Tuổi 40: cửa sổ vàng để bảo vệ tim và thận
Thói quen bảo vệ tim và sức khỏe thận hàng ngày là nhóm hành động nhỏ bạn lặp lại mỗi ngày như uống đủ nước, vận động đều đặn, kiểm soát huyết áp, ăn uống lành mạnh và dùng thuốc đúng hướng dẫn, nhằm giảm tích lũy yếu tố nguy cơ, phòng ngừa bệnh tim mạch và tổn thương thận âm thầm trong nhiều năm. Ở tuổi 40, nhiều yếu tố nguy cơ tim mạch bắt đầu bộc lộ, nhưng cơ thể vẫn còn khả năng thay đổi. Đây là thời điểm bạn nên thôi hy vọng vào vận may di truyền và bắt đầu chủ động thiết kế tuổi già khỏe mạnh. Nếu chờ đến khi bước sang tuổi 60 mới giật mình kiểm tra lại thì phần lớn tổn thương mạch máu, tim và thận đã tích lũy cả chục năm. Tuổi già khỏe không phải món quà ngẫu nhiên, mà là "thành quả tích lũy từ những lựa chọn nhiều năm trước".
Thói quen số 1: Biết rõ và kiểm soát huyết áp, đường huyết, mỡ máu
Nếu bạn không biết huyết áp, đường huyết, mỡ máu của mình đang ở đâu, mọi thói quen bảo vệ tim đều chỉ là cảm tính. Tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đái tháo đường, tai biến mạch máu não không xuất hiện trong một sớm một chiều mà là quá trình âm thầm tích lũy. Ở tuổi 40, thành mạch máu bắt đầu kém đàn hồi, huyết áp có xu hướng tăng, nên việc kiểm soát huyết áp phải trở thành việc làm định kỳ thay vì phong trào. Về phía thận, huyết áp cao có thể gây tổn thương các mạch máu nhỏ trong thận, còn bệnh thận lại làm huyết áp tăng, tạo vòng xoắn bệnh lý. Vì thế, hãy đo huyết áp định kỳ tại nhà hoặc cơ sở y tế, xét nghiệm đường huyết, mỡ máu ít nhất mỗi năm, và nếu đã được chẩn đoán tăng huyết áp, tiểu đường thì tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy chỉ số cải thiện.
Thói quen số 2: Vận động đều đặn nhiều năm, không phải vài tuần
Giữa một người đi bộ nhanh mỗi ngày suốt 15 năm và một người tập gym hăng hái trong 3 tháng rồi bỏ, tim và thận sẽ "chọn" ai? Câu trả lời luôn dành cho sự đều đặn. Lười vận động làm tăng nguy cơ béo phì, tăng huyết áp và tiểu đường type 2, những yếu tố liên quan chặt chẽ đến bệnh thận mạn và đồng thời là gánh nặng cho tim. Trong tim mạch, bác sĩ nhấn mạnh không nhất thiết phải tập luyện cường độ cao; đi bộ nhanh, đạp xe hoặc các hình thức vận động vừa sức, thực hiện đều đặn mỗi ngày đều góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch. Điều quan trọng không phải tập trong vài tuần hay vài tháng mà là duy trì thói quen này trong 10-20 năm. Với tim và thận, 120 phút vận động mỗi tuần là một cam kết dễ đạt hơn nhiều so với những lời hứa "thay đổi cuộc đời" rồi bỏ dở.
Thói quen số 3: Uống đủ nước và ăn uống tối giản nhưng kỷ luật
Không có chế độ ăn thần kỳ nào cứu vãn tim và thận nếu bạn vẫn ăn mặn, nhiều mỡ, uống rượu bia và thiếu nước mỗi ngày. Thận cần đủ nước để lọc chất thải khỏi máu, điều hòa nước và điện giải. Tin tốt là phần lớn mọi người chỉ cần nước lọc, không nhất thiết các loại nước điện giải cầu kỳ. Lượng nước phù hợp phụ thuộc tuổi, cân nặng, mức vận động và bệnh nền; người bệnh tim mạch hoặc thận phải hỏi bác sĩ vì uống quá nhiều lại có thể gây hại. Về thói quen bảo vệ tim, bác sĩ khuyến nghị giảm muối, giảm mỡ động vật, hạn chế đồ ngọt và rượu bia, đồng thời tăng rau xanh. Đây là những thay đổi đơn giản nhưng nếu duy trì lâu dài sẽ tạo khác biệt đáng kể với sức khỏe khi về già. Thực đơn càng tối giản và ổn định, khả năng bạn đi được đường dài với tim và thận càng cao.
Thói quen số 4 và 5: Bỏ thuốc lá, dùng thuốc đúng và khám định kỳ
Thuốc lá là kẻ phá hoại chung của mạch máu tim lẫn hệ mạch thận. Bỏ thuốc lá là một trong những thay đổi quan trọng nhất bởi đây là yếu tố nguy cơ tim mạch mà mỗi người hoàn toàn có thể chủ động loại bỏ. Song song đó, một thói quen tưởng như vô hại nhưng lại đánh vào thận là tự ý sử dụng thuốc, đặc biệt lạm dụng thuốc giảm đau nhóm NSAID ở liều cao hoặc thường xuyên. Với sức khỏe thận hàng ngày, "dùng thuốc đúng cách" có nghĩa là tôn trọng hướng dẫn bác sĩ, không uống thuốc kéo dài mà không kiểm tra chức năng thận. Cuối cùng, khám và tầm soát định kỳ từ tuổi 40 giúp phát hiện bất thường khi chúng mới chỉ là những con số, thay vì chờ đến khi thành cơn bệnh phải cấp cứu. Không cần thay đổi lối sống quá lớn; vài thói quen nhỏ nhưng kiên trì hoàn toàn có thể giúp bạn bước sang tuổi 60 mà không mang theo gánh nặng hối tiếc về tim và thận.
