Du lịch Nga: trải nghiệm xa xỉ hay khoản đầu tư cho ký ức?
Du lịch Nga là lựa chọn của nhiều du khách Việt muốn kết hợp khám phá kiến trúc cổ điển, văn hóa Xla-vơ, cảnh quan Bắc Cực và hiện tượng cực quang hiếm gặp, thông qua những hành trình dài ngày với chi phí hàng chục đến hàng trăm triệu đồng, đòi hỏi chuẩn bị kỹ về tài chính, di chuyển, thanh toán và thời gian để tận hưởng trọn vẹn trải nghiệm đặc biệt này. Quan điểm của tôi rất rõ: với Nga, hoặc bạn đi đủ dài và đủ sâu, hoặc đừng đi. Những câu chuyện của anh Trịnh Ngọc Sáng và gia đình chị Võ Thùy Linh cho thấy, số tiền bỏ ra không nhỏ, nhưng cái họ nhận lại không chỉ là ảnh đẹp mà là cảm giác chạm vào một thế giới khác – từ cung điện dưới lòng đất ở ga tàu Moscow đến bầu trời xanh lục nhảy múa trên vùng Bắc Cực Murmansk.
65 triệu đồng cho những "cung điện" dưới lòng đất ở Moscow
Hành trình hơn 10 ngày của anh Trịnh Ngọc Sáng từ Hà Nội sang Moscow rồi lên Murmansk ngắm cực quang, tiếp tục tới hồ Baikal, có tổng chi phí khoảng 65 triệu đồng mỗi người, trong đó riêng vé máy bay khứ hồi đã là 30 triệu đồng. Nghe qua tưởng xa xỉ, nhưng nếu nhìn vào những gì anh trải nghiệm ở Moscow, khoản đầu tư này khá thuyết phục. Anh dành ba ngày ở thủ đô, mua vé metro không giới hạn lượt đi trong ba ngày với giá 250.000 đồng, còn vé một ngày là 125.000 đồng. Theo anh, du khách tới Nga thường chọn đi tàu điện ngầm vì chi phí tốt, tiện lợi và hầu như các điểm du lịch chỉ cách ga vài trăm mét. Quan trọng hơn, hệ thống ga tàu Moscow không chỉ là phương tiện giao thông mà là bảo tàng nghệ thuật sống, khiến việc "đốt" tiền cho metro trở thành trải nghiệm xứng đáng.
Tàu điện ngầm Moscow hoạt động từ tháng 5/1935 với 13 nhà ga, 12 đoàn tàu và tuyến đường dài 11,2 km; sau hơn 90 năm, hệ thống đã mở rộng lên 15 tuyến, 271 ga với tổng chiều dài trên 600 km, được xem là một trong những mạng lưới lớn và đẹp nhất thế giới. Anh Sáng từng đi nhiều hệ thống metro trên thế giới nhưng vẫn phải trầm trồ khi bước xuống các ga ở Moscow, nơi được thiết kế như những cung điện ngầm dưới lòng đất. Komsomolskaya gây choáng ngợp với mái vòm tráng lệ, tranh mosaic của họa sĩ Pavel Korin mô tả các anh hùng và chiến thắng lịch sử Nga. Kievskaya mang phong cách hoàng gia với tranh khảm tinh xảo, đèn chùm rực rỡ và phù điêu lịch sử Nga – Ukraine. Mayakovskaya lại hiện đại, trần nhà là những bức tranh khảm mô tả bầu trời Moscow, biến ga tàu thành không gian nghệ thuật mở. Với tôi, nếu đã sang Nga mà không dành vài ngày "sống" trong ga tàu Moscow thì coi như bỏ lỡ một nửa linh hồn của thành phố.
100 triệu đồng săn cực quang Murmansk và mùa thu nước Nga
Trái với hành trình thiên về kiến trúc của anh Sáng, gia đình chị Võ Thùy Linh chọn Nga để săn cực quang Murmansk và ngắm mùa thu, đi qua hơn 2.000 km trong 9 ngày 8 đêm với ngân sách khoảng 100 triệu đồng cho ba người nếu lên kế hoạch và đặt dịch vụ phù hợp. Các khoản chi tại Nga của gia đình vào khoảng 50–55 triệu đồng, gồm phương tiện di chuyển, tour địa phương, lưu trú, ăn uống và tham quan. Cách họ thiết kế hành trình cho thấy du lịch Nga hoàn toàn có thể kiểm soát được chi phí nếu biết ưu tiên: bay thẳng đến Moscow, ở lại vài đêm để tham quan, sau đó đi tàu cao tốc tới Saint Petersburg trong khoảng 4 tiếng với giá gần 2 triệu đồng mỗi người, rồi tiếp tục tàu giường nằm gần 24 tiếng đến Murmansk với giá khoảng 2,5 triệu đồng mỗi người. Theo chị Linh, lựa chọn tàu hỏa giúp gia đình vừa tiết kiệm công di chuyển ra sân bay, vừa có thêm trải nghiệm ngắm cảnh mùa thu dọc đường.
