Hỗ trợ điện mặt trời cần đi cùng khả năng tích trữ
Trợ cấp điện mặt trời mái nhà là khoản hỗ trợ ngân sách dành cho hộ gia đình đầu tư hệ thống tự sản xuất, tự tiêu thụ, thường gắn với thiết bị lưu trữ để chủ động hơn trong sử dụng điện. Điểm đáng chú ý trong đề xuất của Cà Mau và Huế là cả hai đều hướng chính sách tới giải pháp kết hợp tấm quang điện với hệ thống lưu trữ điện, thay vì chỉ khuyến khích lắp pin trên mái.
Ngày 7.11, UBND tỉnh Cà Mau trình HĐND tỉnh dự thảo nghị quyết hỗ trợ 3 triệu đồng mỗi hộ đủ điều kiện lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ kèm hệ thống lưu trữ. Tại Huế, Sở Công Thương tham mưu UBND thành phố xây dựng dự thảo chính sách cùng định hướng, dự kiến trình HĐND xem xét vào cuối năm 2026. Đây mới là các đề xuất, chưa phải khoản hỗ trợ người dân có thể mặc nhiên nhận ngay. Hướng đi này hợp lý: khuyến khích hộ gia đình tự chủ nguồn điện, nhưng gắn ưu đãi với khả năng tích điện thay vì chỉ tăng công suất phát.
Cùng mức trần, khác cách tính và điều kiện
Mức hỗ trợ tối đa ở cả hai địa phương đều là 3 triệu đồng mỗi hộ, nhưng cách thiết kế không giống nhau. Cà Mau đề xuất khoản hỗ trợ cố định cho hộ đáp ứng điều kiện; hệ thống phải có công suất định mức các tấm quang điện từ 3 kWp trở lên và có hệ thống lưu trữ điện. Nhà lắp đặt phải thuộc quyền sử dụng hợp pháp của hộ, hệ thống hoàn thành và đưa vào vận hành từ khi nghị quyết có hiệu lực; mỗi nhà chỉ được nhận một lần, không hỗ trợ trùng nội dung đã dùng ngân sách.
Huế chia khoản hỗ trợ thành hai phần: 500.000 đồng cho mỗi kWp công suất tấm quang điện, tối đa 1,5 triệu đồng mỗi hộ; nếu đầu tư đồng bộ hệ thống lưu trữ, hộ có thể nhận thêm tối đa 1,5 triệu đồng. Cách tính này gắn mức hỗ trợ với quy mô lắp đặt và thưởng rõ cho phần lưu trữ. Ngược lại, điều kiện công suất tối thiểu 3 kWp được nêu trong đề xuất Cà Mau, không nên mặc định áp dụng cho Huế khi dự thảo địa phương chưa nêu như vậy.
Ngân sách lớn hơn chưa đồng nghĩa hỗ trợ rộng hơn
Cà Mau dự kiến hỗ trợ 5.000 hộ mỗi năm, tương ứng kinh phí 15 tỉ đồng mỗi năm. Huế dự kiến bố trí tổng cộng 52 tỉ đồng cho giai đoạn 2027–2030, hướng tới khoảng 17.380 hộ tiếp cận chính sách. Vì vậy, so sánh tổng ngân sách đơn thuần dễ gây hiểu nhầm: Cà Mau nêu quy mô theo từng năm, còn Huế công bố khoản dự kiến cho cả giai đoạn bốn năm. Hai con số phản ánh cách lập kế hoạch khác nhau, chứ chưa đủ để kết luận nơi nào hào phóng hơn.
Với người dân, điều quan trọng hơn là tiêu chí có rõ ràng và quy trình giải ngân có thuận tiện hay không. Huế dự kiến triển khai chính sách trong giai đoạn 2027–2030, sau khi HĐND xem xét thông qua vào cuối năm 2026. Ở Cà Mau, dự thảo quy định hệ thống phải vận hành kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực. Cả hai chương trình đều có thể giúp hộ giảm phụ thuộc vào điện lưới và tiết kiệm chi phí sinh hoạt, nhưng mức hỗ trợ chỉ là động lực ban đầu, không thay thế việc cân nhắc hiệu quả đầu tư.
Đừng dừng ở con số hỗ trợ
Cà Mau lý giải chính sách bằng mục tiêu khuyến khích năng lượng sạch, sử dụng điện tiết kiệm và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng; Huế nhấn mạnh việc giúp hộ chủ động nguồn điện và giảm phụ thuộc vào lưới quốc gia. Đây là những mục tiêu đáng ủng hộ, nhất là khi điện mặt trời mái nhà có thể phục vụ nhu cầu tại chỗ. Tuy nhiên, trợ cấp chỉ phát huy tác dụng nếu người dân hiểu rõ điều kiện, biết khoản hỗ trợ áp dụng cho hạng mục nào và có thể hoàn tất thủ tục mà không gặp rào cản khó lường.
Xét về thiết kế, Cà Mau chọn ngưỡng công suất tối thiểu và mức hỗ trợ cố định; Huế dự kiến tính theo công suất rồi cộng thêm phần khuyến khích lưu trữ. Cách làm của Huế minh bạch hơn về cấu phần khoản hỗ trợ, còn đề xuất Cà Mau đặt ranh giới kỹ thuật rõ cho hệ thống được nhận trợ cấp. Kết luận, cả hai hướng đều có lý, nhưng chất lượng chính sách sẽ được quyết định bởi cách triển khai: công khai tiêu chí, tránh hỗ trợ trùng lặp và bảo đảm ngân sách đến đúng hộ gia đình.
