Marathon không chỉ là sức bền mà là cuộc đấu chiến thuật ở km cuối
Chiến thuật marathon là cách vận động viên phân phối tốc độ, quản lý sức lực chạy và ra quyết định tấn công ở từng giai đoạn đường đua, đặc biệt là bứt phá km cuối, nhằm tối ưu thành tích cá nhân và tận dụng điểm mạnh riêng trước đối thủ. VnExpress Marathon Grand Tour Nghệ An, với cung đường 42km từ trung tâm Vinh tới bãi biển Cửa Lò chia thành ba đoạn: nội đô, đại lộ Vinh - Cửa Lò và đường ven biển Bình Minh, đã trở thành phòng thí nghiệm hoàn hảo cho kiểu đua như vậy. Trên nền đường rộng, phẳng và ít dốc, người thắng không phải là người khởi đầu nhanh nhất, mà là người hiểu rõ mình, hiểu đối thủ và đủ kiên nhẫn chờ đúng khoảnh khắc ra đòn.
Đan Quyết: 38km kiên nhẫn, 4km cuối ra đòn duy nhất
Trận “song đấu” giữa Đan Quyết và Nguyễn Mai Trung ở cự ly 42km là minh chứng rõ nhất cho sức nặng của chiến thuật marathon. Từ 3h sáng 27/9, khi nhóm full marathon xuất phát tại Quảng trường Hồ Chí Minh, hai người gần như chạy cùng một nhịp. Họ cán mốc 21km trong 1 giờ 14 phút 42 giây và 28km trong 1 giờ 36 phút 48 giây với cùng thông số, rồi tiếp tục hòa nhịp ở km 38 với 2 giờ 31 phút 37 giây. Trong suốt quãng này, dù Mai Trung có lúc bứt lên khoảng 100m, Quyết không hề “hoảng”, không kéo pace để đuổi bằng mọi giá mà giữ tốc độ đều, đúng kế hoạch phân phối sức của mình.
Khoảnh khắc quyết định chỉ đến sau km 38. Đó là lần tăng tốc chủ động duy nhất của Quyết trong cả cuộc đua, nhưng lại đủ để anh vượt lên, giữ vị trí dẫn đầu đến đích và hoàn thành 42km trong 2 giờ 40 phút 53 giây, hơn Mai Trung 11 giây. Cách anh kể về đối thủ cũng phản ánh chiều sâu chiến thuật: hai người đã nhiều lần chạy cùng nhau nên hiểu rõ khả năng của nhau, và Quyết biết nếu mình còn đủ lực để tăng tốc cuối thì lợi thế thường thuộc về anh. Đây chính là mẫu “bứt phá km cuối” lý tưởng: không đốt sức ở giữa chặng, dồn năng lượng cho cú nước rút ngắn mà sát thương cao.
Cung đường Nghệ An: phẳng để phá PR, nhưng không dễ nếu coi thường điều kiện
Nếu Đan Quyết là ví dụ cho chiến thuật, thì cung đường Nghệ An lại là nền giúp chiến thuật đó phát huy tối đa. Đường chạy được đánh giá rộng, mặt đường bằng phẳng, chất lượng tốt; runner gần như không phải chen lấn hay lo vấp ổ gà, nên rất thuận lợi để lập kỷ lục cá nhân và tổ chức bứt phá có tính toán. 42km được chia ba phần: trung tâm Vinh, đại lộ Vinh - Cửa Lò và ven biển Bình Minh, đều ít dốc và đủ thẳng để giữ pace ổn định. Điều kiện thời tiết sáng 27/9 với nhiệt độ khoảng 25 độ C và sương mù giúp nhóm 42km tránh được cái nóng sớm, càng củng cố khả năng chạy đều để chuẩn bị cho đoạn cuối.
