Hơn 2,2 triệu trẻ Hà Nội được khám sức khỏe miễn phí: Cha mẹ cần làm gì để tận dụng tối đa?

Khám sức khỏe miễn phí trước năm học mới: không chỉ là một đợt kiểm tra, mà là bước khởi đầu cho quản lý sức khỏe suốt tuổi thơ

Chương trình khám sức khỏe miễn phí cho hơn 2,2 triệu trẻ mầm non dưới 6 tuổi và học sinh từ 6 đến dưới 18 tuổi tại Hà Nội là đợt sàng lọc sức khỏe trẻ em quy mô lớn, diễn ra từ ngày 18/8 đến 4/9, nhằm kiểm tra toàn diện thể lực và tinh thần của trẻ, cập nhật dữ liệu vào hồ sơ sức khỏe điện tử và học bạ điện tử, qua đó hỗ trợ phát hiện bệnh sớm và quản lý sức khỏe học đường lâu dài trước khi năm học mới bắt đầu.

Điều đáng nói ở chương trình khám học đường này là nó không chỉ là “thủ tục đầu năm học” mà là một bước thay đổi tư duy chăm sóc sức khỏe trẻ em của thành phố. Hà Nội đặt mục tiêu 100% trẻ thuộc diện được khám sẽ hoàn thành kiểm tra sức khỏe trong giai đoạn cao điểm từ 18/8 đến 4/9, ngay trước năm học 2026-2027. Đây là lựa chọn chủ động thay vì chờ trẻ ốm mới đi bệnh viện – và nếu phụ huynh tận dụng tốt, đợt khám có thể trở thành điểm mốc quan trọng để theo dõi sức khỏe lâu dài của con.

Quy mô và mục tiêu thật sự: vì sao cha mẹ không nên bỏ qua đợt khám này?

Hà Nội huy động 168 cơ sở y tế gồm bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, phòng khám công lập và ngoài công lập để thực hiện chương trình khám sức khỏe miễn phí cho toàn bộ trẻ mầm non và học sinh phổ thông trên địa bàn. Theo thống kê, thành phố hiện có 4.776 cơ sở giáo dục với 2.222.733 trẻ em và học sinh, trong đó 479.945 trẻ mầm non, 700.524 học sinh tiểu học, 601.778 học sinh THCS, 306.882 học sinh THPT và 133.604 học sinh tại các trường liên cấp. Toàn bộ chi phí khám sức khỏe được ngân sách thành phố chi trả, trẻ và gia đình không phải thanh toán bất kỳ khoản nào.

Về lý do triển khai mạnh mẽ, kế hoạch này cụ thể hóa các nghị quyết và chỉ thị về bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân và chính sách an sinh xã hội cho người dân Thủ đô. Nói cách khác, đây không phải là đợt khám “mang tính phong trào”, mà là phần trong chiến lược dài hạn của ngành y tế. Đợt khám trước năm học mới được kỳ vọng sẽ giúp phát hiện bệnh sớm, đồng thời hình thành nền dữ liệu phục vụ quản lý sức khỏe học đường toàn thành phố trong những năm tiếp theo. Khi dữ liệu được tích lũy qua nhiều năm, bệnh lý mãn tính, chậm phát triển hay các vấn đề học đường sẽ dễ dàng được nhận diện sớm hơn.

Hai nhóm tuổi, hai nội dung sàng lọc: cha mẹ nên kỳ vọng điều gì khi con đi khám?

Điểm tích cực của chương trình khám sức khỏe miễn phí lần này là nội dung được thiết kế theo độ tuổi, không “quét chung một mẫu” cho mọi trẻ. Với trẻ mầm non dưới 6 tuổi, đợt khám tập trung vào đo các chỉ số cơ bản, đánh giá tình trạng dinh dưỡng, phát triển thể chất, vận động và tinh thần; kiểm tra lịch tiêm chủng và thăm khám tổng quát các cơ quan như mắt, tai mũi họng, răng miệng, hô hấp, tim mạch, tiêu hóa, cơ xương khớp và thần kinh. Đáng chú ý, sàng lọc dấu hiệu nguy cơ tự kỷ được đưa vào nội dung khám và được nhấn mạnh như một trọng tâm trong nhóm tuổi này.

Đối với học sinh từ 6 đến dưới 18 tuổi, bác sĩ sẽ khai thác tiền sử sức khỏe cá nhân và gia đình, đánh giá thể lực rồi kiểm tra các nhóm bệnh thường gặp, bao gồm các chuyên khoa nhi về tim mạch, hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu, thần kinh, tâm thần, cơ xương khớp cùng khám mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt. Các trường phổ thông được khuyến khích tổ chức khám ngay trong khuôn viên trường, hạn chế việc học sinh phải di chuyển xa. Quy trình khám được tổ chức một chiều, từ xác nhận thông tin bằng số định danh hoặc VNeID, đo các chỉ số, khám lâm sàng, tư vấn, kết luận và hướng dẫn chuyển tuyến với trường hợp nghi ngờ bất thường. Nếu cha mẹ hiểu rõ cấu trúc này, họ sẽ dễ đặt câu hỏi đúng trọng tâm với bác sĩ và theo dõi kết quả về sau.

