Một Trung thu viết cho người lớn, bằng tiếng đàn truyền thống và guitar điện
Dự án âm nhạc “Trung thu” là ca khúc do nhạc sĩ Võ Hoài Phúc phổ nhạc từ bài thơ cùng tên của nhà thơ Lâm Xuân Thi, kết hợp tỳ bà 5 dây truyền thống với guitar điện hiện đại để dựng lại ký ức rằm tháng Tám trong một không gian âm nhạc hoài niệm nhưng mang phong cách đương đại, hướng nhiều hơn đến trải nghiệm nội tâm của người trưởng thành thay vì không khí rước đèn sôi động cho thiếu nhi.
Trung tâm dự án là ca khúc “Trung thu” do ca sĩ Tuấn Hùng thể hiện, phần hòa âm của nhạc sĩ Duy Lương, Giám đốc sản xuất Hoài An và MV do đạo diễn Lương Phan Hoàng thực hiện. Đây không phải bài hát để hát to ngoài phố, mà là bản tản mạn âm nhạc về “chén trà thơm, chiếc bánh ngon”, “đèn ông sao”, “con thỏ trắng”, “chú Cuội chị Hằng” khi đã đi qua nhiều mùa trăng. Dáng dấp của một bản nhạc Trung thu hiện đại xuất hiện ngay trong quyết định thẩm mỹ then chốt: tỳ bà guitar fusion làm trục âm thanh chính, thay vì dàn nhạc điện tử rộn ràng quen thuộc.
Từ bài thơ nhiều lớp đến bản nhạc Trung thu hiện đại
Điểm xuất phát của “Trung thu” là bài thơ cùng tên của Lâm Xuân Thi, một văn bản được nhạc sĩ Hoài An nhận xét là “có cả quá khứ, hiện tại và tương lai”, với cấu trúc nhiều lớp và đầy hình ảnh. Ở đó, ký ức Trung thu tuổi thơ hòa vào cảm nhận của tuổi trưởng thành, tạo ra một chất liệu lý tưởng để chuyển thành âm nhạc hướng nội. Thay vì tô màu lễ hội, phần phổ nhạc của nhạc sĩ Võ Hoài Phúc chọn giữ lời thơ ở vị trí trung tâm, để âm thanh lui về làm phông cho cảm xúc.
Theo cách này, âm nhạc Trung thu hiện đại không còn là bản nhạc nền cho đoàn lân hay sân khấu thiếu nhi mà trở thành không gian chiêm nghiệm. Giai điệu và hòa âm được xây dựng để mở một “phòng nghe” nhỏ trong tâm trí người nghe, nơi từng hình ảnh chén trà, chiếc bánh, đèn ông sao… hiện lên không phải như hoạt cảnh mà như mùi hương còn sót lại của tuổi thơ. Chính sự tiết chế đó giúp ca khúc không bị khóa vào một nhóm tuổi; mỗi người nghe, bất kể đang ở đoạn nào của đời sống, đều có thể tìm thấy một mảnh ký ức cho riêng mình.
Tỳ bà 5 dây và guitar điện: cuộc đối thoại của nhạc truyền thống Việt với thế giới đương đại
Điểm quyết định làm nên nét riêng của bản phối là việc đưa đàn tỳ bà 5 dây lên vị trí nổi bật, rồi đặt cạnh guitar điện để tạo thành một cuộc trò chuyện giữa hai thế giới âm thanh. Về ý niệm, đó là một lựa chọn rất rõ ràng: nếu bản demo ban đầu của nhạc sĩ Võ Hoài Phúc mang màu sắc “Tây” khá đậm, thì khi bước vào giai đoạn hòa âm cho MV, ê-kíp chọn kéo nhạc truyền thống Việt trở lại trung tâm bằng chất liệu tỳ bà.