Điểm nhấn cảm xúc của chuyến đi là Murmansk – thành phố vùng cực Bắc, nơi gia đình đặt tour địa phương 3 ngày gồm đưa đón, phương tiện, hướng dẫn viên, nhiếp ảnh, các chuyến săn cực quang, tham quan làng Teriberka, biển Barents, công viên husky và tìm hiểu văn hóa người Sami. Mùa săn cực quang ở Murmansk kéo dài từ tháng 9 đến tháng 4, nhưng theo kinh nghiệm của chị Linh, không phải cứ đến đúng mùa là chắc chắn nhìn thấy; còn phụ thuộc hoạt động địa từ, thời tiết, mây và điểm ngắm. Gia đình đến Murmansk từ 25 đến 28/9, theo dõi dự báo trước đó thấy tình hình không thuận lợi, nhưng khi họ có mặt, chỉ số hoạt động bắt đầu tăng. Vừa đáp tàu, họ được hướng dẫn viên đưa ra khỏi thành phố khoảng 50 km để tránh ánh sáng đô thị; ban đầu bầu trời tối đen, ai cũng lo sẽ "trắng tay", nhưng sau những lần di chuyển linh hoạt, cực quang xuất hiện khiến cả nhà hò reo. Theo lời chị Linh, bằng mắt thường dải sáng giống mây trắng di chuyển, còn khi giơ điện thoại lên chụp, sắc xanh hiện rõ gần giống những hình ảnh quen thuộc.
Mùa thu Nga qua ô cửa tàu hỏa và những giới hạn phải chấp nhận
Nếu cực quang là khoảnh khắc bùng nổ, thì mùa thu Nga trong hành trình của chị Linh lại là lớp nền dịu hơn nhưng bền lâu. Chặng tàu giường nằm từ Saint Petersburg lên Murmansk xuất phát khoảng 21h, cả nhà ngủ một giấc, sáng dậy nhìn qua cửa sổ là những cánh rừng taiga chuyển từ vàng sang đỏ rồi dần rụng lá khi tàu đi về phía cực Bắc – một trải nghiệm mà chị gọi là đáng nhớ nhất chuyến đi. Saint Petersburg với cung điện, nhà thờ, quảng trường, hệ thống kênh đào mang đậm dấu ấn kiến trúc châu Âu cổ cũng khiến gia đình bất ngờ về vẻ đẹp cổ kính. Họ chọn đi bộ nhiều trong hai thành phố lớn để vừa tiết kiệm chi phí, vừa có thêm thời gian ngắm cảnh và cảm nhận nhịp sống địa phương. Từ góc nhìn của tôi, đây là cách du lịch Nga thông minh: dùng tàu hỏa để biến quãng đường dài thành trải nghiệm phong cảnh, dùng đôi chân để kéo gần khoảng cách với người bản xứ.
Tuy nhiên, du lịch Nga không phải bức tranh chỉ toàn màu đẹp. Ngay trong chuyến săn cực quang, may mắn chỉ mỉm cười với gia đình chị Linh trong đêm đầu tiên; hai đêm sau, thời tiết nhiều mây, có mưa, độ ẩm cao khiến họ không thể quan sát cực quang thêm lần nào. Từ trải nghiệm của mình, chị khuyên nếu có kế hoạch săn cực quang, nên ở Murmansk ít nhất khoảng 3 đêm để tăng cơ hội, thay vì chỉ dành một đêm rồi hy vọng chắc chắn sẽ nhìn thấy. Một hạn chế khác là vấn đề thanh toán: thẻ Visa và Mastercard phát hành ngoài Nga không được chấp nhận rộng rãi, nên du khách cần chuẩn bị phương án thanh toán, kết nối internet, liên lạc và đặt phòng từ trước để tránh bất tiện khi du lịch Nga tự túc. Với tôi, những giới hạn này không phải lý do để chùn chân, mà là lời nhắc phải đi Nga với tâm thế sẵn sàng chấp nhận rủi ro thời tiết, công nghệ và cả cảm xúc.
Chi phí du lịch Nga: không rẻ nhưng xứng đáng với người biết mình muốn gì
Nhìn vào hai câu chuyện, dễ thấy du lịch Nga không dành cho người thích mọi thứ "nhanh – rẻ – tiện". Một bên là hành trình 65 triệu đồng cho hơn 10 ngày, trong đó có ba ngày "sống" giữa những ga tàu Moscow như cung điện ngầm, mỗi ngày đi metro gần 10 lượt để vừa di chuyển vừa thưởng thức kiến trúc. Bên kia là chuyến đi gia đình 9 ngày 8 đêm với ngân sách khoảng 100 triệu đồng, kết hợp săn cực quang Murmansk, khám phá vùng Bắc Cực, mùa thu taiga, hai thành phố lớn và nhiều trải nghiệm địa phương. Theo nhân vật, các khoản chi tại Nga khoảng 50–55 triệu đồng, phần còn lại dành cho vé máy bay và chuẩn bị trước. Cả hai đều cho thấy: nếu xác định rõ ưu tiên – kiến trúc, thiên nhiên, cực quang hay trải nghiệm tàu hỏa – bạn hoàn toàn có thể thiết kế một hành trình Nga phù hợp túi tiền và kỳ vọng.
Tôi cho rằng, điểm hấp dẫn của du lịch Nga với người Việt hiện nay nằm ở sự kết hợp độc đáo: từ Quảng trường Đỏ – trái tim Moscow, hệ thống ga tàu điện ngầm như bảo tàng nghệ thuật dưới lòng đất, đến Murmansk với biển Barents, tundra, công viên husky, tàu phá băng Lenin và những dải sáng cực quang trên bầu trời. Với chính sách miễn thị thực cho công dân Việt Nam mang hộ chiếu phổ thông trong một giai đoạn nhất định, cánh cửa tới Nga đang mở rộng hơn. Nhưng cánh cửa cảm xúc chỉ mở với người dám chi tiền và thời gian cho những trải nghiệm không thể sao chép ở nơi khác. Nếu bạn đang cân nhắc, hãy tự hỏi: mình muốn một chuyến đi nhiều điểm check-in, hay một hành trình có thể kể lại bằng ánh mắt sáng lên khi nhắc đến ga tàu Moscow, rừng taiga mùa thu và đêm đầu tiên cực quang xuất hiện trên bầu trời Murmansk?
