Camera giám sát xã: từ thiết bị công nghệ đến “mắt thần” của cộng đồng
Camera giám sát xã là hệ thống thiết bị ghi hình được lắp đặt dọc các tuyến đường, khu dân cư và điểm công cộng, cho phép lực lượng chức năng theo dõi, trích xuất dữ liệu từ xa, qua đó chủ động nắm tình hình, phòng ngừa và xử lý vụ việc liên quan đến an ninh trật tự ngay tại cơ sở một cách liên tục, khách quan và có bằng chứng rõ ràng. Ở nông thôn, công nghệ này đang dịch chuyển vai trò camera từ “món đồ thành phố” thành công cụ an ninh bản làng. Không còn là câu chuyện lắp vài mắt camera mang tính phong trào, nhiều xã đã coi hệ thống giám sát thông minh là “mắt thần” nối dài cánh tay của lực lượng công an và người dân. Điều đáng nói: khi camera hiện diện dày đặc, thói quen sinh hoạt, ý thức chấp hành pháp luật và cách phòng chống tội phạm cơ sở cũng đổi khác.
Tân Hội: 183 camera và bước chuyển từ bị động sang chủ động
Xã Tân Hội, với nhiều khu vực giáp ranh, từng là địa bàn phức tạp về trộm cắp, ma túy, cờ bạc và các nhóm đối tượng gây rối an ninh trật tự. Thay vì mãi chạy theo xử lý hậu quả, công an xã chọn đi trước một bước bằng việc xây dựng mạng lưới camera giám sát xã phủ khắp các tuyến đường và điểm nóng. Đến nay, toàn xã đã vận động xã hội hóa để lắp được 183 camera an ninh, dữ liệu được lưu trữ để theo dõi và trích xuất khi cần thiết. Vai trò của hệ thống thể hiện rõ trong vụ bà Trần Thị Hồng Phượng bị cướp giật gần cầu 600: công an truy xuất hình ảnh, xác định đặc điểm, phương tiện, hướng di chuyển đối tượng và phối hợp bắt giữ trong thời gian ngắn. Từ khi triển khai, camera đã hỗ trợ làm rõ 1 vụ trộm cắp, 1 vụ cố ý gây thương tích, 3 vụ cướp giật, 1 vụ đánh bạc và xác minh 10 vụ va chạm giao thông. Đây không chỉ là thành tích phá án mà còn là bằng chứng cho thấy khi có “mắt thần”, xã nông thôn hoàn toàn có thể quản lý địa bàn theo chuẩn đô thị.
Hữu Kiệm, Hiệp Cường: an ninh bản làng bước vào thời kỳ giám sát thông minh
Nếu Tân Hội cho thấy sức mạnh của mật độ camera, thì Hữu Kiệm và Hiệp Cường chứng minh một điều khác: công nghệ chỉ phát huy khi được đưa vào mô hình quản trị rõ ràng. Thực hiện kế hoạch của UBND xã Hữu Kiệm về xây dựng, vận hành hệ thống camera an ninh vì bình yên bản làng, công an xã đã khảo sát địa bàn, tham mưu lắp mới 10 điểm và sửa chữa, bảo trì 18 điểm camera hiện có tại tuyến đường, khu dân cư, cơ quan, trường học và vị trí trọng điểm. Mô hình "Camera an ninh vì bình yên bản làng" đặt trọng tâm vào huy động cả hệ thống chính trị và người dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, giữ bình yên từng bản làng. Ở Hiệp Cường, hệ thống giám sát thông minh sau 8 tháng vận hành đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho công an xã trong nắm tình hình 24/24 giờ, phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và bảo đảm an ninh trật tự. Qua camera, lực lượng chức năng phát hiện, nhắc nhở 453 lượt cơ quan, doanh nghiệp, cửa hàng, hộ dân còn sơ hở bảo vệ tài sản; giải tán 3 nhóm thanh thiếu niên tụ tập gây mất trật tự công cộng và ngăn chặn 5 vụ đánh nhau. Một phát biểu đáng chú ý là đánh giá rằng mô hình đã giúp chuyển mạnh từ thế bị động sang chủ động trong phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với tội phạm ngay từ cơ sở.
