lúc phải ngủ tại sân bay, đổi chuyến khi giá vé tăng và chịu 5–8 giờ di chuyển mỗi tuần. Đây không còn là chiến lược sống thông minh thuần túy về tiền bạc, mà là quyết định đặt giá trị kinh nghiệm lên trên sự thoải mái và sức khỏe.
Bay thường xuyên có thật sự tiết kiệm hơn thuê phòng?
Nếu nhìn trên bảng tính tiền thuê phòng sinh viên, chiến lược bay thường xuyên tiết kiệm nghe khá thuyết phục: giữ căn hộ đang có giá tốt, tránh nhảy vào thị trường cho thuê quanh trường vốn đắt đỏ, đồng thời săn vé máy bay giá rẻ, dùng dặm bay và điểm thưởng để cắt bớt chi phí. Đó là lý do Bill Zhou kết luận số tiền anh bỏ ra cho cả năm di chuyển vẫn "đáng để đánh đổi" so với việc trả tiền thuê nhà quanh Berkeley. Nhưng bài toán này dễ bị nhìn thiếu: giá vé chỉ là phần nổi của tảng băng. Phía dưới là hàng chục nghìn phút ngồi trên máy bay, trên xe, ở sân bay; riêng Zhou đã dành khoảng 75.955 phút cho việc di chuyển, tương đương gần 53 ngày trọn vẹn trong một năm. Thêm vào đó là rủi ro trễ chuyến, mệt mỏi, ăn ngủ thất thường, tác động dài hạn lên sức khỏe và khả năng tập trung. Tiết kiệm tiền thuê phòng nhưng tiêu hao thời gian, năng lượng và cơ hội sống đời sinh viên đúng nghĩa – đó là mặt trái ít ai tính vào Excel.
Chiến lược sống thông minh: không phải ai cũng phù hợp với cuộc đời trên không trung
Điểm chung của Bill Zhou và Vincent Campanaro là sự chủ động: họ không bị buộc phải bay, mà chọn bay vì muốn giữ lại thứ mình coi là ưu tiên – căn hộ giá tốt ở LA với Zhou, kỳ thực tập hiếm có với Vincent. Điều này khiến nhiều người vội xếp họ vào nhóm "chiến lược sống thông minh". Nhưng thực tế, bản thân Zhou thừa nhận cách làm này "không dành cho tất cả mọi người" và anh coi mỗi chuyến bay như một trải nghiệm thú vị hơn là hành trình đi học căng thẳng. Đó là đặc điểm rất cá nhân: anh học kỹ thuật giao thông, yêu máy bay và chấp nhận đánh đổi. Phần lớn sinh viên khác có thể không có cùng sở thích, sức khỏe, năng lực sắp xếp thời gian, hay điều kiện tích lũy dặm bay và điểm thưởng để giữ chi phí ổn định. Kết luận công bằng là: bay thường xuyên chỉ là chiến lược sống thông minh trong một số điều kiện rất cụ thể, khi chi phí thuê phòng sinh viên vượt xa mọi lựa chọn khác và người trong cuộc hiểu rõ, chấp nhận đầy đủ những ẩn số về thời gian, sức khỏe và chất lượng sống.