Nhưng mặt phẳng không đồng nghĩa với dễ dàng. Nắng nếu xuất hiện sẽ chiếu vào gáy khi quay về trung tâm trên đại lộ Vinh - Cửa Lò, dễ gây hao sức. Ngay cả khi trời mát và có mưa, nhiệt độ 27–32 độ C cùng độ ẩm cao vẫn đòi hỏi runner phải chú trọng bổ sung nước, điện giải và phân phối sức nếu không muốn “đuối” từ sớm. Hướng gió ngược trên đại lộ và ven biển Bình Minh buộc các nhóm phải biết chọn vị trí, núp gió, vào nhóm cùng pace để giảm tiêu hao. Nói cách khác, đây là cung đường phẳng cho những ai biết dùng cái đầu, chứ không dành cho kiểu chạy hưng phấn, muốn “phi” đến đâu hay đến đó.
Quản lý sức lực: từ lý thuyết chia giai đoạn đến thực chiến của Đan Quyết
Quản lý sức lực chạy là yếu tố trung tâm trong mọi phân tích chạy marathon nghiêm túc. Các pacer kinh nghiệm nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là chạy theo kế hoạch của mình, không bị cuốn theo pace người khác, chia cuộc đua thành các giai đoạn: kiểm soát, duy trì và chỉ tăng tốc ở những km cuối nếu cơ thể còn sức. Lời khuyên “runner nên chủ động bổ sung nước, điện giải, lắng nghe cơ thể và điều chỉnh tốc độ phù hợp” không hề lý thuyết; đó là điều kiện sống còn trên cung đường ẩm, nóng, nhiều gió như Nghệ An.
Đan Quyết đã biến lý thuyết đó thành hành động. Với lịch thi đấu dày, Nghệ An là tuần thứ ba liên tiếp anh chạy full marathon, nên anh cố ý không dùng hết sức ở mọi thời điểm. Khi hai cơ đùi sau có dấu hiệu giật nhẹ, báo trước nguy cơ chuột rút, anh xử lý bằng cách giữ tốc độ ổn định, không giảm quá sâu để cơ thể dần thích nghi. Quan trọng hơn, anh chấp nhận cho đối thủ có lúc dẫn trước, miễn là bản thân giữ được “ngân hàng năng lượng” cho đoạn cuối. Trong một cuộc đua mà thông số của hai người gần như trùng nhau ở hầu hết mốc thời gian, kinh nghiệm đối đầu và khả năng phân phối sức đã trở thành yếu tố quyết định ở những km cuối.
Bài học cho runner phong trào: hiểu mình, hiểu đối thủ và dám chậm để thắng nhanh
Cuộc đua Nghệ An cho thấy chiến thuật marathon không phải là đặc quyền của vận động viên chuyên nghiệp. Đan Quyết và Mai Trung đều xuất thân từ phong trào, chưa qua trường lớp huấn luyện chuyên nghiệp, nhưng đang tranh chấp ở nhóm đầu với những thành tích cá nhân 2 giờ 33 phút 19 giây và 2 giờ 34 phút 6 giây. Giải đấu trở thành dịp hiếm để hai runner phong trào so kè trực tiếp trên cung đường phẳng, ít dốc, với thời tiết thuận lợi cho chiến thuật “găm sức – bứt phá cuối”.
Bài học rõ ràng: hiểu đối thủ để không cuống khi bị vượt, nhưng quan trọng hơn là hiểu giới hạn và điểm mạnh của chính mình. Cung đường Nghệ An, với hạ tầng tốt và điều kiện thời tiết hỗ trợ, là nơi lý tưởng để thử nghiệm chiến lược chia giai đoạn, luyện khả năng bứt phá km cuối và săn PR. Nhưng nếu bạn bỏ qua quản lý sức lực chạy, không tôn trọng kế hoạch tốc độ, mọi lợi thế hạ tầng sẽ trở nên vô nghĩa. Trong những cuộc đua sít sao, người chiến thắng thường không phải người mạnh hơn tuyệt đối, mà là người dám chạy chậm đúng lúc để có thể chạy rất nhanh trong những km cuối.