Cư Prao, Yên Thủy: khi công nghệ gánh bớt khoảng cách địa lý
Ở những địa bàn rộng, dân cư phân tán như xã Cư Prao, khoảng cách địa lý từng là “lá chắn” vô hình che chở hoạt động phạm pháp. Công an xã xác định xây dựng mô hình "Camera giám sát an ninh" là giải pháp thiết thực để chủ động phòng ngừa, phát hiện, xử lý vụ việc; hỗ trợ nắm tình hình, xác minh, truy tìm đối tượng và phương tiện. Hệ thống được triển khai với 50 camera, gồm 3 camera 360 độ, 4 camera chụp biển số và 43 camera giám sát an ninh, bố trí tại quốc lộ, tỉnh lộ và đường liên thôn. Dữ liệu truyền về trung tâm xử lý tại công an xã, giám sát 24/24 giờ. Yên Thủy cũng đi theo hướng này: 27 vị trí với 51 mắt camera đặt tại tuyến đường, khu công cộng, điểm giao thông, địa bàn cần tăng cường giám sát. Hệ thống đã hỗ trợ xác minh 2 vụ việc với 31 đối tượng gây rối trật tự công cộng và 5 vụ va chạm giao thông trong năm, cung cấp thông tin về thời gian, địa điểm, phương tiện, hướng di chuyển và diễn biến vụ việc. Điểm đáng chú ý là Yên Thủy không dừng lại ở hiện trạng: công an xã đã tham mưu dự kiến lắp thêm camera thông minh tại 11 vị trí phức tạp về an ninh trật tự. Đây là cách các xã miền núi, vùng xa dùng công nghệ để rút ngắn khoảng cách với lực lượng chức năng và tăng sức kiểm soát không gian công cộng.
Từ “tai mắt nhân dân” đến mạng lưới giám sát cộng đồng có camera
Một câu hỏi quan trọng là: camera đang thay thế hay tăng sức người dân trong phòng chống tội phạm cơ sở? Kinh nghiệm từ nhiều xã cho thấy câu trả lời nghiêng về vế thứ hai. Ở Biển Bạch, thông điệp được nhấn mạnh rất rõ: mỗi người dân vẫn là "tai mắt" của lực lượng công an, còn hệ thống camera an ninh thêm "mắt thần", nối dài cánh tay phòng ngừa tội phạm. Camera ghi nhận hình ảnh, thời gian, phương tiện, diễn biến vụ việc; nhưng muốn dữ liệu đó thành hành động, vẫn cần sự phối hợp của chủ hộ, cơ sở kinh doanh, người đi đường cung cấp và chia sẻ thông tin. Vì thế, công an xã được khuyến khích vận động hộ gia đình, chủ cửa hàng tự lắp camera ở cổng nhà, nơi để xe, lối ra vào, tuyến đường khu dân cư; đồng thời hướng dẫn họ bảo vệ tài khoản, mật khẩu, dữ liệu hình ảnh, không để truy cập trái phép. Thực tế cho thấy khi người dân chủ động lắp, quản lý và phối hợp khai thác camera, họ vừa bảo vệ tốt hơn tài sản của gia đình, vừa tạo thêm nguồn thông tin quan trọng cho công tác bảo đảm an ninh trật tự ngay từ cơ sở.
Điểm chung của các mô hình camera giám sát xã là không coi thiết bị công nghệ là giải pháp duy nhất, mà là một tầng an ninh mới chồng lên tầng an ninh cộng đồng sẵn có. Khi hệ thống giám sát thông minh được đầu tư, khai thác đúng mục đích và kết hợp với biện pháp nghiệp vụ cùng sự tham gia của nhân dân, nó trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực trong phòng ngừa, phát hiện, xác minh và xử lý vụ việc; góp phần xây dựng địa bàn an toàn, ổn định. Từ Hữu Kiệm với mô hình an ninh bản làng, đến Hiệp Cường với cơ chế đánh giá, mở rộng liên tục, xu hướng chung là rõ ràng: nông thôn Việt Nam đang đi vào thời kỳ quản lý an ninh bằng dữ liệu hình ảnh. Câu chuyện tiếp theo không chỉ là lắp thêm bao nhiêu mắt camera, mà là làm sao để mỗi khung hình trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và người dân.
