Cấp cứu khẩn cấp thời GPS: ý nghĩa của ứng dụng 115 mới
Ứng dụng cấp cứu 115 của TP Hồ Chí Minh là một ứng dụng di động khẩn cấp cho phép người dân gọi xe cấp cứu, định vị xe cấp cứu trên bản đồ theo thời gian thực, xem thời gian dự kiến xe đến hiện trường, đồng thời kết nối trực tiếp với bác sĩ để được tư vấn và hướng dẫn sơ cứu từ xa trước khi lực lượng y tế tới nơi, nhằm rút ngắn thời gian tiếp cận và tăng cơ hội sống sót cho người bệnh. Điểm đáng nói ở đây không chỉ là thêm một ứng dụng mới, mà là một cách nhìn khác về cấp cứu ngoại viện: coi thời gian là tài sản quý nhất, coi dữ liệu vị trí là công cụ cứu mạng. Thông tin về dự án được bác sĩ Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TP Hồ Chí Minh, chia sẻ tại hội nghị khoa học do Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh tổ chức ngày 17/7. Thành phố không giấu tham vọng đưa dịch vụ cấp cứu khẩn cấp vào kỷ nguyên định vị số, thay vì để người dân tiếp tục gọi 115 trong cảm giác "không biết xe ở đâu" và "chờ trong vô vọng".
Vì sao TP Hồ Chí Minh phải số hóa cấp cứu ngoại viện ngay lúc này
Quyết định phát triển TP Hồ Chí Minh ứng dụng gọi cấp cứu 115 không phải là câu chuyện công nghệ vì công nghệ, mà là đáp án cho một sức ép rất cụ thể. Sau tháng 7/2025, thành phố mở rộng diện tích, dân số tăng lên hơn 14 triệu người. Tổng số giường bệnh tăng từ 134.000 lên 168.000, nhưng số giường trên 10.000 dân lại giảm từ 42 xuống còn 35. Đó là con số cho thấy hệ thống điều trị nội viện đang căng ra. Trong bối cảnh đó, cấp cứu ngoại viện trở thành "van xả" áp lực cho bệnh viện, đưa can thiệp y tế kịp thời đến cộng đồng thay vì dồn tất cả lên tuyến trong. Tuy nhiên, trung bình mỗi ngày, tổng đài 115 tiếp nhận khoảng 1.500 cuộc gọi nhưng chỉ khoảng 10%, tương đương 150 trường hợp, là nhu cầu cấp cứu thực sự. Người dân vẫn thiếu thông tin và niềm tin vào hệ thống: gọi xong không biết xe có đến, bao lâu đến nên thường tự chở bệnh nhân tới bệnh viện. Trong tình trạng đó, không có ứng dụng nào thì cũng đồng nghĩa không có minh bạch và không có cải thiện.
Định vị xe cấp cứu và hướng dẫn sơ cứu từ xa: thay đổi luật chơi
Cái mới của ứng dụng cấp cứu 115 không nằm ở nút "gọi" mà ở khả năng định vị xe cấp cứu và kết nối từ xa. Thông qua ứng dụng này, người dân có thể tương tác trực tiếp với hệ thống tương tự như mô hình định vị của các ứng dụng gọi xe công nghệ: nhìn thấy vị trí xe cấp cứu đang di chuyển, thời gian dự kiến tiếp cận hiện trường. Khi biết rõ xe đang tới, trong bao nhiêu phút, người nhà bớt hoảng loạn, đồng thời có cơ sở để phối hợp, chuẩn bị mặt bằng, lối vào, thông tin bệnh. Quan trọng hơn, ứng dụng cho phép kết nối trực tiếp với bác sĩ trên đường đi hoặc các chuyên gia y tế để nhận hướng dẫn sơ cứu tại chỗ. Đây không phải tiện ích phụ mà là phần cốt lõi: nhiều tình huống ngừng tim, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ, nếu được ép tim, hỗ trợ hô hấp, cố định tư thế đúng ngay tại nhà sẽ quyết định chuyện sống – chết trước khi xe tới. Khi thời gian tiếp cận càng được rút ngắn, khả năng cứu sống và giảm di chứng càng tăng. Ứng dụng, vì thế, trực tiếp can thiệp vào "thời gian vàng" chứ không chỉ đo đạc nó.
15 phút tiếp cận và tham vọng tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế
TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu rút ngắn thời gian tiếp cận người bệnh trong 15 phút, đồng thời phấn đấu tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế: dưới 8 phút ở khu vực đô thị và dưới 15 phút ở khu vực nông thôn. Tham vọng này không hề dễ khi thực tế cho thấy tại nội thành, xe cấp cứu 115 đang tiếp cận được người bệnh trung bình khoảng 15 phút, nhưng ở vùng ven như Cần Giờ, Dầu Tiếng, Hồ Tràm, thời gian có thể kéo dài thêm 15–30 phút hoặc lâu hơn. Địa lý đang chống lại cấp cứu. Nhìn từ góc độ đó, việc kết hợp ứng dụng định vị xe cấp cứu với mở rộng mạng lưới cấp cứu ngoại viện tới vùng xa là một lựa chọn bắt buộc chứ không phải ý tưởng hoa mỹ. Người ngừng tim cần được ép tim trong 4 phút, bệnh nhân nhồi máu cơ tim cần can thiệp mạch vành trong khoảng 90 phút; người đột quỵ nhồi máu não cần điều trị tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu. Nếu xe không thể chạy nhanh hơn vì đường xa, thì hệ thống buộc phải "chạy" bằng dữ liệu, bằng sự phối hợp giữa bác sĩ từ xa và trạm y tế gần nhất.
Kết nối cộng đồng và điều kiện để ứng dụng 115 thực sự phát huy
Ứng dụng chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại là mạng lưới con người và thói quen cộng đồng. Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch nâng cao năng lực cấp cứu ngoài bệnh viện tại các trạm y tế phường, xã, đặc khu đến năm 2030 và những năm tiếp theo. Giai đoạn 2026–2028, 100% trạm y tế được khảo sát, đánh giá năng lực, có ít nhất 2 nhân sự được đào tạo và cấp giấy xác nhận hoàn thành khóa học cấp cứu cơ bản, sơ cấp cứu cộng đồng. Giai đoạn 2028–2030, mục tiêu là duy trì năng lực này ở tất cả trạm. Nếu ứng dụng hướng dẫn sơ cứu từ xa, nhưng đầu dây bên kia là người chưa từng học sơ cứu, hiệu quả sẽ hạn chế. Ngược lại, khi người dân, nhân viên y tế cơ sở đều đã quen với quy trình, mỗi cuộc gọi 115 qua ứng dụng cấp cứu 115 sẽ kích hoạt cả một mạng lưới: xe vệ tinh, trạm y tế, bác sĩ chuyên khoa. Khi ấy, người dân vùng ven – những nơi trước đây "chưa có thói quen gọi 115" – mới thấy cấp cứu ngoại viện là dịch vụ đáng tin, đáng gọi, và đáng giữ trên màn hình điện thoại mỗi ngày.