Trong cấu trúc bản phối, tỳ bà 5 dây xuất hiện ngay từ phần intro với nét nhạc chủ đạo như một lời chào nhẹ, sau đó phát triển bằng những câu chạy ngón trên nhiều âm khu trong đoạn giang tấu, trong khi phần nền được tối giản để nhường chỗ cho cả tiếng đàn lẫn giọng hát. Guitar điện không ồn ào lấn lướt mà giữ vai trò đối trọng, khiến tỳ bà guitar fusion ở đây giống một cuộc đối thoại bình đẳng hơn là màn “giao lưu” tô màu. Chính sự đối thoại ấy cho thấy: nhạc truyền thống Việt hoàn toàn có thể đi cùng tư duy hòa âm hiện đại, miễn là được đặt đúng chỗ và được lắng nghe như một chủ thể, không phải điểm trang ngoại biên.
Giọng hát Tuấn Hùng: ký ức vay mượn và nỗi tiếc nuối mùa trăng
Nếu phần phối khí mở ra bối cảnh, thì giọng hát của Tuấn Hùng là nơi cảm xúc người trưởng thành được khắc rõ. Lớn lên ở Pháp, sau đó định cư tại Mỹ và chỉ mới trở về Việt Nam thời gian gần đây, anh gần như không có ký ức phá cỗ hay rước đèn Trung thu trong tuổi thơ mình. Điều này tạo nghịch lý thú vị: người cất giọng trong một ca khúc đậm mùi Trung thu lại hát về một Trung thu chưa từng có, bằng trí tưởng tượng và nỗi khao khát.
Chính vì vậy, thử thách với anh không nằm ở kỹ thuật mà ở việc tìm kiếm cảm xúc chân thật để lấp đầy khoảng trống ký ức. Anh chọn hát bằng “sự khao khát và cả nỗi tiếc nuối của một người trưởng thành nhìn lại tuổi thơ thiếu vắng Trung thu của chính mình”, và đặc biệt bị ám ảnh bởi hai câu thơ “Thần tiên thấy trần gian ngộ/Ngày mùa xưa vẫn thanh tân”. Nền tảng cải lương Nam Bộ giúp anh dễ dàng nương tựa vào tiếng tỳ bà 5 dây: có chỗ luyến nhẹ theo cách gảy đàn, có chỗ buông câu để tỳ bà “nói” thay. Ở đây, giọng hát và nhạc cụ không phô diễn, mà cùng nhau giữ cho tinh thần “thanh tân” của ca khúc được nguyên vẹn.
Từ gia tài ca khúc của anh em Hoài An – Võ Hoài Phúc đến một gợi ý cho tương lai
Đằng sau “Trung thu” là hai cái tên đã quen thuộc với công chúng: nhạc sĩ Hoài An – người sở hữu “gia tài” hơn 800 ca khúc trải dài từ nhạc trữ tình, nhạc trẻ đến sử ca, và em trai anh, nhạc sĩ Võ Hoài Phúc – tác giả của hơn 300 ca khúc như “Hoang mang”, “Khi cô đơn em nhớ ai”, “Vô cùng” được khán giả trẻ yêu thích. Việc hai anh em, với hai quãng đường sáng tác đồ sộ như vậy, cùng gặp nhau trong một dự án nhỏ nhắn về Trung thu cho thấy đây không phải cuộc thử nghiệm ngẫu hứng. Nó giống một tuyên bố âm thầm: di sản ca khúc Việt có đủ chiều sâu để tiếp tục được đọc lại bằng những ngôn ngữ hòa âm mới.
Nhìn rộng hơn, “Trung thu” gợi ra một hướng đi đáng lưu ý cho âm nhạc mùa lễ hội: thay vì chỉ sản xuất thêm những giai điệu rộn ràng cho thiếu nhi, các nhạc sĩ có thể viết những bản nhạc ghi chép cảm xúc người lớn, dùng nhạc truyền thống Việt đối thoại cùng âm thanh đương đại để kể lại những ngày lễ đã qua. Khi tỳ bà 5 dây trò chuyện cùng guitar điện trong một ca khúc dành cho rằm tháng Tám, điều được làm mới không chỉ là âm thanh, mà còn là cách chúng ta – những người đã trưởng thành – cho phép mình đi tìm lại mùa trăng đã mất trong một ngôn ngữ âm nhạc khác.
