Khi danh xưng “bản sao” vừa là bệ phóng vừa là chiếc bóng
Hành trình tái định vị của các nữ ca sĩ trẻ Việt từng bị gọi là “bản sao” cho thấy việc được so sánh với đàn chị nổi tiếng có thể là bệ phóng nhanh chóng, nhưng cũng là chiếc bóng dài mà họ buộc phải thoát khỏi để xây dựng định hướng cá nhân, hình ảnh riêng và một hành trình sự nghiệp lâu dài, bền vững. Trường hợp của Võ Thị Thu Hà – cô bé 11 tuổi từng gây chú ý tại Giọng hát Việt nhí với giọng hát cao, giàu cảm xúc và được ví như “Hương Tràm nhí” – là một ví dụ điển hình. Năm 2013, Thu Hà là gương mặt nổi bật của mùa đầu tiên, chọn hát I Will Always Love You ở vòng Giấu mặt, ca khúc gắn với màn trình diễn nổi tiếng của chính Hương Tràm tại Giọng hát Việt. Sự trùng hợp về quê Nghệ An, chất giọng và lựa chọn bài hát khiến truyền thông nhanh chóng gắn cho cô danh xưng “bản sao Hương Tràm”.
Tạm lùi khỏi ánh đèn để tự quyết định định hướng cá nhân
Điều đáng nói ở Thu Hà là cô không lao ngay vào quỹ đạo showbiz sau chương trình, dù đã có sẵn danh tiếng của một nữ ca sĩ trẻ Việt được khán giả biết mặt nhớ tên. Xuất thân từ gia đình làm nông ở Nghệ An, bố mẹ phải vay mượn để đưa con đi thi, lựa chọn ưu tiên học hành trước hào quang sân khấu có thể xem là quyết định tỉnh táo hơn là sự “biến mất” thụ động. Sau Giọng hát Việt nhí, Thu Hà chủ động giảm hoạt động nghệ thuật để tập trung cho việc học, khiến hình ảnh “Hương Tràm nhí” thưa dần trên truyền thông. Đây là bước lùi chiến lược: cô tạm thời chấp nhận mất độ phủ để có thời gian lớn lên, hiểu mình muốn điều gì, giọng hát hợp với màu sắc nào và không bị cố định mãi trong chiếc khung “bản sao” mà người khác dựng sẵn.
Trở lại với vai trò nghệ sĩ chứ không phải “phiên bản nhí”
Hơn mười năm sau điểm khởi đầu, Thu Hà tái xuất đời sống âm nhạc nhưng với tâm thế của một nghệ sĩ trưởng thành. Cô chọn nghệ danh Võ Thu Hà, sống và làm việc tại TP.HCM, duy trì công việc ca hát nhưng không phụ thuộc vào việc xuất hiện dày đặc trên truyền thông. Tháng 8 gần đây, cô kết hợp cùng Tuấn Cry ra mắt ca khúc "Mối Duyên Vàng", sản phẩm đạt hơn 2,2 triệu lượt xem và trở thành dấu mốc đáng chú ý trong hành trình sự nghiệp hiện tại của cô. Câu chuyện không còn xoay quanh việc Thu Hà giống Hương Tràm đến đâu, mà quanh câu hỏi: âm nhạc của cô kể câu chuyện gì, chạm tới nhóm khán giả nào. Việc đều đặn đi hát ở các sự kiện, chương trình liên quan đến âm nhạc cho thấy cô chọn lối đi vừa phải, bền bỉ, xây dựng bản sắc bằng sản phẩm và trải nghiệm sân khấu dài hơi hơn là những cú bùng nổ ngắn hạn.
Hình ảnh trưởng thành: khi ngoại hình hỗ trợ cho định hướng nghệ sĩ
Song song với con đường âm nhạc, sự thay đổi về ngoại hình giúp Võ Thu Hà củng cố lại cách khán giả nhận diện cô. Từ cô bé 11 tuổi nhỏ nhắn trên sân khấu Giọng hát Việt nhí, hiện tại cô sở hữu diện mạo xinh đẹp, trưởng thành, phong cách nữ tính và ngọt ngào với trang phục, trang điểm được đầu tư chỉn chu. Trên mạng xã hội, Facebook cá nhân của cô có khoảng 14 nghìn người theo dõi, TikTok hơn 121 nghìn người, một nền tảng khán giả đủ để thử nghiệm nhiều màu sắc hình ảnh và âm nhạc. Hình ảnh đời thường được chia sẻ – gặp gỡ bạn bè, du lịch, nghỉ dưỡng – cho thấy một người trẻ đang sống đúng tuổi, không cố dựng chân dung “ngôi sao drama” mà tập trung nuôi dưỡng cộng đồng người hâm mộ gắn bó, gần gũi. Ngoại hình thăng hạng vì thế không đơn thuần là sự “lột xác”, mà là phần nối tiếp tự nhiên của quá trình trưởng thành, đồng điệu với hướng đi âm nhạc.
Từ câu chuyện của Võ Thu Hà nhìn rộng ra áp lực “bản sao”
Hành trình của Võ Thu Hà đặt ra câu hỏi cho cách công chúng đối xử với các nữ ca sĩ trẻ Việt: liệu chúng ta có đang quá dễ dàng gắn người mới với một cái tên cũ, rồi bỏ qua nỗ lực họ tự viết câu chuyện riêng? Thu Hà từng được gọi là “Hương Tràm nhí” nhưng sau 13 năm, cô đã là một cô gái 24 tuổi với diện mạo cuốn hút và vẫn miệt mài tìm cách tạo dấu ấn riêng trên đường âm nhạc. Danh xưng “bản sao” có thể giúp một tài năng nhí được chú ý, song nếu kéo dài, nó dễ biến thành khuôn mẫu khiến người trẻ phải chứng minh rằng mình khác. Việc Thu Hà chọn lùi lại để học, trở lại với nghệ danh riêng, làm sản phẩm theo cách của mình là cách trả lời thuyết phục nhất. Một nghệ sĩ không cần phủ nhận ảnh hưởng của đàn chị, nhưng họ có quyền – và nên – được nhìn nhận như một cá tính độc lập thay vì phiên bản phái sinh.