Số hóa dữ liệu sức khỏe: bước tiến quan trọng và cách cha mẹ nên tận dụng

Khác với nhiều năm trước, chương trình khám học đường lần này được số hóa gần như toàn bộ. Kết quả khám không dừng lại ở việc phân loại thể lực mà được tạo mới và cập nhật vào hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử của thành phố, kết nối với các nền tảng của Bộ Y tế và tích hợp trực tiếp vào học bạ điện tử của học sinh. Hệ thống được tổ chức khoa học theo nguyên tắc một chiều, từ khâu tiếp đón, xác thực thông tin bằng số định danh hoặc VNeID, đến khám, tư vấn và kết luận. Ngành y tế cũng đã tập huấn cho bác sĩ, nhân viên y tế trường học và cán bộ công nghệ thông tin để bảo đảm cách khám, tư vấn và nhập dữ liệu thống nhất.

Ở góc độ gia đình, việc số hóa mang lại lợi ích rất cụ thể: kết quả khám và tư vấn chuyên môn sẽ được trả cho phụ huynh hoặc người chăm sóc trong vòng 24–48 giờ sau khi trẻ hoàn thành khám, đồng thời được đưa vào hệ thống dữ liệu sức khỏe của thành phố. Thay vì mỗi năm chỉ nhận một phiếu kết quả rời rạc, dữ liệu sẽ được tích lũy qua từng giai đoạn phát triển của trẻ. Khi cần theo dõi một vấn đề sức khỏe, cơ quan y tế và gia đình có sẵn lịch sử để đối chiếu, nhận diện xu hướng bất thường như tăng cân quá nhanh, suy dinh dưỡng dai dẳng hoặc thị lực giảm dần. Nếu phụ huynh biết chủ động yêu cầu xem lại toàn bộ lịch sử khám, thay vì chỉ xem kết quả năm nay, họ sẽ tận dụng hệ thống số hóa để bảo vệ con một cách có chiến lược.

Làm gì để tận dụng tối đa đợt sàng lọc sức khỏe trẻ em miễn phí?

Đây là chương trình khám sức khỏe miễn phí hiếm có về quy mô và mức độ tổ chức, nên việc bỏ qua hoặc đi khám một cách hình thức là lãng phí cơ hội. Đợt khám được kỳ vọng vừa giúp phát hiện bệnh sớm ở trẻ, vừa tạo lớp dữ liệu nền cho quản lý sức khỏe học đường những năm tiếp theo. Nhưng để điều đó thành hiện thực, vai trò của phụ huynh là rất lớn: nếu cha mẹ chuẩn bị đầy đủ thông tin, đặt các câu hỏi cụ thể và theo sát hướng dẫn sau khám, những bất thường tiềm ẩn sẽ dễ dàng được lộ diện thay vì “trôi qua” như một lần đo chiều cao, cân nặng hằng năm.

Trước khi con đi khám, cha mẹ nên: (1) ghi lại tiền sử bệnh của con và gia đình, đặc biệt các bệnh tim mạch, hen, dị ứng, rối loạn tâm lý; (2) chuẩn bị bản tóm tắt các triệu chứng gần đây như đau đầu, khó ngủ, mệt mỏi khi học, đau lưng do đeo cặp nặng; (3) mang theo sổ tiêm chủng (với trẻ mầm non) để bác sĩ đánh giá chính xác. Trong buổi khám, nên hỏi bác sĩ về nguy cơ bệnh học đường như cận thị, cong vẹo cột sống, rối loạn lo âu; sau buổi khám, đọc kỹ kết quả và thực hiện đúng khuyến nghị chuyển tuyến hoặc làm thêm xét nghiệm nếu có. Ngành y tế và nhà trường có thể bảo đảm tổ chức, nhưng chất lượng sàng lọc cuối cùng vẫn phụ thuộc vào mức độ hợp tác và chủ động của cha mẹ.

1. Theo dõi thông báo từ trường, sắp xếp thời gian để con không vắng mặt trong ngày khám.
2. Chuẩn bị thông tin sức khỏe và câu hỏi cụ thể để trao đổi với bác sĩ.
3. Sau khi nhận kết quả trong 24–48 giờ, đọc kỹ, lưu lại và đối chiếu với những lần khám sau.
4. Nếu được khuyến nghị theo dõi hoặc chuyển tuyến, thực hiện sớm trước khi năm học mới gây thêm áp lực cho trẻ.