AI trong quản trị công phải giải quyết việc cụ thể
AI trong quản trị công là việc dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cơ quan nhà nước ra quyết định, xử lý công việc và cung cấp dịch vụ, với mục tiêu cải thiện kết quả thiết thực cho người dân. Giá trị của công nghệ này không nằm ở việc có thêm hệ thống hiện đại, mà ở việc người dân nhận được hướng dẫn rõ hơn, hồ sơ được xử lý thuận tiện hơn và cán bộ có dữ liệu tốt hơn để hành động. Tây Ninh đang đặt mục tiêu đưa AI vào quản trị và dịch vụ công, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh và tác động đến hoạt động của nhà nước, doanh nghiệp lẫn đời sống. Phó chủ tịch UBND tỉnh Phạm Tấn Hòa giao Sở Khoa học và Công nghệ làm đầu mối phối hợp, hướng dẫn, theo dõi và đôn đốc thực hiện kế hoạch. Đây là bước đi đáng chú ý, nhưng thành công sẽ được đo bằng thay đổi trong chất lượng phục vụ, chứ không phải số công cụ được triển khai.
Mục tiêu đến năm 2030 cần được kiểm chứng bằng trải nghiệm
Tây Ninh đặt mục tiêu để 100% dịch vụ công trực tuyến có AI hỗ trợ ít nhất một khâu phù hợp, như hướng dẫn, tra cứu, phân loại, phát hiện hồ sơ thiếu hoặc tóm tắt phản ánh. Tỉnh cũng hướng tới tích hợp AI vào toàn bộ trung tâm điều hành thông minh cấp tỉnh, với mục tiêu 60% quyết định chỉ đạo, điều hành được hỗ trợ bởi dữ liệu và AI. Những chỉ tiêu này có ích nếu chúng giúp giảm thao tác lặp lại và rút ngắn hành trình của người dân, thay vì tạo thêm một lớp quy trình. Lộ trình có đánh giá hằng năm, sơ kết năm 2028 và tổng kết năm 2030; tầm nhìn đến năm 2045 là tích hợp AI an toàn, có trách nhiệm vào các lĩnh vực đời sống. Vì vậy, cần công khai kết quả theo những thước đo người dùng cảm nhận được: thời gian xử lý, tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung và mức độ tiếp cận dịch vụ.
TP.HCM nên chọn bài toán, không chọn công nghệ theo mốt
Tại hội nghị quốc tế về phát triển bền vững do Đại học RMIT Việt Nam tổ chức ngày 23-10, các chuyên gia thảo luận về cơ hội và thách thức của AI đối với kinh tế, quản trị và phát triển. Phó giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP.HCM Nguyễn Thanh Hòa nhấn mạnh thành phố cần ưu tiên ứng dụng thực tiễn, không chạy theo công nghệ bằng mọi giá khi các mô hình thay đổi nhanh. Trọng tâm nên là điều chỉnh quy trình và cách vận hành hệ thống để công nghệ tạo ra khác biệt có thể kiểm chứng. Đó là lời nhắc cần thiết cho mọi kế hoạch ứng dụng AI chính quyền: hãy bắt đầu từ nút thắt trong dịch vụ hoặc quản lý, rồi mới chọn công cụ phù hợp. AI dịch vụ công có thể hỗ trợ hướng dẫn, tìm kiếm hay kiểm tra hồ sơ, nhưng vẫn cần người chịu trách nhiệm khi hệ thống sai. Các cơ quan cũng cần xác định rõ bài toán, lộ trình và năng lực giám sát trước khi mở rộng, thay vì triển khai đồng loạt để chạy theo một chỉ tiêu hình thức.
Vốn, chính sách và môi trường là một phần của chiến lược AI
Một chiến lược AI đáng tin cậy không thể chỉ nói về thuật toán. AI cần dữ liệu đủ chất lượng, an ninh thông tin, nhân lực chuyên môn và quy định rõ ràng; Tây Ninh cũng đặt mục tiêu rà soát rủi ro và giám sát an ninh mạng đối với các hệ thống AI của cơ quan nhà nước. Cơ quan triển khai cần tránh đầu tư phân tán, đồng thời đánh giá hiệu quả thí điểm trước khi nhân rộng. Hạ tầng tính toán và trung tâm dữ liệu đòi hỏi nguồn vốn lớn, còn các dự án quy mô lớn cần chính sách minh bạch, nhất quán trong dài hạn. Hội nghị tại TP.HCM cũng đặt vấn đề phải tính đồng thời tốc độ triển khai, tài chính và quy định quản lý. Tác động môi trường không thể là phần phụ: phát triển năng lực AI cần được cân nhắc cùng chuyển đổi xanh và nhu cầu tài nguyên. Kết luận nên rõ ràng: chỉ mở rộng AI khi lợi ích công được chứng minh, rủi ro được kiểm soát và người dân thực sự được phục vụ tốt hơn.
