Từ hỗ trợ công nghệ đến năng lực sản xuất
Nhà máy thông minh là mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ số để kết nối, theo dõi và cải thiện các công đoạn vận hành, qua đó giúp doanh nghiệp ra quyết định dựa trên dữ liệu và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Dự án ODA do Hàn Quốc hỗ trợ hướng tới đưa cách tiếp cận này vào các cơ sở sản xuất trong nước, thay vì để công nghệ chỉ dừng ở trình diễn.
Ngày 6/11/2026, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm việc trực tuyến với đại diện Bộ Doanh nghiệp vừa và nhỏ và Khởi nghiệp Hàn Quốc (MSS) về kế hoạch triển khai dự án. Chương trình dự kiến kéo dài bốn năm, từ 2026 đến 2029, sử dụng vốn ODA Hàn Quốc không hoàn lại với tổng kinh phí khoảng 8,3 triệu USD. Đây là thời điểm phù hợp để thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất, nhưng giá trị của chương trình sẽ không nằm ở thiết bị được đưa vào bao nhiêu; điều quan trọng là doanh nghiệp có vận hành được công nghệ và duy trì kết quả sau hỗ trợ hay không.
Bốn hướng triển khai, từ trung tâm thử nghiệm đến doanh nghiệp
Dự án được thiết kế theo bốn hướng liên kết: xây dựng trung tâm trình diễn và kiểm chứng công nghệ; hỗ trợ 30 doanh nghiệp cải tiến quy trình; đào tạo khoảng 150 nhân sự chuyên môn về chuyển đổi số; và xây dựng lộ trình hướng tới sản xuất thông minh cho doanh nghiệp tại địa phương. Trung tâm có thể giúp kiểm tra giải pháp trước khi áp dụng, còn tư vấn tại doanh nghiệp sẽ cho thấy công nghệ nào phù hợp với từng công đoạn.
Khoảng 3 triệu USD trong tổng ngân sách được dành cho hoạt động cải tiến tại 30 doanh nghiệp. Phía Hàn Quốc dự kiến hỗ trợ thiết kế, thiết bị, phần mềm, chuyển giao công nghệ và đào tạo đội ngũ vận hành trung tâm; phía Việt Nam bố trí địa điểm, hạ tầng, nhân sự tiếp nhận và lựa chọn doanh nghiệp tham gia. Cách phân công này tạo điều kiện để hỗ trợ đi vào thực tế, nhưng cần bảo đảm doanh nghiệp thụ hưởng được chọn theo nhu cầu và khả năng triển khai, không theo tiêu chí hình thức.
Điều kiện để hỗ trợ không dừng lại khi dự án kết thúc
Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị hai bên làm rõ mục tiêu và nội hàm nhà máy thông minh, tiêu chí chọn doanh nghiệp, công nghệ áp dụng, khả năng duy trì kết quả, cùng quy mô và hiệu quả sử dụng kinh phí. Đây là những câu hỏi then chốt: một giải pháp hữu ích với dây chuyền này có thể không phù hợp với dây chuyền khác, nên áp dụng công nghệ đồng loạt dễ dẫn đến đầu tư lãng phí.
Vì vậy, dự án nên gắn tư vấn với bài toán vận hành cụ thể, đồng thời chuẩn bị phương án để doanh nghiệp tiếp tục tự đầu tư sau giai đoạn tài trợ. Mục tiêu đáng kỳ vọng không phải tạo vài mô hình đẹp trên giấy, mà là hình thành những cơ sở có thể vận hành ổn định và làm mẫu để nhân rộng. Nếu làm được, chuyển đổi sản xuất sẽ đem lại lợi ích thiết thực: quy trình gọn hơn, năng suất cao hơn và doanh nghiệp có thêm cơ hội tham gia sâu vào chuỗi cung ứng.
Bước tiếp theo là biến kế hoạch thành mô hình có thể nhân rộng
Hai bên thống nhất lập nhóm công tác chung để hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, chuẩn bị cho cuộc làm việc trực tiếp dự kiến vào giữa tháng 11. Giai đoạn chuẩn bị cần xác định rõ phạm vi, lĩnh vực ưu tiên và phương án hỗ trợ tiếp nối; đây là cách bảo vệ hiệu quả của nguồn viện trợ, đồng thời giúp doanh nghiệp biết mình cần chuẩn bị gì để tiếp nhận công nghệ.
Vốn ODA Hàn Quốc mở ra cơ hội tiếp cận thiết bị, tri thức và kinh nghiệm quản trị, nhưng không thể thay doanh nghiệp đổi mới cách tổ chức sản xuất. Thành công sẽ phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng đơn vị, đúng công nghệ và xây dựng năng lực vận hành lâu dài. Nếu các mô hình thử nghiệm giải quyết được nhu cầu thực tế rồi được nhân rộng, dự án có thể trở thành đòn bẩy cho sản xuất thông minh trong nước; nếu không, hỗ trợ sẽ chỉ tạo kết quả ngắn hạn.
