Hai cách để một ca khúc chạm đến Việt Nam
Ca khúc về Việt Nam có thể trở thành tiếng hát chung nhờ một đại lễ, hoặc được viết từ những chuyến đi và tình cảm cá nhân; hai con đường ấy cho thấy âm nhạc yêu nước không chỉ có một khuôn mẫu. Trường hợp thứ nhất là “Viết Tiếp Câu Chuyện Hòa Bình” của Nguyễn Văn Chung: sáng tác ra mắt năm 2023 nhưng cần hơn hai năm mới đến với đông đảo công chúng. Trường hợp thứ hai là “Tôi yêu Việt Nam” của Inoue Keiichi, hình thành từ trải nghiệm của một nhạc sĩ Nhật sau lần đầu đặt chân đến Việt Nam năm 2018. Đặt cạnh nhau, hai ca khúc gợi ra điều đáng chú ý: sức lan tỏa có thể đến từ một khoảnh khắc cộng đồng, nhưng sự gắn bó lâu dài thường bắt đầu bằng những điều cụ thể—ký ức, con người và cảm giác thuộc về.
Bài hát đại lễ không thành hiện tượng chỉ sau một đêm
“Viết Tiếp Câu Chuyện Hòa Bình” ra mắt trong album cùng tên năm 2023, ban đầu chưa tạo hiệu ứng rộng. Bước ngoặt đến khi bản phối lại được giới trẻ dùng trong nội dung hướng tới kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước; sau đó, ca khúc được chọn trình diễn tại Đại lễ A50. Phiên bản của Võ Hạ Trâm và Đông Hùng nhanh chóng lên vị trí dẫn đầu bảng thịnh hành âm nhạc trên YouTube Việt Nam. Tính cả các nền tảng video và mạng xã hội, ca khúc vượt mốc 10 tỷ lượt xem và lượt tiếp cận theo thống kê được tổng hợp từ các nền tảng. Con số 400.000 đồng cho mỗi lần diễn ở các sân khấu cơ bản là mức tác quyền sử dụng theo khung quy định của trung tâm, không phải giá trị của toàn bộ ca khúc. Câu chuyện này nhắc rằng một bài hát đại lễ có thể cần gần ba năm mới tìm được đúng thời điểm và khán giả.
Từ sân khấu lớn đến trường học và đời sống
Sức sống của ca khúc không chỉ nằm ở lượt xem. Trong năm 2025, bài hát xuất hiện trong tiết mục văn nghệ và hoạt động đồng diễn tại nhiều trường, từ tiểu học đến trung học phổ thông; ở một số địa phương, ca khúc còn trở thành chất liệu cho đề Ngữ văn để học sinh suy nghĩ về trách nhiệm với đất nước. Hơn 50.000 khán giả cùng hòa giọng trong màn trình diễn của Tùng Dương tại concert “Tổ Quốc Trong Tim”, một hình ảnh cho thấy giai điệu đã vượt khỏi không gian trực tuyến để thành trải nghiệm tập thể. Sự phổ biến ấy có ý nghĩa vì bài hát nối ký ức của các thế hệ đi trước với cách người trẻ thể hiện lòng yêu nước hôm nay. Tuy vậy, độ lan truyền không tự động bảo đảm chiều sâu. Giá trị bền hơn nằm ở thông điệp tri ân những người đã hy sinh và lời nhắc rằng hòa bình cũng đòi hỏi trách nhiệm tiếp nối.
Inoue Keiichi viết tình yêu Việt Nam từ những cuộc gặp
Hành trình của Inoue Keiichi bắt đầu trước chuyến đi đầu tiên. Năm 2016, anh biểu diễn tại một lễ hội Việt Nam ở Nhật Bản, rồi thử hát nhạc Việt bằng tiếng Nhật và đăng video lên YouTube. Sự đón nhận của khán giả Việt khuyến khích anh tiếp tục. Đến tháng 3/2018, anh lần đầu đến Việt Nam, nơi trước đó chủ yếu hiện diện trong đời anh qua âm nhạc. Những chuyến đi đến Đà Nẵng, Hội An, Đắk Lắk, Mù Cang Chải và An Giang đem lại chất liệu rất khác với sân khấu đại lễ: bữa cơm được mời, chai nước người lạ tặng giữa trời nóng, hay sự quan tâm bất ngờ của một bà cụ ở Hội An. Từ những trải nghiệm ấy, anh viết “Tôi yêu Việt Nam”, lưu giữ lòng biết ơn với đất nước anh xem là quê hương thứ hai. Ca khúc vì thế không nói về tình cảm trừu tượng; nó kể về lòng hiếu khách qua những con người cụ thể.
Hai cách sáng tác, một tình cảm cần được nuôi dưỡng
Inoue Keiichi tự viết cả nhạc lẫn lời cho phiên bản tiếng Nhật, phát hành ngày 30/4/2020. Anh từng muốn có bản tiếng Việt nhưng chờ đến khi tự tin hơn với phát âm; sau khoảng sáu năm, mong muốn ấy thành hiện thực. Với phiên bản tiếng Việt, anh muốn làm nổi bật màu sắc Việt Nam trong âm nhạc; anh mất hai ngày hoàn thành phần thu âm. Anh cũng có mặt tại Hà Nội trong dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh năm 2025. Một bên là Nguyễn Văn Chung viết lời tri ân và khơi gợi trách nhiệm tiếp nối, rồi ca khúc tìm thấy thời khắc cộng hưởng ở đại lễ. Bên kia là Inoue sáng tác từ những chuyến đi, sự tử tế và lòng biết ơn. Khác biệt ấy làm giàu thêm bức tranh ca khúc về Việt Nam: tình yêu đất nước có thể vang lên từ sân khấu quốc gia hoặc được chắt lọc từ một bữa cơm thân tình. Điều quyết định không phải quy mô khởi đầu, mà là khả năng khiến người nghe nhận ra cảm xúc của chính mình.
